Chinese Robodog : देशाची राजधानी नवी दिल्ली येथे आयोजित करण्यात आलेल्या ‘एआय समिट’मध्ये (Artificial Intelligence Summit) एका रोबोटिक कुत्र्यावरून मोठा गदारोळ निर्माण झाला आहे. उत्तर प्रदेशातील नामांकित गलगोटियास विद्यापीठाने या परिषदेत ‘ओरियन’ नावाचा एक पाळत ठेवणारा रोबोडॉग प्रदर्शित केला होता. मात्र, हा रोबोडॉग विद्यापीठाने स्वतः विकसित केल्याचा दावा फोल ठरल्याचे समोर आल्यानंतर विद्यापीठाला आपला स्टॉल तेथून हटवावा लागला आहे.
काय आहे नेमका वाद?
या परिषदेदरम्यानचा एक व्हिडिओ सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाला. यामध्ये विद्यापीठाच्या प्राध्यापिका नेहा सिंग यांनी हा ‘ओरियन’ रोबोडॉग विद्यापीठाच्या एआय उपक्रमांतर्गत संशोधनातून विकसित केल्याचे सांगताना दिसत होत्या. मात्र, नेटिझन्सनी या दाव्याची पोलखोल केली. हा रोबो प्रत्यक्षात चीनमधील ‘युनिट्री रोबोटिक्स’ (Unitree Robotics) या कंपनीचे ‘युनिट्री गो’ (Unitree Go) नावाचे व्यावसायिक मॉडेल असल्याचे उघड झाले. हे मॉडेल जागतिक बाजारपेठेत सहज उपलब्ध असून, विद्यापीठाने केवळ स्वतःच्या नावाचा शिक्का मारून तो प्रदर्शित केल्याचा आरोप करण्यात आला.
विद्यापीठाची सारवासारव आणि स्पष्टीकरण
या प्रकरणानंतर सोशल मीडियावर गलगोटियास विद्यापीठावर टीकेची झोड उठली. त्यानंतर विद्यापीठ प्रशासनाने स्पष्टीकरण देताना म्हटले की, “हा रोबोडॉग आम्ही स्वतः तयार केला असल्याचा दावा आम्ही कधीही केला नाही. विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक उपयोगासाठी आणि संशोधनासाठी हे मॉडेल वापरले जाते.” प्राध्यापिका नेहा सिंग यांनीही शब्दांच्या फेरफारीमुळे किंवा गैरसमजामुळे हा गोंधळ निर्माण झाल्याचे स्पष्ट केले. मात्र, या स्पष्टीकरणानंतरही विद्यापीठाच्या विश्वासार्हतेवर आणि शैक्षणिक नीतिमत्तेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहेत.
राजकीय वर्तुळातून उमटले पडसाद
या प्रकरणाने आता राजकीय वळण घेतले आहे. विरोधी पक्षांनी या प्रकरणावरून केंद्र सरकारवर निशाणा साधला आहे. काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी एआय समिटच्या आयोजनावर आणि तिथे प्रदर्शित केल्या जाणाऱ्या उपकरणांच्या सत्यतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. “अशा प्रकारच्या महत्त्वाच्या परिषदांमध्ये जर परदेशी बनावटीची उपकरणे स्वदेशी म्हणून खपवली जात असतील, तर ते गंभीर आहे,” अशी टीका विरोधकांकडून करण्यात येत आहे.
