Sahara Desert Death : पश्चिम आफ्रिकेतून मानवतेला चटका लावणारी आणि अंगाचा थरकाप उडवणारी एक अत्यंत दुर्दैवी व भीषण घटना समोर आली आहे. जगातील सर्वात मोठे आणि उष्ण मानल्या जाणाऱ्या सहारा वाळवंटातून प्रवास करत असताना प्रवाशांनी भरलेला एक ट्रक अचानक मध्यभागात बिघडला. वाळवंटातील अत्यंत प्रतिकूल हवामान, अंगाची लाहीलाही करणारी भीषण उष्णता आणि पिण्याच्या पाण्याच्या प्रचंड अभावामुळे ट्रकमधील तब्बल ४९ प्रवाशांचा पाण्यासाठी तडफडून मृत्यू झाला आहे. हे सर्व मृत नागरिक एका पवित्र मुस्लिम सणानिमित्त आयोजित धार्मिक कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी गेले होते आणि तो कार्यक्रम आटोपून माली (Mali) या देशातून आपापल्या घरी परतत होते. मात्र, प्रवासादरम्यानच त्यांच्यावर काळाने घाला घातला.
या अत्यंत हृदयद्रावक आणि गंभीर घटने संदर्भातील अधिकृत माहिती नायजर देशातील अगादेज गव्हर्नरेटच्या (Agadez Governorate) वतीने एक जाहीर पत्रक प्रसिद्ध करून देण्यात आली आहे. या सरकारी पत्रकानुसार, दुर्घटनाग्रस्त ट्रक मधील सर्व प्रवासी वाळवंटातील ‘अस्सामाका’ (Assamaka) या मुख्य ठिकाणाहून साधारणपणे ८० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या एका अत्यंत दुर्गम आणि निर्जन भागात अडकले होते. अस्सामाका हा परिसर प्रामुख्याने नायजर आणि अल्जीरिया या देशांमधील अधिकृत सीमा ओलांडण्याचा मार्ग (क्रॉसिंग पॉईंट) म्हणून ओळखला जातो आणि हा संपूर्ण भाग माली देशाच्या आंतरराष्ट्रीय सीमेजवळ आहे.
ट्रक दुरुस्त करण्याचे ड्रायव्हर आणि प्रवाशांचे शर्थीचे प्रयत्न ठरले अपयशी; अन्न-पाण्याविना ४९ मृतांना अखेर सामूहिक दफनभूमीत दफन-
सहारा वाळवंटाच्या अत्यंत दुर्गम आणि अथांग भागात झालेल्या भीषण दुर्घटनेची आणखी एक अत्यंत वेदनादायी बाजू आता समोर आली आहे. प्रवासादरम्यान प्रवाशांनी भरलेला तो ट्रक अचानक निर्जन ठिकाणी नादुरुस्त झाला होता. गाडी अचानक थांबल्यामुळे निर्माण झालेल्या धोक्याची जाणीव ड्रायव्हर, त्याचे मदतनीस आणि ट्रकमधील प्रवाशांना झाली होती. या सर्वांनी रणरणत्या उन्हात ट्रक पुन्हा सुरू करण्यासाठी आणि तो दुरुस्त करण्यासाठी अत्यंत प्रामाणिक व शर्थीचे प्रयत्न केले. मात्र, वाळवंटाच्या मध्यभागात आवश्यक साधनसामग्री उपलब्ध नसल्यामुळे त्यांचे सर्व प्रयत्न अपयशी ठरले आणि त्या अथांग वाळूच्या समुद्रातून बाहेर पडण्याचे त्यांचे मनसुबे धुळीला मिळाले.
ट्रक दुरुस्त करण्याच्या या धडपडीत मौल्यवान वेळ निघून गेला आणि त्याच वेळी गाडीतील प्रवाशांकडे असलेला पिण्याच्या पाण्याचा मर्यादित साठा पूर्णपणे संपुष्टात आला. सभोवताली मैलोन्मैल पसरलेली केवळ आणि केवळ तापलेली वाळू, अंगाची लाहीलाही करणारी सहाराची भीषण उष्णता आणि अन्न-पाण्याची कोणतीही सोय नसलेल्या अत्यंत धोकादायक व निर्जन भागात हे सर्व जण पूर्णपणे अडकून पडले. वाळवंटातील उष्णतेचा पारा प्रचंड वाढल्यामुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण वेगाने कमी होऊ लागले. बाह्य जगाशी संपर्क साधण्याचा कोणताही मार्ग शिल्लक न राहिल्याने, तीव्र तहान, भूक आणि असह्य उष्णतेमुळे या निष्पाप प्रवाशांचा अत्यंत केविलवाण्या परिस्थितीत जागीच तडफडून दुर्दैवी मृत्यू झाला.
सहारा वाळवंटातील मृत्यूच्या तांडवातून दोन प्रवाशांची ‘मिरेकल एस्केप’; रणरणत्या उन्हात ५० किलोमीटरची थरारक पायपीट करून वाचवले प्राण, प्रशासनाला दिली दुर्घटनेची माहिती-
सहारा वाळवंटात ४९ प्रवाशांचा बळी घेणाऱ्या या अत्यंत वेदनादायी आणि काळजाचा ठोका चुकवणाऱ्या घटनेतून दोन प्रवासी सुदैवाने आणि चमत्कारिकरीत्या जिवंत वाचले आहेत. मृत्यू समोर उभा असताना या दोन्ही प्रवाशांनी अत्यंत धीराने आणि साहसाने परिस्थितीचा सामना केला. सभोवताली पसरलेला मृत्यूचा सांगाडा पाहून, आपल्या इतर सहकाऱ्यांप्रमाणे जागेवरच जीव सोडण्याऐवजी त्यांनी जीवाची पर्वा न करता मदतीच्या शोधात बाहेर पडण्याचा धाडसी निर्णय घेतला. अंगाची लाहीलाही करणाऱ्या रणरणत्या उन्हात आणि पायाखालची वाळू प्रचंड तापलेली असतानाही, या दोघांनी सहारा वाळवंटाच्या अथांग आणि निर्जन भागातून तब्बल ५० किलोमीटरपेक्षा जास्त अंतराची अत्यंत खडतर पायपीट केली.
तहान-भूकेने व्याकुळ झालेल्या या दोन्ही प्रवाशांनी वाळवंटातील वाळूच्या वादळांशी आणि असह्य उष्णतेशी झुंज देत अखेर एका नैसर्गिक पाण्याच्या स्रोताचा (Oasis) शोध घेतला. तिथे पाणी पिऊन स्वतःचा जीव वाचवल्यानंतर, त्यांनी पुन्हा मार्गक्रमण करत ‘अस्सामाका’ या सीमावर्ती भागाचा रस्ता धरला. अस्सामाका गाठल्यानंतर या दोन थकलेल्या आणि खचलेल्या प्रवाशांनी स्थानिक प्रशासकीय अधिकाऱ्यांची भेट घेतली. वाळवंटाच्या मध्यभागात प्रवाशांनी भरलेला ट्रक कशा प्रकारे नादुरुस्त झाला आहे आणि तिथे त्यांचे अनेक सहकारी अन्न-पाण्याविना मृत्यूच्या दारात उभे आहेत, याची अत्यंत अंगावर काटा आणणारी माहिती त्यांनी प्रशासनाला दिली. या दोघांच्या माहितीवरूनच प्रशासनाने तातडीने मदत आणि बचाव कार्य सुरू केले, परंतु तोपर्यंत इतर ४९ प्रवाशांचा मृत्यू झाला होता.
दरम्यान, भौगोलिक आणि राजकीय दृष्टिकोनातून हा संपूर्ण वाळवंटी परिसर अत्यंत संवेदनशील मानला जातो. आफ्रिकेतील विविध देशांमधून चांगल्या भविष्याच्या आणि रोजगाराच्या शोधात युरोप किंवा इतर समृद्ध देशांकडे जाणाऱ्या स्थलांतरित नागरिकांचा (Migrants) हा हक्काचा आणि मुख्य येण्या-जाण्याचा मार्ग म्हणून ओळखला जातो. या संपूर्ण परिसरात मैलोन्मैल केवळ वाळू असून दळणवळणाची कोणतीही आधुनिक यंत्रणा अस्तित्वात नाही. अशा अत्यंत कठीण, खडतर आणि धोकादायक वाळवंटी मार्गावर यापूर्वीही अनेक आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांना आणि स्थलांतरितांना पाणी न मिळाल्यामुळे किंवा रस्ता भरकटल्यामुळे आपले अमूल्य प्राण गमवावे लागले आहेत.
