Raksha Bandhan 2026 : हिंदू संस्कृतीत पवित्र मानल्या जाणाऱ्या श्रावण महिन्याला प्रारंभ झाला की, एकापाठोपाठ एक येणाऱ्या विविध सणांची मोठी रेलचेल सुरू होते. या सणांमध्ये कौटुंबिक जिव्हाळा आणि निखळ प्रेमाचा सण म्हणून ‘रक्षाबंधन’ अतिशय उत्साहात आणि आनंदाने साजरा केला जातो. रक्षाबंधन म्हणजे केवळ सुताचा धागा नसून तो भाऊ-बहिणीच्या अतूट नात्याचा आणि पवित्र प्रेमाचा सण आहे. या दिवशी बहिणी आपल्या भावाच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि सुखी जीवनासाठी प्रार्थना करत त्याच्या मनगटावर राखी बांधतात, तर भाऊ देखील आयुष्यभर तिचे रक्षण करण्याचे वचन देतो. वैदिक पंचांगानुसार, प्रतिवर्षी श्रावण महिन्यातील पौर्णिमा तिथीला हा सण साजरा केला जातो. यंदा २०२६ या वर्षात रक्षाबंधनाची निश्चित तारीख, राखी बांधण्याचा सर्वोत्तम शुभ मुहूर्त आणि भद्रा काळाचा प्रभाव याविषयीची सविस्तर माहिती समोर आली आहे.
उदयतिथीनुसार २८ ऑगस्ट रोजी रक्षाबंधन-
वैदिक पंचांगानुसार, यंदा श्रावण महिन्यातील पौर्णिमा तिथी गुरुवार, २७ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी ९:०८ वाजता सुरू होणार आहे आणि ही तिथी शुक्रवार, २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी ९:४८ वाजता समाप्त होईल. शास्त्रातील ‘उदयतिथी’ नियमानुसार, ज्या दिवशी सूर्योदयाच्या वेळी ती तिथी असते, तो संपूर्ण दिवस सणासाठी ग्राह्य धरला जातो. २८ ऑगस्ट रोजी सूर्योदयाच्या वेळी पौर्णिमा तिथी उपलब्ध असल्याने, यंदा रक्षाबंधनाचा मुख्य सण शुक्रवार, २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी साजरा केला जाईल. जरी त्या दिवशी पौर्णिमा सकाळी लवकर संपत असली, तरी उदयतिथीच्या महात्म्यामुळे संपूर्ण दिवस रक्षाबंधनाचे पवित्र कार्य करण्यासाठी अत्यंत शुभ मानला जाईल.
राखी बांधण्याचे शुभ मुहूर्त आणि विविध विधी-
यंदाच्या रक्षाबंधनाला बहिणींना आपल्या भावाच्या मनगटावर राखी बांधण्यासाठी सुमारे ३ तास ५१ मिनिटांचा मुख्य शुभ कालावधी लाभणार आहे. शास्त्रातील वेगवेगळ्या मुहूर्तानुसार खालील वेळा अत्यंत फलदायी मानल्या गेल्या आहेत:
मुख्य शुभ मुहूर्त: सकाळी ५:५७ ते सकाळी ९:४८ पर्यंत (या वेळेत राखी बांधणे सर्वात उत्तम राहील).
चर (सामान्य) मुहूर्त: सकाळी ५:५७ ते सकाळी ७:३३ पर्यंत.
लाभ-उन्नती मुहूर्त: सकाळी ७:३३ ते सकाळी ९:१० पर्यंत.
अमृत-सर्वोत्तम मुहूर्त: सकाळी ९:१० ते सकाळी १०:४६ पर्यंत.
२७ ऑगस्ट रोजी ‘भद्रा’चा सावट, २८ ऑगस्ट पूर्णपणे दोषमुक्त
अनेकदा रक्षाबंधनाला ‘भद्रा’ नक्षत्राचा अडथळा निर्माण होतो, कारण भद्रा काळात कोणतेही शुभ कार्य करणे निषिद्ध मानले जाते. ज्योतिषशास्त्राच्या गणितानुसार, २७ ऑगस्ट रोजी सकाळी ९:०८ वाजता पौर्णिमा तिथी सुरू होताच भद्रा काळालाही प्रारंभ होईल, जो रात्री ९:३२ वाजेपर्यंत कायम राहील. यात सकाळी ९:०८ ते दुपारी १:३५ पर्यंत ‘पाताळ भद्रा’ असेल, तर दुपारी १:३५ ते रात्री ९:३२ या वेळेत ‘पृथ्वी भद्रा’ असणार आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, जेव्हा पृथ्वीवर भद्रा असते, तेव्हा कोणतेही मंगल कार्य केले जात नाही. म्हणूनच २७ ऑगस्ट रोजी दिवसभर राखी बांधणे टाळावे. सुदैवाने, शुक्रवार २८ ऑगस्ट रोजी भद्राचा कोणताही प्रभाव नसेल; त्यामुळे हा संपूर्ण दिवस भद्रामुक्त आणि सर्वार्थाने शुभ असेल.
रक्षाबंधनाचे धार्मिक महत्त्व-
सनातन धर्मात रक्षाबंधनाच्या धाग्याला केवळ सुताचा तुकडा न मानता, ते एक अत्यंत पवित्र आणि शक्तिशाली ‘रक्षासूत्र’ मानले जाते. या दिवशी राखी बांधल्याने व्यक्तीचे सर्व प्रकारच्या नकारात्मक शक्ती, वाईट दृष्ट आणि संकटांपासून रक्षण होते, अशी जनमानसात दृढ श्रद्धा आहे. या दिवशी केवळ बहीण-भाऊच नव्हे, तर अनेक ठिकाणी पुरोहित आणि ब्राह्मण आपल्या यजमानांच्या कल्याणासाठी त्यांना रक्षासूत्र बांधतात. याशिवाय, देशभरातील प्रमुख मंदिरांमध्ये सर्वप्रथम आराध्य दैवतांना आणि देवांना राखी अर्पण करण्याची प्राचीन परंपरा आहे. श्रावण पौर्णिमेच्या दिवशी पवित्र नद्यांमध्ये स्नान, दानधर्म, नामस्मरण आणि देवपूजा केल्याने अक्षय पुण्याची प्राप्ती होते.
पुराणातील ऐतिहासिक आणि दैवी संदर्भ-
या सणाची पाळेमुळे पौराणिक आणि ऐतिहासिक कथांमध्ये खोलवर रुजलेली आहेत. महाभारतातील कथेनुसार, एकदा भगवान श्रीकृष्णाच्या बोटाला दुखापत होऊन रक्तस्त्राव सुरू झाला, तेव्हा द्रौपदीने आपल्या साडीचा पदर फाडून त्यांच्या जखमेवर बांधला होता. या उपकाराची जाणीव ठेवून श्रीकृष्णाने द्रौपदीला तिच्या प्रत्येक संकटात रक्षण करण्याचे अजरामर वचन दिले होते. दुसऱ्या एका कथेनुसार, देवराज इंद्र जेव्हा असुरांसोबतच्या युद्धात पराभूत होत होते, तेव्हा त्यांच्या पत्नी इंद्राणीने इंद्राच्या हातावर एक पवित्र रक्षासूत्र बांधले होते, ज्याच्या प्रभावाने इंद्राला युद्धात विजय मिळाला. तसेच, यमराज आणि त्यांची बहीण यमुना यांच्या कथेनुसार, यमुनेने यमराजाला प्रेमपूर्वक राखी बांधली होती; त्यावर प्रसन्न होऊन यमराजाने तिला आशीर्वाद दिला की, जो भाऊ या दिवशी आपल्या बहिणीकडून राखी बांधून घेईल आणि तिच्या घरी जाऊन तिचा पाहुणचार स्वीकारेल, त्याला दीर्घायुष्य लाभेल. या सर्व कथांमुळे रक्षाबंधनाचा हा सण भारतीय संस्कृतीचा एक अविभाज्य आणि महान भाग बनला आहे.
( टीप : वरील बातमी केवळ माहिती म्हणून वाचकांपर्यंत पोहोचवत आहे. ह्या बातमीची पुष्टी आम्ही करत नाही. या बातमीत वाचकांच्या भावना दुखवण्याचा आमचा हेतू नाही)
