E20 Petrol Goa : गोव्यातील इंधन पुरवठा व्यवस्थेत झालेल्या एका मोठ्या बदलानंतर आता राज्यातील बहुतांश पेट्रोल पंपांवर २० टक्के इथेनॉलचे मिश्रण असलेले पेट्रोल (E20 इंधन) मिळण्यास सुरुवात झाली आहे. मात्र, या नवीन प्रकारच्या इंधनामुळे राज्यातील वाहनचालकांमध्ये, विशेषतः जुन्या वाहनांच्या मालकांमध्ये चिंतेचे आणि संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. या इथेनॉल-मिश्रित पेट्रोलचा थेट परिणाम वाहनांच्या कार्यक्षमतेवर होत असल्याचा दावा ग्राहकांकडून केला जात असून, यामुळे इंधन क्षेत्रासह स्थानिक बाजारपेठेत सध्या विविध चर्चांना उधाण आले आहे.
जुन्या वाहनांचे मायलेज आणि कार्यक्षमता घटल्याची ग्राहकांची तक्रार
मिळालेल्या माहितीनुसार, पेट्रोल पंपावर येणाऱ्या अनेक ग्राहकांनी, विशेषतः दुचाकी आणि चारचाकी जुन्या गाड्यांच्या मालकांनी या नव्या पेट्रोलविषयी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. इथेनॉलचे प्रमाण अधिक असल्यामुळे वाहनांचे मायलेज (इंधन सरासरी) लक्षणीयरीत्या घटले असून, इंजिनच्या एकूण कार्यक्षमतेवरही त्याचा विपरीत परिणाम होत असल्याची ओरड वाहनचालक करत आहेत. काही जुन्या वाहनांच्या इंजिनमध्ये तांत्रिक बिघाड होण्याची भीती देखील चालकांकडून व्यक्त केली जात आहे. यामुळे ग्राहक आता पंपावर आल्यानंतर इथेनॉलचे मिश्रण नसलेले पूर्वीसारखे ‘शुद्ध पेट्रोल’ देण्याची मागणी आग्रहाने करत आहेत.
ग्राहक आणि पेट्रोल पंप कर्मचाऱ्यांमध्ये वादाचे प्रसंग; कर्मचाऱ्यांची प्रशासकीय कोंडी
इंधनातील या बदलाचा सर्वात मोठा फटका पेट्रोल पंपावरील सर्वसामान्य कर्मचाऱ्यांना बसत आहे. दररोज इंधन भरण्यासाठी येणाऱ्या शेकडो वाहनचालकांच्या संतप्त प्रश्नांना आणि तक्रारींना या कर्मचाऱ्यांना सामोरे जावे लागत आहे. अनेक पेट्रोल पंपावरील कर्मचाऱ्यांनी आपली व्यथा मांडताना सांगितले की, “पेट्रोलमध्ये इथेनॉलचे प्रमाण जास्त का आहे, याबद्दल ग्राहक आमच्यावर रोज संताप व्यक्त करतात. ग्राहक आमच्याकडे इथेनॉल नसलेले वेगळे पेट्रोल मागतात, परंतु आता पेट्रोल पंपांवर केवळ आणि केवळ पूर्व-मिश्रित (Pre-mixed) इथेनॉल पेट्रोलचाच पुरवठा कंपन्यांकडून केला जात आहे. त्यामुळे आमच्याकडे इथेनॉलशिवाय दुसरे कोणतेही साधे पेट्रोल विक्रीसाठी उपलब्ध नाही.”
“मिश्रण तेल कंपन्यांकडूनच; आम्ही काहीही करत नाही” – कर्मचाऱ्यांचे स्पष्टीकरण
या वाढत्या वादानंतर पेट्रोल पंप चालकांनी आणि कर्मचाऱ्यांनी एक महत्त्वाची तांत्रिक बाब स्पष्ट केली आहे. ग्राहकांचा संशय दूर करताना कर्मचाऱ्यांनी सांगितले की, पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळण्याचे काम हे स्थानिक पंपावर केले जात नाही.
इथेनॉल-मिश्रित पेट्रोलमुळे इंजिनमध्ये बिघाड आणि गंज लागण्याचा धोका; ऊर्जा घनता कमी असल्याने मायलेजवर परिणाम, वाहन मेकॅनिक्सचा महत्त्वपूर्ण खुलासा-
पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉलचे मिश्रण (E20 Fuel) सक्तीचे केल्यामुळे वाहनचालकांमध्ये निर्माण झालेल्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर, आता या इंधनाचे तांत्रिक आणि यांत्रिक दुष्परिणाम समोर येऊ लागले आहेत. वाहन क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि अनुभवी मेकॅनिक्सनी दिलेल्या माहितीनुसार, पारंपरिक शुद्ध पेट्रोलच्या तुलनेत इथेनॉलची मूळ ‘ऊर्जा घनता’ (Energy Density) लक्षणीयरीत्या कमी असते. परिणामी, हे इंधन जळताना इंजिनला मिळणारी ऊर्जा काही प्रमाणात घटते, ज्यामुळे वाहनाची एकूण इंधन कार्यक्षमता (Mileage) हळूहळू पण निश्चितपणे कमी होऊ लागते. हाच मुख्य कशामुळे ग्राहकांच्या मायलेज कमी होण्याच्या तक्रारी वाढल्या आहेत.
गाडीचा वेग मंदावणे आणि इंजिन मिसफायर होण्याच्या तक्रारी
सध्या अनेक वाहनचालकांनी या नव्या इंधनाचा वापर सुरू केल्यानंतर आपल्या गाड्यांमध्ये काही प्रकर्षाने जाणवणारे बदल नोंदवले आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने अचानक गाडीचा वेग मंदावणे (Pick-up कमी होणे), चालू गाडीमध्ये इंजिनमधून खडखड असा विचित्र आवाज येणे आणि धावत्या गाडीचे इंजिन अधूनमधून ‘मिसफायर’ होणे (टकाटका आवाज करून झटका बसणे) अशा तांत्रिक अडचणींचा समावेश आहे. मात्र, ऑटोमोबाईल तज्ज्ञांच्या मते, अशी लक्षणे केवळ इथेनॉलमुळेच नव्हे, तर वाहनातील इतर अनेक अंतर्गत यांत्रिक बिघाडांमुळे किंवा निकृष्ट देखभालीमुळेही उद्भवू शकतात. त्यामुळे या सर्व त्रासाला केवळ इथेनॉललाच जबाबदार धरता येणार नाही, असेही तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
वातावरणातील ओलावा आकर्षित करण्याचा गुणधर्म; इंजिनला गंज लागण्याची भीती
या इंधनाचा सर्वात मोठा आणि चिंताजनक तांत्रिक पैलू म्हणजे इथेनॉलचा ‘हायग्रोस्कोपिक’ (Hygroscopic) हा नैसर्गिक गुणधर्म आहे. म्हणजेच, इथेनॉल हवेतील किंवा वातावरणातील ओलावा (Water Moisture) अत्यंत वेगाने स्वतःकडे आकर्षित करते. वाहन मेकॅनिक्सनी याविषयी विशेष इशारा दिला आहे की, जर एखादी दुचाकी किंवा चारचाकी गाडी दीर्घकाळासाठी एकाच जागी उभी असेल किंवा तिचा नियमित वापर होत नसेल, तर इंधन टाकीच्या आत हवेतील ओलावा साचू लागतो. हा जमा झालेला ओलावा आणि पाण्याचे अंश इंधनाच्या तळाशी साचल्यामुळे वाहनाची इंधन टाकी (Fuel Tank), कार्ब्युरेटर, इंधन वाहून नेणाऱ्या वाहिन्या (Fuel Lines) आणि इंजिनमधील इतर नाजूक धातूच्या भागांना गंज चढू लागतो.
जुन्या वाहनांच्या मालकांना अधिक काळजी घेण्याचे आवाहन
हा अंतर्गत गंज लागल्यामुळे भविष्यात इंजिन पूर्णपणे निकामी होण्याची किंवा दुरुस्तीचा मोठा खर्च निघण्याची शक्यता मेकॅनिक्सनी वर्तवली आहे. जे वाहनचालक आपल्या गाड्यांचा नियमित वापर करत नाहीत, त्यांच्या वाहनांमध्ये हा गंज चढण्याचा वेग अधिक असू शकतो.
हे देखील वाचा – Building Collapses : मदतीसाठी आर्त हाका, मातीखाली जीवासाठी सुरू झुंज- मातीच्या ढिगाऱ्याखाली तब्ब्ल ९ जण अडकलेलेच?
