Mumbai Rain Update: मुंबईत मान्सूनचे आगमन होऊन बरेच दिवस झाले तरीही अपेक्षेप्रमाणे पाऊस का पडत नाही, असा प्रश्न सर्वच मुंबईकरांना पडला होता. याचे उत्तरहवामान निरीक्षकांनी शोधून काढले आहे. मुंबई आणि मुंबई महानगर क्षेत्रामध्ये (MMR) पावसाचे ढग म्हणजेच ‘रेनबँड्स’ तयार होऊ लागले आहेत.
खरं तर, मुंबईवर कोरड्या हवेचा एक थर (लिड) जमा झाला होता, ज्याने पावसाला रोखले होते. अरबी समुद्रातील बाष्प तिथेच आहे, पण वातावरणाच्या मध्यभागी असलेल्या कोरड्या हवेमुळे पावसाचे ढग पुरेसे उंच वाढू शकत नव्हते. ढग तयार होण्यापूर्वीच ही कोरडी हवा पाण्याचे थेंब शोषून घेत होती. हवामान शास्त्रात या प्रक्रियेला ‘एंट्रेनमेंट’ म्हणतात. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, हा सुका वारा मान्सूनचा ‘ऑक्सिजन चोर’ ठरला होता, ज्याची पकड आता सैल झाली आहे.
‘रेनबँड्स’ आणि ‘पॉप-अप्स’ म्हणजे काय? ज्यामुळे पडणार पाऊस
हवामान निरीक्षकांनी नोंदवलेले दोन महत्त्वाचे बदल मुंबईसाठी दिलासादायक आहेत:
- रेनबँड्स (Rainbands): हा केवळ एक साधा ढग नसून अनेक लहान वादळी ढग एकत्र येऊन तयार झालेली एक मजबूत साखळी असते. समुद्राकडून मिळणाऱ्या बाष्पामुळे ही साखळी दीर्घकाळ टिकून राहते आणि मोठ्या प्रमाणावर पाऊस पाडते.
- पॉप-अप्स (Pop-ups): पश्चिम घाटाच्या डोंगराळ भागात अरबी समुद्राचे वारे आदळून वेगाने वर जातात आणि थंड होतात. यामुळे तिथे उंच आणि तीव्र वादळी ढग तयार होतात. जेव्हा पूर्वेकडील वारे या ढगांना पश्चिमेकडे ढकलतात, तेव्हा ते मुंबईत पाऊस आणतात.
दक्षिण मुंबईत आधी का होणार सुरुवात?
सर्वच हवामान निरीक्षकांच्या अंदाजानुसार, पावसाची सुरुवात प्रथम दक्षिण मुंबईतून (South Mumbai) होईल आणि नंतर तो उपनगरे तसेच ठाण्याच्या अंतर्गत भागात पसरेल. दक्षिण मुंबई तीन बाजूंनी पाण्याने वेढलेली आहे आणि अरबी समुद्राच्या सर्वात जवळ आहे. त्यामुळे समुद्रावरून येणारे बाष्प सर्वप्रथम दक्षिण मुंबईला धडकते. यासोबतच शहरात विजांच्या कडकडाटासह पाऊस पडण्याची शक्यता आहे.
पुढील ४८ तास आणि २५ जूनचे मुख्य शेड्युल
मुंबईतील पावसाचा पुढील प्रवास असा राहण्याची शक्यता आहे:
- रविवार संध्याकाळ किंवा रात्र: मुंबईत हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या पावसाला सुरुवात होऊ शकते.
- २५ आणि २६ जून: या दोन दिवसांत मान्सूनची खरी ताकद पाहायला मिळेल. मध्य भारतावरून जाणारा कमी दाबाचा पट्टा (मान्सून ट्रफ) सक्रिय झाल्यामुळे अरबी समुद्रातील बाष्प वेगाने खेचले जाईल आणि मुंबईत जोरदार ते अतिमुसळधार पाऊस पडेल.
