Note Ban Viral News : सोशल मीडिया आणि काही माध्यम वर्तुळात गेल्या काही दिवसांपासून १०, २०, ५० आणि १०० रुपयांच्या जुन्या नोटा बंद होणार असल्याच्या वृत्ताने चांगलाच जोर धरला होता. ३० जूननंतर या नोटा बँकेत स्वीकारल्या जाणार नाहीत आणि देशात पुन्हा एकदा छुपी चलनबंदी लागू केली जात आहे, अशा चर्चांमुळे सर्वसामान्य नागरिक आणि व्यापाऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र, आता ‘बँक ऑफ महाराष्ट्र’ने स्वतः पुढे येत या सर्व बातम्या पूर्णपणे खोट्या (फेक न्यूज) असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
बँकेने आपल्या अधिकृत फेसबुक पेजवर एक विशेष पोस्ट शेअर करत सर्व अफवांना पूर्णपणे पूर्णविराम दिला आहे. बँकेने स्पष्ट केले आहे की, अशा प्रकारच्या नोटा चलनातून बाद करण्याचा कोणताही निर्णय किंवा परिपत्रक बँकेने जारी केलेले नाही.
व्हायरल मेसेजमध्ये नेमका काय होता दावा?
इंटरनेटवर व्हायरल झालेल्या मेसेजमध्ये असा दावा केला जात होता की, बँक ऑफ महाराष्ट्रने एक अंतर्गत परिपत्रक काढून वर्ष २००५ पूर्वीच्या १०, २०, ५० आणि १०० रुपयांच्या नोटा ३० जून २०२६ नंतर न स्वीकारण्याचे आदेश दिले आहेत. हाच नियम पुढे इतर बँकाही लागू करणार असल्याचे मेसेजमध्ये म्हटले होते.
यावर बँकेने आपल्या स्पष्टीकरणात म्हटले आहे की:
“बँक ऑफ महाराष्ट्रच्या शाखांमध्ये ३० जूननंतर २००५ पूर्वीच्या जुन्या नोटा स्वीकारल्या जाणार नाहीत, असा एक खोटा मेसेज सर्वत्र फिरत आहे. बँक ऑफ महाराष्ट्र हे स्पष्ट करू इच्छिते की ही माहिती पूर्णपणे चुकीची आणि निराधार आहे. ग्राहकांनी अशा कोणत्याही अफवांवर विश्वास ठेवू नये आणि हे मेसेज पुढे शेअर करू नयेत. केवळ अधिकृत स्त्रोतांकडून मिळणाऱ्या माहितीवरच विश्वास ठेवावा.”
आरबीआय (RBI) चे मूळ नियम काय सांगतात?
बँक ऑफ महाराष्ट्रने हे देखील स्पष्ट केले आहे की, देशातील मध्यवर्ती बँक म्हणजेच ‘रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया’ने (RBI) देखील अशी कोणतीही मार्गदर्शक तत्त्वे किंवा आदेश दिलेले नाहीत. त्यामुळे व्हायरल होत असलेला दावा पूर्णपणे दिशाभूल करणारा आहे.
रिझर्व्ह बँकेच्या वास्तविक नियमांचा इतिहास खालीलप्रमाणे आहे:
- २०१५ चे परिपत्रक: आरबीआयने २०१५ मध्ये एका अधिसूचनेत म्हटले होते की, वर्ष २००५ पूर्वीच्या ‘महात्मा गांधी सिरीज’च्या नोटांचे बाजारातील प्रमाण आता खूप कमी झाले आहे. त्यामुळे ज्या नागरिकांकडे अशा नोटा आहेत, ते बँकेत जाऊन त्या बदलून घेऊ शकतात.
- कायदेशीर वैधतेवर शिक्कामोर्तब: सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे, आरबीआयने स्पष्टपणे सांगितले होते की या जुन्या नोटा देशात पूर्णपणे कायदेशीर (लीगल टेंडर) राहतील आणि त्यांचे मूल्य कायम राहील.
- सुरक्षा फीचर्समध्ये बदल: रिझर्व्ह बँकेने केवळ सुरक्षेच्या कारणास्तव आणि बनावट नोटांना आळा घालण्यासाठी नवीन डिझाईन आणि प्रगत सुरक्षा वैशिष्ट्यांसह नवीन नोटा बाजारात आणल्या आहेत. जुन्या नोटा बंद करण्याचा कोणताही हेतू किंवा योजना केंद्रीय बँकेने कधीही जाहीर केलेली नाही.
त्यामुळे तुमच्याकडे असलेल्या जुन्या नोटा पूर्णपणे सुरक्षित असून ३० जूननंतरही त्या बाजारात आणि बँकेत पूर्वीसारख्याच वैध राहतील. नागरिकांनी कोणत्याही अफवांना बळी पडू नये, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.
