Hydrogen Train : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते नुकताच अत्यंत थाटामाटात शुभारंभ झालेल्या देशातील पहिल्या ‘ग्रीन हायड्रोजन’ ट्रेनबाबत (Green Hydrogen Train) सोशल मीडियावर पसरणाऱ्या अफवांना आता भारतीय रेल्वेने (Indian Railways) पूर्णविराम दिला आहे. दोन दिवसांपूर्वी चाचणी दरम्यान देशातील ही पहिली वहिली हायड्रोजन ट्रेन चक्क डिझेल इंजिनद्वारे ओढली जात असल्याचा दावा करणारा एक व्हिडिओ इंटरनेटवर प्रचंड व्हायरल झाला होता. या व्हिडिओवरून विरोधक आणि नेटीझन्सकडून भारतीय रेल्वेच्या तंत्रज्ञानावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात होते. मात्र, रेल्वे प्रशासनाने या संदर्भात अधिकृत वक्तव्य जारी करत तो व्हायरल व्हिडिओ आणि त्यासोबत केला जाणारा बिघाडाचा दावा पूर्णपणे खोटा व दिशाभूल करणारा असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
तांत्रिक अडचण नव्हे, तर ती यार्डमधील नियमित प्रक्रिया; रेल्वेचे स्पष्टीकरण-
भारतीय रेल्वेच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या सविस्तर माहितीनुसार, या पहिल्या हायड्रोजन ट्रेनच्या मुख्य प्रणालीत किंवा इंधनाच्या यंत्रणेत (Hydrogen Fuel System) कोणत्याही प्रकारची तांत्रिक त्रुटी अथवा बिघाड निर्माण झालेला नाही.
रेल्वेने या व्हायरल व्हिडिओमागील मूळ सत्य सांगताना पुढील बाबी स्पष्ट केल्या आहेत:-
१. नियमित मार्ग: ही पर्यावरणपूरक हायड्रोजन ट्रेन हरियाणातील जींद आणि सोनीपत या दोन स्थानकांदरम्यान प्रवाशांच्या सेवेसाठी धावते.
२. मुख्य यार्डमधील देखभाल: या अत्याधुनिक ट्रेनची तांत्रिक देखभाल, सुरक्षितता तपासणी आणि नियमित दुरुस्ती ही जींद येथील मुख्य रेल्वे यार्डमध्ये (Main Railway Yard) केली जाते.
३. रेल्वे इंजिनचा वापर का?: रेल्वेच्या अंतर्गत सुरक्षा नियमांनुसार आणि परिचालन प्रक्रियेचा (Standard Operating Procedure) एक भाग म्हणून, कोणत्याही मुख्य ट्रेनला यार्डमधून प्रत्यक्ष रेल्वे स्थानकावरील प्लॅटफॉर्मवर आणण्यासाठी आणि काम संपल्यानंतर पुन्हा यार्डमध्ये नेण्यासाठी नियमित लोकोमोटिव्ह म्हणजेच डिझेल किंवा इलेक्ट्रिक इंजिनचा वापर केला जातो.
ज्या वेळी ही हायड्रोजन ट्रेन स्थानकावरून मुख्य यार्डच्या दिशेने नेली जात होती, नेमका त्याच वेळेचा व्हिडिओ काही समाजकंटकांनी चुकीच्या आणि खोट्या दाव्यांसह सोशल मीडियावर व्हायरल करून संभ्रम निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला होता.
पंतप्रधानांच्या हस्ते झाले होते ‘नमो ग्रीन रेल’चे लोकार्पण
विशेष म्हणजे, देशाच्या रेल्वे इतिहासातील अत्यंत मानाचा तुरा रोखत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अवघ्या तीन दिवसांपूर्वी, म्हणजेच १७ जुलै २०२६ रोजी या देशातील पहिल्या ‘ग्रीन हायड्रोजन’ ट्रेनला, जिला ‘नमो ग्रीन रेल’ (Namo Green Rail) असे नाव देण्यात आले आहे, हिरवा झेंडा दाखवून देशाच्या सेवेत समर्पित केले होते.
