QS World University Rankings 2027: जगभरातील उच्च शिक्षण संस्थांचे मूल्यांकन करणाऱ्या प्रसिद्ध ‘क्यूएस वर्ल्ड युनिव्हर्सिटी रँकिंग २०२७’ ची ताजी यादी जाहीर झाली आहे. यंदाच्या मानांकनात भारतीय तंत्रज्ञान संस्था दिल्लीने (IIT Delhi) देशात अव्वल स्थान पटकावले आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत आयआयटी दिल्लीने जागतिक क्रमवारीत ५ स्थानांची कडक झेप घेतली असून, १२३ व्या स्थानावरून थेट ११८ व्या स्थानावर मजल मारली आहे.
यंदाच्या जागतिक क्रमवारीत पहिल्या २०० संस्थांमध्ये भारताच्या अवघ्या ३ शिक्षण संस्थांनाच आपले स्थान निर्माण करता आले आहे. यामध्ये आयआयटी दिल्ली ११८ व्या क्रमांकावर, आयआयटी बॉम्बे १३४ व्या क्रमांकावर आणि आयआयटी मद्रास १७० व्या क्रमांकावर आहे.
भारताच्या अव्वल ३ संस्थांची कामगिरी
संशोधन, रोजगार आणि शैक्षणिक दर्जा या निकषांवर भारतातील आघाडीच्या ३ संस्थांचे गुण खालीलप्रमाणे राहिले आहेत:
- आयआयटी दिल्ली (गुण ६५.७): संशोधन क्षेत्रात अत्यंत कडक कामगिरी करत या संस्थेने सायटेशन्स पर फॅकल्टीमध्ये ९७.३ गुण मिळवले. याशिवाय एम्प्लॉयर रेप्युटेशनमध्ये ९६.९, शैक्षणिक प्रतिष्ठेमध्ये ६४.६ आणि सस्टेनेबिलिटीमध्ये ८१.२ गुण मिळवले आहेत.
- आयआयटी बॉम्बे: या संस्थेने एम्प्लॉयर रेप्युटेशनमध्ये सर्वाधिक ९७.८ गुण मिळवले. तसेच सायटेशन्स पर फॅकल्टीमध्ये ७९.३, शैक्षणिक प्रतिष्ठेमध्ये ७२.५ आणि एम्प्लॉयमेंट आउटकम्समध्ये ७८.२ गुण मिळवून देशात दुसरे स्थान मिळवले.
- आयआयटी मद्रास: तिसऱ्या स्थानावरील या संस्थेने सायटेशन्स पर फॅकल्टीमध्ये ९५.३, एम्प्लॉयर रेप्युटेशनमध्ये ८७.४ आणि सस्टेनेबिलिटीमध्ये ७४.८ गुण मिळवून आपली कामगिरी सुधारली आहे.
भारतातील टॉप २० शिक्षण संस्थांची यादी
जागतिक क्रमवारीत स्थान मिळवणारे भारतातील मुख्य २० शिक्षण संस्था आणि त्यांचे जागतिक रँकिंग पुढीलप्रमाणे आहे:
| भारतीय संस्था | राष्ट्रीय रँक | जागतिक रँक |
| आयआयटी दिल्ली | 1 | 118 |
| आयआयटी बॉम्बे | 2 | 134 |
| आयआयटी मद्रास | 3 | 170 |
| आयआयटी खरगपूर | 4 | 205 |
| भारतीय विज्ञान संस्था (IISc) बेंगळुरू | 5 | 221 |
| आयआयटी कानपूर | 6 | 221 |
| दिल्ली विद्यापीठ | 7 | 332 |
| आयआयटी रुरकी | 8 | 335 |
| आयआयटी गुवाहाटी | 9 | 349 |
| शूलिनी युनिव्हर्सिटी | 10 | 452 |
| अण्णा युनिव्हर्सिटी | 11 | 470 |
| आयआयटी (BHU) वाराणसी | 12 | 510 |
| चंदीगड युनिव्हर्सिटी | 13 | 526 |
| आयआयटी इंदूर | 14 | 546 |
| जवाहरलाल नेहरू युनिव्हर्सिटी (JNU) | 15 | 555 |
| बिट्स पिलानी | 16 | 575 |
| आयआयटी हैदराबाद | 17 | 588 |
| वेल्लोर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (VIT) | 18 | 597 |
| सिम्बायोसिस इंटरनॅशनल युनिव्हर्सिटी | 19 | 655 |
| जामिया मिलिया इस्लामिया | 20 | 686 |
जागतिक पातळीवर ‘एमआयटी’चा दबदबा कायम
जागतिक पातळीवर विचार केला तर अमेरिकेच्या मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (MIT) या संस्थेने सलग १५ व्या वर्षी आपले पहिले स्थान कायम ठेवून जागतिक पातळीवर एकहाती वर्चस्व राखले आहे.
जगातील टॉप ५ संस्था आणि त्यांचे गुण:
- मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (MIT) – गुण 100
- इम्पीरियल कॉलेज लंडन – गुण 99.2
- स्टॅनफोर्ड युनिव्हर्सिटी – गुण 99.2
- युनिव्हर्सिटी ऑफ ऑक्सफर्ड – गुण 98.6
- हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी – गुण 97.4
यंदाच्या रँकिंगवरून स्पष्ट होते की, भारताने जागतिक उच्च शिक्षण क्षेत्रात आपली पकड मजबूत करण्यास सुरुवात केली आहे. जरी पहिल्या २०० मध्ये केवळ तीनच संस्था असल्या, तरी अनेक भारतीय विद्यापीठांनी त्यांच्या रँकिंगमध्ये सुधारणा केली आहे. संशोधन आणि आंतरराष्ट्रीय शैक्षणिक सहकार्यावर भारताचा वाढता भर यातून दिसून येत आहे.
