Shoes With No Sole : जगप्रसिद्ध फॅशन ब्रँड ‘शनेल’ने (Chanel) आपल्या एका आगळ्यावेगळ्या आणि तितक्याच वादग्रस्त फॅशन डिझाईनमुळे जागतिक फॅशन जगताचे लक्ष पुन्हा एकदा वेधून घेतले आहे. ‘लिस्ट इंडेक्स’ (Lyst Index) या जागतिक फॅशन अहवालानुसार, २०२६ च्या पहिल्या तिमाहीत जगातील सर्वात लोकप्रिय आणि आघाडीचा ब्रँड म्हणून ‘शनेल’ची निवड झाली आहे. याच यशाच्या पार्श्वभूमीवर, ब्रँडने आपल्या ताज्या ‘क्रूझ शो’मध्ये एक अत्यंत अनोखी फॅशन संकल्पना सादर केली आहे, ज्यावरून आता इंटरनेटवर उलटसुलट चर्चांना उधाण आले आहे.
नवे सर्जनशील संचालक मॅथ्यू ब्लेझी यांचा पहिलाच प्रयोग-
शनेल ब्रँडचे नवनियुक्त सर्जनशील संचालक (Creative Director) मॅथ्यू ब्लेझी यांनी सादर केलेले हे पहिलेच ‘क्रूझ सादरीकरण’ होते. हा शो अविस्मरणीय आणि लक्षवेधी ठरेल याची पूर्ण काळजी ब्लेझी यांनी घेतली होती. समुद्राच्या निसर्गरम्य किनारपट्टीच्या पार्श्वभूमीवर हा फॅशन शो आयोजित करण्यात आला होता. या शोमध्ये जेव्हा मॉडेल्स रॅम्पवर उतरल्या, तेव्हा त्यांच्या कपड्यांपेक्षा त्यांच्या पायातील पादत्राणांनी सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले.
‘बेअरफूट फुटवेअर’ फॅशनवरून इंटरनेटवर चर्चा-
या फॅशन शोमध्ये मॉडेल्सनी परिधान केलेल्या पादत्राणांना “बेअरफूट फुटवेअर” (Barefoot Footwear) म्हणजेच अनवाणी पायांचा भास करून देणारी पादत्राणे असे संबोधले जात आहे.
पायाची बोटे उघडी असणारी पादत्राणे: या विशिष्ट डिझाईनमध्ये पादत्राणे घातलेली असतानाही पायाची बोटे पूर्णपणे उघडी आणि ठळकपणे उठून दिसत होती.
कलात्मकता की विचित्र फॅशन?: हा प्रयोग फॅशन जगतात अत्यंत धाडसी मानला जात असला, तरी सामान्य नागरिक आणि फॅशन समीक्षकांमध्ये यावरून दोन गट पडले आहेत. काहींनी या प्रयोगाचे कौतुक केले आहे, तर काहींनी ही अतिशय विचित्र फॅशन असल्याचे सांगत यावर टीका केली आहे.
‘शनेल’च्या विचित्र पादत्राणांवरून सोशल मीडियावर टीका; किंमत तब्बल २५ ते ९० हजारांच्या घरात-
गतिक फॅशन जगतात ‘हाय फॅशन’ (Haute Couture) हे नेहमीच वेगवेगळ्या प्रयोगांसाठी आणि काहीशा अवास्तव डिझाईन्ससाठी ओळखले जाते. मात्र, जगप्रसिद्ध ‘शनेल’ (Chanel) ब्रँडने नुकत्याच सादर केलेल्या ‘बेअरफूट’ पादत्राणांनी सर्व मर्यादा ओलांडल्या असून, प्रेक्षकांच्या कल्पनेपलीकडील ही फॅशन सध्या थट्टेचा विषय ठरत आहे. फॅशन जगतातील या नव्या प्रयोगाची उपयुक्तता आणि त्याची अवाढव्य किंमत यांवरून आता ग्राहक आणि फॅशन समीक्षकांनी थेट प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
“ही पादत्राणे नाहीत”; सोशल मीडियावर उमटल्या तीव्र प्रतिक्रिया-
शनेलच्या या नव्या डिझाईनमध्ये पायाची बोटे पूर्णपणे उघडी ठेवून केवळ टाचेचा भाग झाकला जातो. फॅशन रॅम्पवर हे डिझाईन पाहिल्यानंतर नेटिझन्सनी सोशल मीडियावर या फॅशनची चांगलीच खिल्ली उडवली आहे.
‘टाचेचा कप आणि फक्त फीत’: समाजमाध्यमांवर प्रतिक्रिया देताना एका वापरकर्त्याने म्हटले की, “याला पादत्राणे म्हणताच येणार नाही; ही केवळ पायाच्या टाचेला जोडलेली एक वाटी आणि त्याला बांधलेली साधी फीत आहे.”
उपयुक्ततेवर प्रश्नचिन्ह: केवळ फॅशनच्या नावाखाली अशा प्रकारची निरुपयोगी आणि विचित्र पादत्राणे बाजारात आणल्याबद्दल अनेक फॅशन समीक्षकांनीही यावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.
‘कॅप-हील सँडल’ची किंमत ऐकून सर्वसामान्य थक्क-
या विचित्र आणि वादग्रस्त पादत्राणांची किंमत नेहमीप्रमाणेच सामान्य ग्राहकांच्या आवाक्याबाहेर आहे. या आगळ्यावेगळ्या पादत्राणांना ‘कॅप-हील सँडल’ (Cap-Heel Sandal) असे नाव देण्यात आले आहे.
किंमत २५ ते ९० हजारांच्या दरम्यान: हे पादत्राण केवळ टाचेचा भाग झाकते आणि एका दोरीच्या (ड्रॉस्ट्रिंग) सहाय्याने पायाला बांधले जाते. या पादत्राणांची अधिकृत विक्री अजून शनेलच्या संकेतस्थळावर सुरू झालेली नसली, तरी विविध फॅशन अहवालांनुसार त्यांची किंमत २५,००० ते ९०,००० रुपयांच्या घरात असण्याची शक्यता आहे.
मूल्य आणि उपयुक्ततेवर प्रश्न: केवळ टाचेचा भाग झाकणाऱ्या आणि पायाच्या संरक्षणासाठी शून्य उपयुक्तता असणाऱ्या या पादत्राणांसाठी ग्राहक एवढी मोठी रक्कम का मोजतील, असा प्रश्न फॅशन विश्वातून विचारला जात आहे.
‘शनेल’च्या विचित्र पादत्राणांवरून सोशल मीडियावर उपरोधिक प्रतिक्रिया; संस्थापक कोको शनेल यांच्या फॅशन तत्त्वांची आठवण-
जगप्रसिद्ध फॅशन ब्रँड ‘शनेल’ने (Chanel) रॅम्पवर आणलेल्या पायाची बोटे उघडी ठेवणाऱ्या ‘बेअरफूट’ पादत्राणांवरून जगभरातील इंटरनेट विश्वात तीव्र आणि मजेशीर प्रतिक्रिया उमटत आहेत. या नव्या आणि वादग्रस्त फॅशन डिझाईनचे फोटो समोर येताच नेटिझन्सनी (Netizens) सोशल मीडियाच्या विविध माध्यमांवर यावर जोरदार टीका करत शनेलच्या या प्रयोगाची चांगलीच खिल्ली उडवली आहे. अनेक फॅशनप्रेमींनी तर या डिझाईनची तुलना थेट ब्रँडच्या संस्थापक कोको शनेल यांच्या ऐतिहासिक फॅशन तत्त्वांशी करून उपरोधिक टोले लगावले आहेत.
“कोको शनेल काय म्हणाल्या असत्या?” – नेटिझन्सचा सवाल-
शनेल ब्रँडला जगभरात प्रतिष्ठा मिळवून देणाऱ्या आणि महिलांच्या फॅशनमध्ये क्रांती घडवून आणणाऱ्या त्याच्या मूळ संस्थापक कोको शनेल यांच्या नावाचा उल्लेख करत अनेक वापरकर्त्यांनी या नव्या डिझाईनवर नाराजी व्यक्त केली आहे.
प्रसिद्ध सल्ल्याची खिल्ली: कोको शनेल यांनी एकेकाळी फॅशनबद्दल एक प्रसिद्ध सल्ला दिला होता—”घरातून बाहेर पडण्यापूर्वी एकदा आरशात स्वतःला पहा आणि अंगावरील एक दागिना किंवा वस्तू कमी करा.” या सल्ल्याचा संदर्भ घेत एका वापरकर्त्याने उपरोधिकपणे म्हटले की, “शनेलच्या सध्याच्या डिझायनर्सनी हा सल्ला फारच गंभीरपणे घेतलेला दिसतोय. त्यांनी थेट एक अख्खे पादत्राणच काढून टाकले किंवा दोन्ही पायांतील पादत्राणे अर्धी कापून काढली आहेत.””यावर कोको शनेल यांची प्रतिक्रिया काय असती?” असा प्रश्न विचारत अनेक फॅशनप्रेमींनी या नव्या फॅशनबद्दल खेद व्यक्त केला आहे.
“त्या थडग्यातूनच ओरडत असतील!” – चाहत्यांकडून थट्टा-
या अत्यंत महागड्या आणि निरुपयोगी पादत्राणांवरून सामान्य नागरिकांसोबतच फॅशन समीक्षकांनीही तीव्र नापसंती दर्शवली आहे. सोशल मीडियावर एका वापरकर्त्याने अतिशय मजेशीर शब्दांत टिप्पणी केली, “शनेलचे हे नवे डिझाईन पाहून, कोको शनेल या हातात सिगारेट घेऊन आपल्या थडग्यातूनच संतापाने ओरडत असतील!” तर दुसऱ्या एका वापरकर्त्याने लिहिले की, “फॅशनच्या नावाखाली अशा प्रकारची निरर्थक पादत्राणे विकणे हा मूळ शनेलच्या अभिजात परंपरेचा अपमान आहे.”
‘शनेल’च्या ‘क्रूझ शो’मधील विचित्र पादत्राणांचे फॅशन विश्वात तीव्र पडसाद; कौतुक आणि टीका यांच्यात सोशल मीडिया दुभंगला-
जगप्रसिद्ध फॅशन ब्रँड ‘शनेल’ने (Chanel) आपल्या ताज्या फॅशन शोमध्ये सादर केलेल्या आणि पायाची बोटे उघडी ठेवणाऱ्या ‘बेअरफूट’ पादत्राणांवरून सुरू असलेला जागतिक वाद आता अधिकच चिघळला आहे. या आगळ्यावेगळ्या फॅशन प्रयोगावरून इंटरनेटवर संमिश्र प्रतिक्रिया उमटत असून, हे डिझाईन म्हणजे केवळ एक व्यावसायिक रणनीती आहे की निव्वळ निरुपयोगी फॅशन, यावर फॅशनप्रेमींमध्ये दोन स्पष्ट गट पडले आहेत.
“हा केवळ एक प्रसिद्धीचा स्टंट”; काही घटकांकडून कौतुक-
समाजमाध्यमांवर या नव्या फॅशनची मोठ्या प्रमाणावर खिल्ली उडवली जात असली, तरी काही फॅशन तज्ज्ञ आणि वापरकर्त्यांनी या प्रयोगाचे जोरदार समर्थन केले आहे. त्यांच्या मते, या डिझाईनकडे एक व्यावसायिक रणनीती (Marketing Masterstroke) म्हणून पाहिले पाहिजे.
१. ‘क्रूझ शो’चा संदर्भ: एका वापरकर्त्याने या डिझाईनचे समर्थन करताना म्हटले की, “हा शनेलचा ‘क्रूझ शो’ आहे आणि ही पादत्राणे खास करून आलिशान जहाजांवर (Yachts) घालण्यासाठी डिझाईन करण्यात आली आहेत. त्यामुळे याकडे इतक्या गंभीरतेने पाहण्याची गरज नाही.”
२. फॅशनमधील कल्पकता: फॅशनचे काम केवळ उपयुक्तता नसून एक वेगळेपण आणि आकर्षण निर्माण करणे हे देखील असते, अशा शब्दांत काहींनी या नव्या संकल्पनेचे स्वागत केले आहे.
टीकाकारांचा संताप कायम; स्वच्छता आणि सोयीवर प्रश्नचिन्ह-
कौतुकाचे मोजके सूर उमटत असले, तरी या पादत्राणांवरील टीकेची धार जराही कमी झालेली नाही. या डिझाईनच्या व्यावहारिकतेवर आणि ते परिधान करण्याच्या सोयीवर सामान्य नागरिकांकडून सडकून टीका केली जात आहे.
“थेट अनवाणीच का चालत नाही?”: एका संतप्त वापरकर्त्याने टिप्पणी केली की, “हे डिझाईन अत्यंत कुरुप आणि विचित्र आहे. कोणालाही रस्त्यावरून चालताना लोकांच्या पायाची उघडी बोटे पाहायची नसतात.” तर दुसऱ्या एका वापरकर्त्याने प्रश्न उपस्थित केला की, “अशी पादत्राणे घालण्यापेक्षा थेट अनवाणी चालणे कधीही सोयीचे ठरेल.”
आरोग्य आणि स्वच्छतेची चिंता: केवळ टाचेचा भाग झाकणाऱ्या आणि बोटे उघडी ठेवणाऱ्या या पादत्राणांमुळे पायांना धूळ आणि कचरा लागेल, ज्यामुळे स्वच्छतेचा मोठा प्रश्न निर्माण होईल. तसेच ही पादत्राणे घालून चालणे अजिबात सोयीचे नसल्याचेही अनेकांनी निदर्शनास आणून दिले आहे.
फॅशन विश्वातील ‘विचित्र’ पादत्राणांचा इतिहास; ‘शनेल’च्या आधीही ‘या’ डिझाईन्सनी जगभरात घातला होता धुमाकूळ-
जागतिक फॅशन जगताचे लक्ष वेधून घेणाऱ्या ‘शनेल’ (Chanel) ब्रँडच्या नव्या ‘बेअरफूट’ पादत्राणांवरून सध्या जगभरात जोरदार वाद सुरू आहे. मात्र, फॅशनच्या नावाखाली अशा प्रकारची विचित्र आणि अवास्तव पादत्राणे सादर होण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. पारंपरिक फॅशनच्या चौकटी मोडून काढणाऱ्या आणि लोकांना अचंबित करणाऱ्या अशा अनेक ‘अवांत-गार्डे’ (Avant-Garde) म्हणजेच नाविन्यपूर्ण फॅशन संकल्पनांचा एक मोठा इतिहास राहिला आहे. यापूर्वीही अनेक नामांकित ब्रँड्सनी अशी अतरंगी पादत्राणे बाजारात आणून खळबळ उडवून दिली होती.
अलेक्झांडर मॅक्वीनचे जगप्रसिद्ध ‘आर्माडिलो शू’-
फॅशन जगताच्या इतिहासातील सर्वात वादग्रस्त आणि तितकेच लोकप्रिय ठरलेले पादत्राण म्हणजे ‘आर्माडिलो शू’ (Armadillo Shoe). हे पादत्राण सुप्रसिद्ध फॅशन डिझायनर अलेक्झांडर मॅक्वीन यांनी तयार केले होते.
आर्माडिलो प्राण्यासारखा आकार: या पादत्राणाचा आकार ‘आर्माडिलो’ या खवले असणाऱ्या प्राण्याच्या पाठीसारखा वक्र आणि उंच होता. ३० सेंटीमीटर म्हणजेच तब्बल १२ इंच उंच असणाऱ्या या हिल्समध्ये पायाला आधार देणारा कोणताही पारंपरिक कमानदार भाग नव्हता.
लेडी गागामुळे मिळाली जागतिक प्रसिद्धी: जगप्रसिद्ध गायिका ‘लेडी गागा’ हिने तिच्या गाजलेल्या ‘बॅड रोमान्स’ (Bad Romance) या गाण्याच्या व्हिडिओमध्ये हे पादत्राण परिधान केले होते, ज्यानंतर या फॅशनने जगभरात धुमाकूळ घातला.
अवाढव्य किंमत: या पादत्राणांच्या केवळ २१ जोड्याच जगात तयार करण्यात आल्या होत्या. त्यानंतर झालेल्या एका लिलावात या पादत्राणांच्या काही जोड्यांची किंमत तब्बल २ लाख ९५ हजार डॉलर्स (सुमारे अडीच कोटी रुपये) इतकी लागली होती.
मेझॉन मार्टिन मार्जेलाचे ‘लेस टॉपलेस’ डिझाईन-
अशाच प्रकारचा दुसरा एक आगळावेगळा आणि अतरंगी प्रयोग सन १९९६ मध्ये ‘मेझॉन मार्टिन मार्जेला’ (Maison Martin Margiela) या प्रसिद्ध फॅशन हाऊसने केला होता.
केवळ पायाचा तळ आणि चिकटपट्टी: या ब्रँडने ‘लेस टॉपलेस’ (Les Topless) नावाचे एक पादत्राण बाजारात आणले होते. या पादत्राणामध्ये वरचा कोणताही भाग नव्हता. यात पायाच्या तळव्याच्या आकाराचा केवळ एक तळ (Sole) असायचा आणि तो पायाला जोडण्यासाठी एका पारदर्शक चिकटपट्टीचा (Transparent Tape) वापर केला जायचा.
संग्रहालयात मानाचे स्थान: हा प्रयोग इतका वेगळा आणि कलात्मक मानला गेला की, आज हे ‘लेस टॉपलेस’ पादत्राण न्यूयॉर्कमधील जगप्रसिद्ध ‘म्युझियम ऑफ मॉडर्न आर्ट’च्या (MoMA) कायमस्वरूपी संग्रहाचा एक भाग म्हणून जतन करून ठेवण्यात आले आहे.
‘लोएवे’ आणि ‘बालेंसियागा’चेही विचित्र प्रयोग; तरीही ‘शनेल’च्या नव्या ‘शूलेस’ फॅशनने वेधले सर्वांचे लक्ष-
जगप्रसिद्ध फॅशन ब्रँड ‘शनेल’ने (Chanel) आपल्या ताज्या फॅशन शोमध्ये सादर केलेल्या ‘बेअरफूट’ पादत्राणांनी जागतिक पातळीवर मोठी चर्चा घडवून आणली आहे. मात्र, फॅशन विश्वात असे प्रयोग अलिकडच्या काळात आणि अगदी भूतकाळातही सातत्याने पाहायला मिळाले आहेत. पादत्राणांची उपयुक्तता बाजूला सारून त्यांना एका कलाकृतीचे रूप देण्याची चुरस विविध बड्या ब्रँड्समध्ये लागल्याचे चित्र आहे. यामध्ये ‘लोएवे’ (Loewe) आणि ‘बालेंसियागा’ (Balenciaga) यांसारख्या प्रसिद्ध फॅशन ब्रँड्सचाही समावेश आहे.
लोएवेचे फुग्यासारखे पादत्राण आणि बालेंसियागाचे ‘झिरो स्नीकर’-
फॅशन जगतात पारंपरिक डिझाईनला आव्हान देणाऱ्या अशा अनेक संकल्पना अलीकडच्या काळात समोर आल्या आहेत.
१. लोएवेचे ‘कॉमिक बलून पंप’: ‘लोएवे’ या फॅशन ब्रँडने काही काळापूर्वी आपल्या ‘कॉमिक बलून पंप’ (Comic Balloon Pump) या पादत्राणाने सर्वांना आश्चर्यचकित केले होते. हे पादत्राण दिसायला एखाद्या फुग्यासारखे असून ते पूर्णपणे लेटेक्स (Latex) या रबरसदृश पदार्थापासून हाताने तयार करण्यात आले होते. याच्या अतिवास्तववादी (Surreal) डिझाईनने फॅशन विश्वात मोठी खळबळ उडवून दिली होती.
२. बालेंसियागाचे ‘झिरो स्नीकर’: ‘बालेंसियागा’ या ब्रँडने त्यांच्या फॉल २०२५ च्या संग्रहात ‘झिरो स्नीकर’ (Zero Sneaker) बाजारात आणले होते. या पादत्राणात केवळ एका विशिष्ट प्रकारच्या फोमच्या (Foam) तळव्याचा वापर करण्यात आला होता. हे पादत्राण घातल्यानंतर आपण अनवाणीच चालत आहोत, असा भास व्हावा, या उद्देशाने या अत्यंत साध्या (Minimalistic) पादत्राणाची निर्मिती करण्यात आली होती.
१९४७ मधील ‘इन्व्हिझिबल सँडल’पासून सुरुवात-
अशा प्रकारच्या नाविन्यपूर्ण आणि विचित्र वाटणाऱ्या पादत्राणांची पाळेमुळे फॅशनच्या इतिहासात खूप जुनी आहेत.
सन १९४७ मध्ये सुप्रसिद्ध डिझायनर साल्वाटोर फेरागामो (Salvatore Ferragamo) यांनी ‘इन्व्हिझिबल सँडल’ (Invisible Sandal) म्हणजेच ‘अदृश्य सँडल’ची निर्मिती केली होती. पादत्राणांमध्ये पारदर्शकता आणि साधेपणा आणणारा हा जगातील पहिलाच मोठा प्रयोग मानला जातो. फेरागामो यांच्या याच ऐतिहासिक संकल्पनेचा आधार घेऊन आजचे फॅशन डिझायनर्स नवनवे प्रयोग करत आहेत.
नाविन्यपूर्ण प्रयोग की निव्वळ अतिरेक?
१९४७ मधील फेरागामो यांच्या अदृश्य सँडलपासून ते आज ‘शनेल’ने रॅम्पवर आणलेल्या ‘बेअरफूट’ पादत्राणांपर्यंत, फॅशनचा हा प्रवास थक्क करणारा आहे. या प्रवासाने ‘फॅशन’ आणि ‘कला’ यांमधील अंतर आता पुसून टाकले आहे.
