Weather Update : जून महिना निम्मा उलटून गेला तरी संपूर्ण महाराष्ट्रात अद्याप मान्सूनचा दमदार पाऊस झालेला नाही. राज्याच्या बहुतांश भागांत पावसाची प्रतीक्षा कायम असून, प्रशांत महासागरातील ‘अलनिनो’च्या (El Niño) प्रभावामुळे नैऋत्य मोसमी वारे अरबी समुद्रातच अडकून पडले आहेत. गेल्या आठ दिवसांपासून मान्सूनला मुंबई, कोकण आणि उर्वरित महाराष्ट्रात पुढे सरकण्यासाठी आवश्यक असलेली पोषक परिस्थिती निर्माण होऊ शकलेली नाही. परिणामी, मान्सूनची आगेकूच पूर्णपणे थबकली आहे. या कोरड्या हवामानामुळे राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये कडक ऊन आणि उष्णतेच्या लाटांचे (Heat Waves) सावट असून, पावसाची आतुरतेने वाट पाहणाऱ्या नागरिकांना तीव्र उन्हाचे चटके आणि असह्य उकाड्याचा सामना करावा लागत आहे. हवामान विभागाने (IMD) वर्तवलेल्या अंदाजानुसार, पुढील काही दिवस हीच स्थिती कायम राहणार असून, त्यानंतरच हवामानात अनुकूल बदल पाहायला मिळतील.
मान्सूनच्या गतीला ब्रेक का लागला?
यंदा केरळमध्येच उशिराने प्रविष्ट झालेला मान्सून ६ जून रोजी तळकोकणात दाखल झाला होता. त्यानंतर ८ जून रोजी त्याने हर्णे आणि सोलापूरच्या पट्ट्यापर्यंत मजल मारली. या सुरुवातीच्या प्रगतीमुळे यंदा पाऊस वेळेवर पडेल, असा अंदाज वर्तवला जात होता. मात्र, प्रशांत महासागरातील अलनिनोची सक्रियता आणि ‘पश्चिमी जेट स्ट्रीम’ (Western Jet Stream) नेहमीच्या स्थितीपेक्षा अधिक दक्षिणेकडे सरकल्याने, मान्सूनला गती देणाऱ्या वाऱ्यांचा वेग मंदावला. त्यामुळे गेल्या आठवड्याभरापासून मान्सूनची वाटचाल एकाच ठिकाणी रेंगाळली आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, २२ ते २४ जूनच्या दरम्यान अरबी समुद्रातील वातावरणात बदल होऊन मान्सूनच्या पुढील प्रवासासाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
चक्राकार वारे आणि हवामान विभागाचा नवा अंदाज
सध्या देशाच्या आणि राज्याच्या भूप्रदेशावर वेगवेगळ्या हवामान प्रणाली सक्रिय आहेत. पंजाबपासून बिहारपर्यंत हवेच्या कमी दाबाचा पट्टा अद्याप कायम आहे. तसेच पूर्व उत्तर प्रदेश, पूर्व विदर्भ आणि तेलंगणापासून थेट आंध्र प्रदेशच्या किनारपट्टीपर्यंतही कमी दाबाचे क्षेत्र निर्माण झाले आहे. याशिवाय, पूर्व विदर्भ आणि दक्षिण छत्तीसगडच्या हवाई क्षेत्रावर समुद्रसपाटीपासून सुमारे ५.८ किलोमीटर उंचीवर चक्राकार वाऱ्यांची (Cyclonic Circulation) स्थिती निर्माण झाली आहे. यादरम्यान, मुंबई आणि उपनगरांमध्ये आज सकाळपासून अंशतः ढगाळ वातावरण पाहायला मिळाले असून, पश्चिम उपनगरांतील (Western Suburbs) काही भागांत हलक्या सरी कोसळल्या आहेत. हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार, २४ ते २५ जूनच्या सुमारास कोकण आणि मुंबईच्या पट्ट्यात पावसाचा जोर वाढण्यासाठी अत्यंत पोषक वातावरण तयार होईल, ज्यामुळे नागरिकांना तीव्र उकाड्यापासून मोठा दिलासा मिळू शकतो.
संपूर्ण महाराष्ट्रातील ‘अलर्ट’ आणि प्रादेशिक हवामान (१८ व १९ जून):
१. १८ जून रोजीची स्थिती-
उष्ण व दमट हवामानाचा इशारा (यलो अलर्ट): मुंबई, ठाणे, पालघर, नाशिक, जळगाव, धुळे, नंदुरबार, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, सोलापूर, अकोला आणि अमरावती या जिल्ह्यांमध्ये नागरिकांना दमट वातावरण आणि कडक उन्हाचा त्रास सहन करावा लागेल.
मुसळधार पावसाचा इशारा (यलो अलर्ट): रायगड, रत्नागिरी तसेच पुणे जिल्ह्याच्या घाट परिसरात विजांच्या कडकडाटासह मुसळधार पावसाची शक्यता आहे. विदर्भातील यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, चंद्रपूर, भंडारा, गोंदिया आणि गडचिरोली या जिल्ह्यांमध्ये जोरदार पावसाचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. मराठवाडा आणि मध्य महाराष्ट्रातील उर्वरित भागात केवळ हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या सरी अपेक्षित आहेत.
२. १९ जून रोजीची स्थिती-
उष्ण व दमट हवामानाचा इशारा (यलो अलर्ट): मुंबई, पालघर, रत्नागिरी, नाशिक, जळगाव, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, सोलापूर, बुलढाणा, वाशीम, अकोला, अमरावती, वर्धा, नागपूर, भंडारा आणि गोंदिया या जिल्ह्यांत उष्णतेची तीव्रता कायम राहील.
पावसाचा इशारा (यलो अलर्ट): रायगड, धाराशिव, लातूर, नांदेड, यवतमाळ आणि चंद्रपूर या जिल्ह्यांमध्ये ढगांच्या गडगडाटासह पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. हवामान बदलाच्या या काळात नागरिकांनी आरोग्याची काळजी घ्यावी, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.
