MP Manoj Jha : ‘नीट’ (NEET-UG) परीक्षांमधील कथित पेपरफुटी आणि केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या (CBSE) मूल्यमापन प्रक्रियेतील भोंगळ कारभारावरून देशातील राजकीय वातावरण कमालीचे तापले आहे. या पार्श्वभूमीवर, केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत ‘कॉकरोच जनता पार्टी’च्या (CJP) वतीने ६ जून रोजी राजधानी दिल्लीत एका मोठ्या आंदोलनाची घोषणा करण्यात आली आहे. मात्र, हे आंदोलन प्रत्यक्ष सुरू होण्यापूर्वीच या नव्याने स्थापन झालेल्या संघटनेभोवती अनेक वादांचे व संशयाचे कोंडाळे निर्माण झाले आहे. या पक्षाला मिळणारी आर्थिक रसद (फंडिंग) आणि त्यामागे असलेला सुप्त राजकीय पाठबळाचा हात यांवरून आता राजकीय वर्तुळात उलटसुलट चर्चांना उधाण आले असून, अनेक गंभीर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
या वादाला तोंड फुटण्याचे मुख्य कारण म्हणजे कॉकरोच जनता पार्टीने नुकतीच घेतलेली पहिली अधिकृत पत्रकार परिषद ठरली. बुधवारी दिल्लीतील अत्यंत प्रतिष्ठित आणि व्ही.आय.पी. समजल्या जाणाऱ्या ‘कॉन्स्टिट्यूशन क्लब ऑफ इंडिया’ (Constitution Club of India) येथे या पक्षाची पहिली जाहीर पत्रकार परिषद पार पडली. या पत्रकार परिषदेनंतर राष्ट्रीय स्तरावर एका नव्या वादाला आणि कायदेशीर चौकशीला सुरुवात झाली आहे. अत्यंत कडक नियम असलेल्या या क्लबमध्ये कोणत्याही नवख्या किंवा नोंदणी नसलेल्या संघटनेला सहजासहजी प्रवेश मिळत नाही, असा इतिहास आहे.
नियम आणि संकेतानुसार, ‘कॉन्स्टिट्यूशन क्लब ऑफ इंडिया’च्या आवारात पत्रकार परिषद आयोजित करण्यासाठी देशातील एखाद्या विद्यमान किंवा माजी खासदाराच्या (संसद सदस्याच्या) अधिकृत शिफारशीची (Recommendation) अत्यंत आवश्यकता असते. खासदाराच्या सही आणि संमतीशिवाय या ठिकाणी कोणत्याही कार्यक्रमाला परवानगी दिली जात नाही. असे असताना, अवघ्या काही दिवसांपूर्वी सोशल मीडियावरून जन्माला आलेल्या आणि कोणताही अधिकृत राजकीय पाया नसलेल्या ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ला या प्रतिष्ठित जागेत पत्रकार परिषद घेण्याची परवानगी नेमकी कशी मिळाली, यावरून आता संशयाचे वातावरण निर्माण झाले होते.
‘कॉन्स्टिट्यूशन क्लब’ शिफारस पत्राचा वाद मिटला; राष्ट्रीय जनता दलाचे खासदार मनोज झा यांनी दिली मदतीची कबुली, परंतु ‘कॉकरोच जनता पार्टी’शी संबंध नाकारले-
दिल्लीतील प्रतिष्ठित ‘कॉन्स्टिट्यूशन क्लब ऑफ इंडिया’ येथे पत्रकार परिषद आयोजित करण्यासाठी ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ला (CJP) नेमकी कोणी शिफारस केली, यावरून सोशल मीडियावर सुरू असलेल्या विविध चर्चांना अखेर पूर्णविराम मिळाला आहे. राष्ट्रीय जनता दलाचे (RJD) ज्येष्ठ नेते आणि राज्यसभा खासदार मनोज झा यांनी या संपूर्ण प्रकरणावर गुरुवारी स्वतः पडदा टाकला. या पत्रकार परिषदेसाठी आवश्यक असलेले शिफारस पत्र आपणच दिले असल्याची कबुली त्यांनी दिली आहे. मात्र, त्याच वेळी त्यांनी ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ या राजकीय संघटनेशी आपला थेट किंवा अप्रत्यक्ष कोणताही संबंध नसल्याचे अत्यंत स्पष्ट शब्दांत जाहीर केले आहे.
या संपूर्ण प्रकरणाची पार्श्वभूमी विशद करताना खासदार मनोज झा यांनी सांगितले की, बुधवारच्या कार्यक्रमासाठी त्यांनी हे शिफारस पत्र जारी केले होते. ‘कॉकरोच जनता पार्टी’चे मुख्य प्रवक्ते आणि प्रसिद्ध पत्रकार सौरभ दास यांनी या जागेच्या उपलब्धतेसाठी त्यांच्याकडे मदत मागितली होती. दास यांच्या विनंतीला मान देऊन आपण कॉन्स्टिट्यूशन क्लबच्या प्रशासनाला जागा उपलब्ध करून देण्यासंबंधीचे पत्र दिले होते. केवळ एका परिचिताला आणि पत्रकाराला केलेली ही एक प्रशासकीय मदत होती, त्यामागे कोणताही राजकीय हेतू नव्हता, असे स्पष्टीकरण झा यांनी दिले आहे.
दुसरीकडे, कॉकरोच जनता पार्टीचे मुख्य प्रवक्ते सौरभ दास यांनीही या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे. दास यांनी सांगितले की, कॉन्स्टिट्यूशन क्लबच्या नियमांनुसार तिथे कार्यक्रम आयोजित करण्यासाठी केवळ एका संसद सदस्याचीच (खासदार) अधिकृत शिफारस आवश्यक असते. ही तांत्रिक अडचण दूर करण्यासाठी आणि लोकशाही मार्गाने आपले म्हणणे मांडण्यासाठी आपण वैयक्तिक पातळीवर खासदार मनोज झा यांच्याशी संपर्क साधला होता आणि त्यांनी खिलाडूवृत्तीने ही मदत केली.
राज्यसभेत दुसऱ्यांदा बिहारचे प्रतिनिधित्व करणारे खासदार मनोज झा यांचे हे अधिकृत शिफारस पत्र सोशल मीडियावर लीक झाल्यानंतर, भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) काही बड्या नेत्यांनी ते मोठ्या प्रमाणात शेअर करत या विद्यार्थी आंदोलनामागे विरोधकांचे षडयंत्र असल्याचा आरोप केला होता. या राजकीय टीकेला उत्तर देताना मनोज झा म्हणाले की, एक लोकप्रतिनिधी आणि खासदार म्हणून आपल्याकडे सामाजिक संस्था, नागरी हक्क संघटना आणि पत्रकार विविध कार्यक्रमांसाठी नियमितपणे मदत मागण्यासाठी येत असतात. लोकशाहीमध्ये अशा लोककल्याणकारी आणि नागरी संघटनांना व्यासपीठ मिळवून देणे हे आपले कर्तव्य असून, आपण अशा प्रकारची मदत यापूर्वीही अनेकदा केली आहे आणि पुढेही करत राहू.
‘त्या पत्रकाराला सोशल मीडियाच्या माध्यमातून ओळखत होतो’; खासदार मनोज झा यांनी ‘कॉन्स्टिट्यूशन क्लब’ शिफारस वादावर दिली सविस्तर प्रतिक्रिया, मुख्य प्रवक्ते सौरभ दास यांच्याकडूनही खुलासा-
‘कॉन्स्टिट्यूशन क्लब ऑफ इंडिया’ येथील पत्रकार परिषदेसाठी ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ला (CJP) दिलेल्या शिफारस पत्रावरून निर्माण झालेल्या वादावर राष्ट्रीय जनता दलाचे (RJD) राज्यसभा खासदार आणि दिल्ली विद्यापीठाचे प्राध्यापक मनोज झा यांनी अधिक तपशीलवार भूमिका मांडली आहे. नवी दिल्लीत पत्रकारांशी संवाद साधताना त्यांनी स्पष्ट केले की, हे शिफारस पत्र एका अशा पत्रकाराशी संबंधित आहे, ज्यांच्याशी त्यांचा संपर्क सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आला होता. दिल्ली विद्यापीठातील त्यांच्या काही वरिष्ठ सहकाऱ्यांनी आणि संबंधित पत्रकाराने या प्रस्तावित पत्रकार परिषदेविषयी माहिती देऊन जागेसाठी मदत मागितली होती, या पलीकडे या प्रकरणाचा ‘कॉकरोच जनता पार्टी’शी किंवा त्यांच्या राजकीय भूमिकेशी कोणताही संबंध नाही.
खासदार मनोज झा यांनी कॉन्स्टिट्यूशन क्लबचे सदस्य म्हणून त्यांच्या आजवरच्या कार्यकाळाचा दाखला दिला. ते म्हणाले की, जर कोणी त्यांच्या पूर्वीच्या नोंदी किंवा इतिहास तपासून पाहिला, तर त्यांना स्पष्ट दिसून येईल की त्यांनी आतापर्यंत अशाच प्रकारे अनेक सामाजिक संघटनांना हक्काचे व्यासपीठ मिळवून देण्यासाठी नेहमीच मदत केली आहे. यामध्ये केवळ पत्रकारच नव्हे, तर रिक्षाचालक, ऑटोचालक, घरगुती कामगार आणि समाजातील तळागाळातील घटकांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या विविध नागरी हक्क समूहांचा समावेश आहे. लोकशाहीत सर्वसामान्य आणि वंचित घटकांचा आवाज दाबला जाऊ नये, म्हणून आपण अशा प्रकारची मदत सातत्याने करत आलो आहोत.
आपल्या कामाच्या स्वरूपावर प्रकाश टाकताना प्राध्यापक मनोज झा म्हणाले, “समाजमाध्यमांतून किंवा प्रत्यक्ष भेटीतून लोक अनेकदा विविध कामांसाठी माझ्याकडे मदत मागण्यासाठी येतात आणि एक लोकप्रतिनिधी म्हणून मी त्यांना शक्य ती मदत करण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न करतो. या संपूर्ण प्रकरणाकडे केवळ एका लोकप्रतिनिधीने सर्वसामान्यांना केलेल्या मदतीच्या दृष्टिकोनातूनच पाहिले गेले पाहिजे. यापूर्वी आपण ज्येष्ठ नेते दिवंगत शरद यादव यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ आयोजित कार्यक्रमांसाठीही अशीच शिफारस पत्रे दिली होती.”
यासोबतच खासदारांच्या दैनंदिन कामाचा संदर्भ देत त्यांनी सांगितले की, पत्रकारांच्या किंवा सामान्य नागरिकांच्या कुटुंबात विवाह सोहळे असल्यास ते अनेकदा निवासाच्या व्यवस्थेसाठी शिफारस मागतात. याशिवाय, रेल्वेचे तिकीट आरक्षण असो किंवा ‘एम्स’ (AIIMS) सारख्या मोठ्या रुग्णालयांमध्ये उपचारासाठी लागणारे शिफारस पत्र असो, अशा शेकडो मागण्या दररोज लोकप्रतिनिधींकडे येत असतात आणि त्या पूर्ण करणे हा आमच्या कर्तव्याचाच एक भाग आहे.
दुसरीकडे, कॉकरोच जनता पार्टीचे मुख्य प्रवक्ते आणि ज्येष्ठ पत्रकार सौरभ दास यांनीही सोशल मीडियाच्या माध्यमातून या वादावर आपली अधिकृत भूमिका मांडली आहे. दास यांनी ठामपणे नमूद केले की, खासदार मनोज झा किंवा देशातील इतर कोणत्याही राजकीय नेत्याचा कॉकरोच जनता पार्टीशी, त्यांच्या विचारसरणीशी किंवा आगामी आंदोलनाशी कोणताही थेट संबंध नाही.
‘कॉकरोच जनता पार्टीला कोणताही राजकीय वरदहस्त नाही’; मुख्य प्रवक्ते सौरभ दास यांचे ‘एक्स’वर स्पष्टीकरण-
‘कॉकरोच जनता पार्टी’च्या (CJP) पत्रकार परिषदेसाठी मिळालेल्या शिफारस पत्रानंतर राजकीय वर्तुळात आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी झडू लागल्या आहेत. राष्ट्रीय जनता दलाचे (RJD) राज्यसभा खासदार प्राध्यापक मनोज झा हेच या पक्षाचे छुपे पाठीराखे असल्याच्या चर्चांना उधाण आले होते. या पार्श्वभूमीवर, पूर्ण पारदर्शकता राखण्याच्या उद्देशाने कॉकरोच जनता पार्टीचे मुख्य प्रवक्ते सौरभ दास यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’वर (पूर्वीचे ट्विटर) एक सविस्तर पोस्ट लिहून हे सर्व आरोप खोडून काढले आहेत. “प्रा. मनोज झा हे कॉकरोच जनता पार्टीचे स्पॉन्सर असल्याचा जो दावा केला जात आहे, तो पूर्णपणे खोटा, तथ्यहीन आणि संतापजनक आहे,” असे दास यांनी आपल्या निवेदनात स्पष्ट केले आहे.
सौरभ दास यांनी परिस्थिती स्पष्ट करताना लिहिले की, दिल्लीतील प्रतिष्ठित कॉन्स्टिट्यूशन क्लबमध्ये तातडीची पत्रकार परिषद आयोजित करण्यासाठी केवळ एका संसद सदस्याची (खासदार) शिफारस अनिवार्य असते. हा तांत्रिक नियम पूर्ण करण्यासाठी केवळ आपल्या वैयक्तिक विनंतीवरून खासदार मनोज झा यांनी हे शिफारस पत्र दिले होते. प्रा. झा हे देशातील एक नामांकित शिक्षणतज्ज्ञ आहेत, तसेच ते मला आणि माझ्या पत्रकारितेतील कामाला वैयक्तिकरित्या चांगल्या प्रकारे ओळखतात. याच कारणास्तव मी एक व्यक्ती म्हणून त्यांच्याकडे या मदतीसाठी पोहोचलो होतो. त्यामुळे या केवळ तांत्रिक सहकार्याचा राजकीय संबंध जोडून दिशाभूल करणारे दावे केले जात असून, जनतेने अशा अफवांकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करावे, असे आवाहन दास यांनी केले आहे.
दरम्यान, प्रसारमाध्यमांनी खासदार मनोज झा यांना ‘कॉकरोच जनता पार्टी’च्या विचारसरणीबद्दल आणि त्यांच्या आगामी आंदोलनाबद्दल त्यांचे मत विचारले असता, त्यांनी अत्यंत तटस्थ आणि अभ्यासपूर्ण प्रतिक्रिया दिली. प्रा. झा यांनी स्पष्ट केले की, ज्या आंदोलनांमध्ये किंवा मोहिमांमध्ये समता, सामाजिक न्याय आणि धर्मनिरपेक्षता यांसारख्या मूलभूत मूल्यांविषयी कोणतीही वैचारिक स्पष्टता (Ideological Clarity) नसते, अशा कोणत्याही चळवळीवर भाष्य करणे किंवा टिप्पणी करणे ते पसंत करत नाहीत.
आपल्या या भूमिकेचा ऐतिहासिक संदर्भ देताना मनोज झा म्हणाले, “मी आजच अशी भूमिका घेत आहे असे नाही. यापूर्वी २०१२-१३ च्या सुमारास जेव्हा देशात ‘इंडिया अगेन्स्ट करप्शन’ (अण्णा हजारे यांचे आंदोलन) सारखे मोठे जनआंदोलन उभे राहिले होते, तेव्हाही मी नेमकी हीच भावना व्यक्त केली होती. ज्या आंदोलनांची स्वतःची वैचारिक दिशा स्पष्ट नसते, अशा स्वरूपाच्या कोणत्याही मोहिमांवर मी अधिकृत वक्तव्य करत नाही.” झा यांच्या या भूमिकेनंतर एकीकडे कॉकरोच जनता पार्टीला विरोधकांचे थेट राजकीय पाठबळ असल्याच्या चर्चांना पूर्णविराम मिळाला असला, तरी या नव्या विद्यार्थी चळवळीच्या राजकीय व सामाजिक परिपक्वतेवर आता विचारवंतांकडून प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत..
