Iran Attack : इराण आणि अमेरिका यांच्यातील लष्करी संघर्ष आता अत्यंत टोकाला पोहोचला असून, आखाती देशांमध्ये पुन्हा एकदा युद्धाचा प्रचंड भडका उडाला आहे. गेल्या काही दिवसांच्या वरकरणी शांततेनंतर दोन्ही देशांमधील तणाव कमालीचा वाढला असून, या संघर्षाचे रूपांतर आता अधिकृतपणे पूर्ण क्षमतेच्या युद्धात झाले आहे. अमेरिकेकडून इराणवर गेल्या १० दिवसांपासून सातत्याने मोठे हवाई आणि लष्करी हल्ले सुरू आहेत. मात्र, या प्रचंड दबावानंतरही इराण मागे हटण्यास तयार नसून त्यांनी अमेरिकेला जशास तसे उत्तर देण्यास सुरुवात केली आहे. याच युद्धाचा भाग म्हणून इराणी सैन्याने मंगळवारी पहाटे कुवेतमधील अमेरिकेच्या अत्यंत महत्त्वाच्या लष्करी तळावर भीषण क्षेपणास्त्र हल्ला करत मोठी हानी पोहोचवली आहे. या युद्धामुळे धोरणात्मकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी ‘होर्मुजची खाडी’ (Strait of Hormuz) पूर्णपणे बंद करण्यात आली असून, याचे थेट आणि अत्यंत गंभीर परिणाम भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर व इंधन पुरवठ्यावर होऊ लागले आहेत.
कुवेतमधील ‘कॅम्प आरिफजान’वर हायमार्स क्षेपणास्त्रांचा मारा; इराणचा मोठा दावा
इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी या युद्धाबाबत अधिकृत भूमिका मांडताना सांगितले की, हा संघर्ष आता कोणत्याही तडजोडीच्या पलीकडे गेला असून याचे रूपांतर पूर्ण प्रमाणातील युद्धात (Full-Scale War) झाले आहे. इराणी सैन्याने दिलेल्या माहितीनुसार, मंगळवारी पहाटे कुवेत शहराच्या दक्षिणेस असलेल्या अमेरिकेच्या ‘कॅम्प आरिफजान’ (Camp Arifjan) या मुख्य लष्करी तळाला लक्ष्य करण्यात आले. या तळावर अमेरिकेचे हवाई दल, नौदल, मरीन कॉर्प्स आणि कोस्ट गार्ड तैनात आहेत.
इराणी सैन्याने जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणाऱ्या अत्यंत अचूक आणि विनाशकारी ‘हायमार्स’ (HIMARS) क्षेपणास्त्र प्रणालीचा वापर करून या तळावर तैनात असलेल्या अमेरिकन लष्कराला टार्गेट केले. हायमार्स ही फिरती आणि अत्यंत वेगाने शत्रूचा अचूक वेध घेणारी अत्याधुनिक क्षेपणास्त्र प्रणाली आहे, ज्याच्या धडकेमुळे शत्रूचे प्रचंड नुकसान होते आणि त्यांची आक्रमक प्रतिकार क्षमता कमालीची कमी होते. इराणच्या या दाव्यानंतर आखाती देशांमधील अमेरिकेच्या तळांवर सुरक्षेचा सर्वोच्च इशारा देण्यात आला आहे.
होर्मुज खाडी बंद; जागतिक बाजारात कच्चे तेल २० टक्क्यांनी महागले
इराण आणि अमेरिकेमधील हे युद्ध भडकल्यानंतर इराणने आंतरराष्ट्रीय सागरी व्यापाराचा मुख्य मार्ग असलेली होर्मुजची खाडी वाहतुकीसाठी पूर्णपणे बंद केली आहे. या एकाच निर्णयामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात प्रचंड भूकंप झाला आहे. होर्मुज खाडीतून होणारी कच्च्या तेलाची वाहतूक रोखली गेल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात खनिज तेलाचा तुटवडा निर्माण झाला असून किमती गगनाला भिडत आहेत.
गेल्या अवघ्या एक महिन्यात जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये तब्बल २० टक्क्यांची प्रचंड वाढ नोंदवली गेली आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) कच्च्या तेलाच्या दरात पुन्हा ०.९ टक्क्यांची वाढ झाली असून, ते प्रति बॅरल ८३.२३ डॉलरवर पोहोचले आहे. दोन्ही देशांमधील युद्ध दिवसेंदिवस अधिक हिंसक होत चालल्यामुळे येत्या काळात कच्च्या तेलाचे भाव आणखी वाढण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
पुरवठा साखळी विस्कळीत; भारताला एलपीजी आणि पेट्रोल-डिझेल टंचाईचा फटका
या जागतिक युद्धाची सर्वात मोठी झळ आता भारताला सोसावी लागत आहे. भारताला आयात होणारे बहुतांश कच्चे तेल (Crude Oil) आणि घरगुती वापरासाठी लागणारा एलपीजी गॅस (LPG Gas) हा प्रामुख्याने होर्मुजच्या खाडीमार्गेच जहाजांतून भारतात येत असतो. मात्र, हा समुद्री मार्ग पूर्णपणे बंद झाल्यामुळे भारताची आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळी (Supply Chain) विस्कळीत झाली असून देशात कच्चे तेल आणि एलपीजी गॅसची मोठी समस्या निर्माण झाली आहे.
या पूर्वइतिहासात, इराण-अमेरिका युद्ध सुरू झाल्यापासून भारतात आधीच चार वेळा पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांमध्ये मोठी वाढ करण्यात आली आहे. आता कच्च्या तेलाचे दर प्रति बॅरल ८३ डॉलरच्या पार गेल्यामुळे भारतीय तेल कंपन्यांवर प्रचंड आर्थिक ताण पडत आहे.
