Marathi Bhasha Gaurav Din : ‘मराठी भाषा गौरव दिना’चे औचित्य साधून महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी जगभरातील मराठी भाषिकांना शुभेच्छा दिल्या आहेत. मात्र, यंदाच्या शुभेच्छा देताना त्यांनी केवळ भाषेच्या इतिहासाचे गुणगान न गाता, भविष्यातील आव्हानांवर विशेष प्रकाश टाकला आहे. वेगाने बदलणाऱ्या तंत्रज्ञानाच्या आणि विशेषतः कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) युगात मराठी भाषेचे अस्तित्व टिकवून ठेवण्यासाठी केवळ अभिमान बाळगणे पुरेसे नसून, तिची ताकद वाढवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर ‘डिजिटल डेटा’ निर्माण करण्याची नितांत गरज असल्याचे त्यांनी आग्रहाने प्रतिपादन केले आहे.
तंत्रज्ञानाच्या युगातील संधी आणि मराठीची भूमिका-
आपल्या विशेष संदेशात राज ठाकरे यांनी स्पष्ट केले की, सध्या संपूर्ण जगभरात कृत्रिम बुद्धिमत्तेबाबत (Artificial Intelligence) मोठी क्रांती होत आहे. हे नवे तंत्रज्ञान स्थानिक भाषांसाठी संकट नसून एक मोठी संधी आहे. जर आपण मराठी भाषेतील साहित्य, ज्ञान, इतिहास आणि रोजच्या वापराचे शब्द जास्तीत जास्त डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध करून दिले, तर हे तंत्रज्ञान मराठी भाषेला वैश्विक स्तरावर अधिक सक्षमपणे पोहोचवू शकेल. त्यामुळेच, मराठी भाषिकांनी आता पारंपरिक चौकटीबाहेर पडून तंत्रज्ञानाच्या मदतीने भाषेचा पाया भक्कम करणे आवश्यक आहे, असे मत त्यांनी व्यक्त केले.
https://twitter.com/RajThackeray/status/2027222408218959941?s=20
सर्वसमावेशक शुभेच्छा आणि आदर-
राज ठाकरे यांनी केवळ मराठी भाषिकांनाच नव्हे, तर महाराष्ट्रात राहून मराठी भाषेचा आदर करणाऱ्या आणि ही भाषा बोलण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न करणाऱ्या अमराठी नागरिकांनाही ‘मराठी भाषा गौरव दिना’च्या शुभेच्छा दिल्या आहेत. मराठी संस्कृती आणि भाषेप्रति प्रेम व्यक्त करणाऱ्या प्रत्येकाचा सन्मान होणे गरजेचे असल्याचे त्यांनी यावेळी नमूद केले. भाषेचा आदर करणे म्हणजे केवळ घोषणा देणे नसून, ती दैनंदिन व्यवहारात आणि आधुनिक माध्यमांत प्रभावीपणे वापरणे होय, असा मोलाचा संदेशही त्यांनी दिला.
भविष्यातील वाटचाल आणि डिजिटल सज्जता
राज ठाकरे यांच्या या आवाहनामुळे मराठी भाषेच्या संवर्धनाला आता एक नवी दिशा मिळण्याची शक्यता आहे. भविष्यात जर मराठी भाषेला तंत्रज्ञानाच्या स्पर्धेत टिकायचे असेल, तर इंटरनेट आणि डिजिटल विश्वात मराठी भाषेतील मजकूर वाढवणे अनिवार्य आहे. राज ठाकरे यांनी दिलेला हा ‘डिजिटल डेटा’ निर्मितीचा मंत्र भाषेच्या भविष्यासाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे.
“मराठीची ताकद जागतिक स्तरावर नेण्याची सुवर्णसंधी”; राज ठाकरेंकडून कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या माध्यमातून भाषेच्या विस्ताराचे आवाहन-
मुंबई: मराठी भाषा गौरव दिनाचे औचित्य साधून महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी समस्त मराठी जनांना संबोधित करताना एक अत्यंत नाविन्यपूर्ण आणि तांत्रिक दृष्टिकोन मांडला आहे. आपल्या शुभेच्छा संदेशात त्यांनी केवळ भाषेचा वारसा सांगण्यापेक्षा, भविष्यातील ‘कृत्रिम बुद्धिमत्ता’ (AI) या तंत्रज्ञानाचा वापर करून मराठी भाषेला जागतिक पटलावर कसे नेले जाऊ शकते, यावर सखोल भाष्य केले आहे. त्यांनी केवळ मराठी भाषिकांनाच नव्हे, तर महाराष्ट्रात वास्तव्य करून मराठीचा आदर करणाऱ्या आणि ही भाषा आत्मसात करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या प्रत्येकाला मनःपूर्वक शुभेच्छा दिल्या आहेत.
दिल्लीतील एआय परिषद आणि जागतिक संदर्भ-
राज ठाकरे यांनी आपल्या संदेशात नमूद केले की, “आजच्या दिनानिमित्त ही भूमिका मांडताना माझ्या मनात गेल्या काही दिवसांपासून जागतिक स्तरावर कृत्रिम बुद्धिमत्तेबाबत (Artificial Intelligence) सुरू असलेल्या चर्चांचे पडसाद उमटत होते. दिल्लीत अलीकडेच पार पडलेली ‘एआय परिषद’ आणि त्यातून समोर आलेले निष्कर्ष माझ्या विचारांच्या केंद्रस्थानी होते.” तंत्रज्ञानाच्या या अफाट विस्तारामुळे स्थानिक भाषांच्या अस्तित्वावर संकट येण्याऐवजी, त्यांना अधिक समृद्ध करण्याची संधी उपलब्ध झाली असल्याचे त्यांनी यावेळी अधोरेखित केले.
अँथ्रोपिक आणि मराठी मेधाशक्तीचा अभिमान-
जागतिक स्तरावरील तंत्रज्ञान क्षेत्रातील घडामोडींचा दाखला देताना त्यांनी एक महत्त्वाची बाब निदर्शनास आणून दिली. सध्या जगभरात ज्या ‘अँथ्रोपिक’ (Anthropic) या कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीने मोठी घुसळण निर्माण केली आहे, त्या कंपनीचे मुख्य तंत्रज्ञान अधिकारी (CTO) श्री. राहुल पाटील ही एक मराठी व्यक्ती आहे, याचा त्यांनी विशेष अभिमान व्यक्त केला. ही बाब मराठी माणसाची बौद्धिक क्षमता जागतिक स्तरावर तंत्रज्ञानाचे नेतृत्व करत असल्याचे सिद्ध करते, असेही त्यांनी म्हटले.
स्थानिक भाषांसाठी सुवर्णसंधी-
या विषयातील तज्ज्ञांशी सविस्तर चर्चा केल्यानंतर राज ठाकरे यांनी एक महत्त्वाचा निष्कर्ष मांडला आहे. ते म्हणतात की, “आज केवळ मराठीच नव्हे, तर जगातील अशा सर्व स्थानिक भाषा ज्यांना स्वतःची स्वतंत्र लिपी आहे, त्यांच्यासाठी ही एक मोठी संधी चालून आली आहे.” कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या युगात ज्या भाषेचा डेटा अधिक समृद्ध असेल, तीच भाषा टिकून राहील आणि वाढेल. त्यामुळे मराठी भाषिकांनी केवळ भाषेचा अभिमान न बाळगता, तिला डिजिटल युगात अधिक सक्षम करण्यासाठी पुढाकार घ्यावा, असा संदेश त्यांनी या निमित्ताने दिला आहे.
“डेटा हीच नवी शक्ती; मराठीला सामर्थ्यवान करण्यासाठी डिजिटल क्रांतीची गरज” – राज ठाकरेंचे प्रगल्भ प्रतिपादन
सध्याच्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) युगात भाषेचे महत्त्व केवळ संवादापुरते मर्यादित नसून, ती आर्थिक प्रगतीचे आणि ज्ञानाचे सर्वात मोठे साधन ठरणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. “ज्याला आपली मातृभाषा उत्तम अवगत आहे, तो या नव्या तंत्रज्ञानाच्या काळात कधीही मागे पडणार नाही,” असा विश्वास त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.
मानवी प्रगतीचा इतिहास आणि भाषेचे नवे सामर्थ्य-
राज ठाकरे यांनी मानवी संस्कृतीच्या उत्क्रांतीचा दाखला देत एक महत्त्वपूर्ण विश्लेषण मांडले. ते म्हणाले की, “दहा हजार वर्षांपूर्वी जेव्हा शेतीचा शोध लागला, तेव्हा ‘जमीन’ हे सत्तेचे आणि शक्तीचे प्रमुख केंद्र बनले. त्यानंतर आलेल्या औद्योगिक क्रांतीने यंत्रांना (मशिन्स) सामर्थ्य मिळवून दिले. डिजिटल युगाच्या प्रारंभापासून ‘डेटा’ ही शक्ती मानली जाऊ लागली; मात्र आता कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या कालखंडात हा डेटा ज्या भाषेतून निर्माण होईल, ती भाषा सर्वात शक्तिशाली ठरेल.” या ऐतिहासिक संदर्भातून त्यांनी मराठी भाषेला भविष्यातील स्पर्धेत टिकवण्यासाठी ‘डेटा’ निर्मितीचे महत्त्व अधोरेखित केले.
मातृभाषेतून अर्थार्जनाच्या नव्या संधी-
काही आधुनिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालींचे बारकाईने निरीक्षण केल्यानंतर राज ठाकरे यांनी एक सकारात्मक निरीक्षण नोंदवले. त्यांच्या मते, आता ज्ञान मिळवण्यासाठी, स्वतःची मते प्रभावीपणे व्यक्त करण्यासाठी किंवा उपजीविकेसाठी (अर्थार्जन) या प्रणालींचा हवा तसा वापर करणे शक्य झाले आहे. यासाठी इंग्रजीचेच ज्ञान असणे अनिवार्य नसून, जर तुम्हाला तुमची मातृभाषा म्हणजेच मराठी उत्तम येत असेल, तर तुम्ही या आधुनिक साधनांच्या मदतीने जागतिक स्तरावर झेप घेऊ शकता.
मराठी जनांना ‘डिजिटल डेटा’ निर्मितीचे आवाहन-
पक्षाचे कार्यकर्ते आणि जगभरातील मराठी बांधवांना संबोधित करताना त्यांनी एक ठोस ध्येय समोर ठेवले आहे. “केवळ भाषेचा उदोउदो करून चालणार नाही, तर मराठी भाषेतून अतिप्रचंड आणि उच्च दर्जाचा डेटा तयार करण्याकडे सर्वांनी लक्ष दिले पाहिजे,” असे आवाहन त्यांनी केले. इंटरनेट आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या जाळ्यात मराठीचा प्रभाव वाढवण्यासाठी दर्जेदार मजकूर, साहित्य आणि माहितीचे डिजिटलायझेशन करणे हीच काळाची गरज असल्याचे त्यांनी निक्षून सांगितले.
“डिजिटल विश्वात मराठीचा डंका वाजवा; कोडिंगपासून पॉडकास्टपर्यंत मराठीचा वापर करा” – राज ठाकरेंचे मराठी जनांना कृतीशील आवाहन-
“केवळ अस्मितेच्या घोषणा देण्यापेक्षा, मराठी भाषेला आधुनिक ज्ञान-विज्ञानाची वाहक बनवणे ही काळाची गरज आहे,” असे नमूद करत त्यांनी मराठी भाषिकांना डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर अधिक सक्रिय होण्याचे आवाहन केले आहे.
डिजिटल मजकूर निर्मितीवर भर-
राज ठाकरे यांनी मराठी भाषिकांना आवाहन केले आहे की, त्यांनी समाजमाध्यमांवर (सोशल मीडिया) जास्तीत जास्त प्रमाणात मराठीतून व्यक्त व्हावे. “तुम्ही ज्या विषयात तज्ज्ञ असाल, मग ते विज्ञान असो, अर्थशास्त्र असो किंवा कला, त्या विषयावर मराठीतून ब्लॉग्स लिहा आणि पॉडकास्ट सुरू करा. संगणकीय कोडिंगपासून ते मराठी भाषिकांनी चालवलेल्या डिजिटल विश्वकोशांपर्यंत सर्वत्र मराठीचा वावर वाढू द्या,” असे त्यांनी सुचवले आहे. त्यांच्या मते, जेव्हा आपण या स्तरावर माहिती निर्माण करू, तेव्हाच जागतिक स्तरावरील तंत्रज्ञान प्रणालींना मराठी भाषेची दखल घेणे भाग पडेल.
शिक्षण आणि तंत्रज्ञानाचा समन्वय-
भाषेच्या प्रगतीसाठी शालेय शिक्षणात बदलांची गरजही त्यांनी अधोरेखित केली. “शाळांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) सारखे आधुनिक विषय आणि ही प्रणाली हाताळण्याचे कौशल्य मुलांना त्यांच्या मातृभाषेतून, म्हणजेच मराठीतून शिकवले जावे,” अशी मागणी त्यांनी केली आहे. जेव्हा शिक्षण मराठीतून मिळेल, तेव्हा मराठी भाषा केवळ संवादाची भाषा न राहता ती जागतिक ज्ञानाची प्रभावी वाहक बनेल. जितका मोठा आणि दर्जेदार ‘डेटा’ (विदा) या कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालींना उपलब्ध होईल, तितकीच ही सॉफ्टवेअर्स भविष्यात मराठी भाषिकांसाठी रोजगाराच्या आणि प्रगतीची नवनवीन द्वारे खुली करतील.
ज्ञानाचे सार्वभौमत्व मिळवण्याची संधी-
राज ठाकरे यांनी शेवटी एक अत्यंत महत्त्वाचा राजकीय आणि सामाजिक मुद्दा मांडला. ते म्हणाले की, “आजवर आपण मराठी भाषा आणि प्रांताच्या सार्वभौमत्वासाठी सातत्याने संघर्ष करत आलो आहोत. मात्र, आता कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या क्रांतीमुळे आपल्याला मराठी भाषेतून ज्ञान मिळवण्याचे ‘सार्वभौमत्व’ प्राप्त करण्याची सुवर्णसंधी मिळाली आहे.” ही संधी वाया जाऊ न देता, प्रत्येक मराठी माणसाने तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने भाषेचा पाया भक्कम करावा, असा मोलाचा संदेश त्यांनी दिला.
“टीका आणि द्वेष सोडा, डिजिटल जगात मराठीचे साम्राज्य उभे करा”; राज ठाकरेंचा मराठी तरुणांना प्रगतीचा नवा मंत्र-
सध्या जगभरात कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे (AI) अनेक नोकऱ्यांवर गदा येईल, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. या संदर्भात राज ठाकरे म्हणाले की, “नोकऱ्या कमी होण्याची भीती कदाचित सार्थ असू शकते, परंतु भविष्यात नक्की काय घडेल याचा अचूक अंदाज आज कोणीही वर्तवू शकत नाही. मात्र, याच अनिश्चिततेच्या काळात एक असे सामर्थ्यशाली तंत्रज्ञान आपल्या हाती आले आहे, ज्याचा योग्य वापर केल्यास मराठी माणूस जागतिक स्तरावर स्वतःचे मोठे साम्राज्य उभे करू शकतो.”
पारंपरिक उद्योगांच्या पलीकडची संधी-
राज ठाकरे यांनी मराठी माणसाच्या व्यावसायिक मानसिकतेवर बोट ठेवत एक नवा दृष्टिकोन मांडला. त्यांच्या मते, पारंपरिक उद्योगधंद्यांच्या शर्यतीत मराठी माणूस काहीसा मागे पडला असला, तरी डिजिटल क्रांतीने त्याला पुन्हा एकदा आघाडी घेण्याची संधी दिली आहे. “जगातील अनेक बलाढ्य कंपन्यांची निर्मिती ही गेल्या २० ते ३० वर्षांतच झाली आहे. या कंपन्यांनी निर्माण केलेली प्रचंड संपत्ती ही शंभर वर्षे जुन्या उद्योगसमूहांनाही अद्याप जमलेली नाही. हे सर्व केवळ डिजिटल ताकदीमुळे शक्य झाले आहे. त्यामुळेच, मराठी माणसाने आता या डिजिटल विश्वात आपले अस्तित्व मोठ्या प्रमाणावर निर्माण करणे आवश्यक आहे,” असे प्रतिपादन त्यांनी केले.
नकारात्मकतेकडून विधायक माहितीकडे-
समाजमाध्यमांच्या (सोशल मीडिया) वापराबाबत राज ठाकरे यांनी अत्यंत मोलाचा सल्ला दिला आहे. सध्या फेसबुक, ट्विटर किंवा इंस्टाग्राम यांसारख्या व्यासपीठांवर मराठी तरुण अनेकदा एकमेकांवर टीका करण्यात किंवा द्वेष पसरवण्यात वेळ वाया घालवताना दिसतात. यावर भाष्य करताना ठाकरे म्हणाले, “समाजमाध्यमांवर केवळ नकारात्मकता पसरवण्यापेक्षा, मराठी भाषेतून नवीन आणि सकारात्मक माहिती देणारा मजकूर (Content) तयार करा. जेव्हा तुम्ही ज्ञानाची आणि माहितीची देवाणघेवाण मराठीतून कराल, तेव्हाच मराठी भाषा ही केवळ संवादाची नाही, तर जगाला दिशा देणारी भाषा ठरेल.”
मराठी भाषेचे डिजिटल सामर्थ्य-
राज ठाकरे यांच्या या आवाहनामागे मराठी तरुणांना उद्योजक बनवण्याचा उद्देश दिसून येतो. “जर आपण मराठी भाषेतून जास्तीत जास्त डिजिटल डेटा तयार केला, तर भविष्यातील प्रत्येक तांत्रिक प्रणालीला मराठीचा विचार करावाच लागेल. यातूनच मराठी माणसासाठी रोजगाराच्या नव्या आणि शाश्वत संधी उपलब्ध होतील,” असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
दरम्यान एका बाजूला ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते कवी विष्णू वामन शिरवाडकर ऊर्फ ‘कुसुमाग्रज’ यांच्या जयंतीचे औचित्य साधून आज मुंबईतील विधान भवन परिसरात ‘मराठी भाषा गौरव दिन’ अत्यंत उत्साहात साजरा करण्यात आला. मराठी भाषेचा समृद्ध वारसा आणि साहित्यिक परंपरा जतन करण्याच्या उद्देशाने राज्य विधानमंडळामार्फत यावर्षी ‘जावे विनोदाच्या गावा’ या विशेष सांस्कृतिक कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. मात्र, या दिमाखदार सोहळ्याला लोकप्रतिनिधींच्या अत्यल्प प्रतिसादामुळे गालबोट लागले असून, राजकीय वर्तुळात आणि समाजमाध्यमांवर यावरून तीव्र नाराजी व्यक्त केली जात आहे.
सांस्कृतिक कार्यक्रमाची मेजवानी-
कुसुमाग्रजांच्या स्मृतींना अभिवादन केल्यानंतर, ‘जावे विनोदाच्या गावा’ या कार्यक्रमाद्वारे मराठी साहित्यातील निखळ विनोदी परंपरेचा आढावा घेण्यात आला. मराठी भाषेचे सौंदर्य, त्यातील शब्दांची वळणे आणि विनोदाची खुमारी या कार्यक्रमातून मांडण्यात आली. यावेळी विधानसभेचे अध्यक्ष, विधान परिषदेच्या उपसभापती आणि काही मोजक्या प्रमुख नेत्यांची व्यासपीठावर उपस्थिती होती. मायमराठीच्या सन्मानार्थ आयोजित या कार्यक्रमात नामवंत कलाकारांनी सादरीकरण केले.
सुरक्षा आणि नियोजनातील गांभीर्य-
एकीकडे राज्य सरकार मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळवून देण्यासाठी आणि तिचा प्रसार करण्यासाठी प्रयत्नशील असल्याचा दावा करते, तर दुसरीकडे प्रत्यक्ष सोहळ्यात लोकप्रतिनिधींची ही उदासीनता बरेच काही सांगून जाणारी आहे. अधिवेशनाचा काळ सुरू असतानाही, आमदारांनी या सांस्कृतिक उपक्रमापेक्षा इतर कामांना किंवा राजकीय गाठीभेटींना महत्त्व दिल्याने हा वादाचा विषय ठरला आहे. या घटनेमुळे आगामी काळात विधिमंडळातील उपस्थिती आणि अशा महत्त्वाच्या दिवसांचे गांभीर्य यावर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे.
मराठी भाषा गौरव दिन: मुख्यमंत्र्यांच्या उपस्थितीत पार पडला सोहळा; मात्र आमदारांच्या अनुपस्थितीने ‘मायबोली’बद्दलची अनास्था उघड-
विधान भवन येथे आयोजित ‘मराठी भाषा गौरव दिना’च्या विशेष कार्यक्रमाला राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांनी आपली विशेष उपस्थिती दर्शवली. मंत्रिमंडळातील अनेक महत्त्वाच्या मंत्र्यांनीही या सोहळ्याला हजेरी लावून कुसुमाग्रजांच्या स्मृतींना अभिवादन केले. मात्र, राज्याच्या सर्वोच्च सभागृहाचे प्रमुख आणि शासनकर्ते उपस्थित असतानाही, विधिमंडळाच्या बहुसंख्य सदस्यांनी या कार्यक्रमाकडे पाठ फिरवल्याचे विदारक चित्र पाहायला मिळाले. दोन्ही सभागृहांच्या प्रमुखांनी अधिकृत निमंत्रण देऊनही अनेक आमदारांनी दांडी मारल्याने लोकप्रतिनिधींच्या या भूमिकेवर आता कडाडून टीका होत आहे.
उबाठा गटाची अनुपस्थिती आणि राजकीय विसंगती-
या संपूर्ण प्रकारात सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, ‘शिवसेना उद्धव बाळासाहेब ठाकरे’ (उबाठा) पक्षाच्या आमदारांची नगण्य उपस्थिती. सर्व शाळांमध्ये मराठी भाषा सक्तीची असावी आणि हिंदी भाषेची सक्ती लादू नये, असा आक्रमक पवित्रा घेऊन लढणाऱ्या या पक्षाचे केवळ एकच आमदार, अनंत (बाळा) नर हे या सोहळ्याला उपस्थित होते. मराठी अस्मितेचा हिरीरीने पुरस्कार करणाऱ्या या गटातील इतर आमदारांच्या अनुपस्थितीने राजकीय वर्तुळात अनेक प्रश्न निर्माण केले आहेत. विशेष म्हणजे, तरुण पिढीचे नेतृत्व करणारे आमदार आदित्य ठाकरे हेदेखील या महत्त्वपूर्ण कार्यक्रमाला अनुपस्थित राहिल्याने सोशल मीडियावर आश्चर्य व्यक्त केले जात आहे.
तरुण आमदारांची अनास्था आणि मतदारांचा संताप-
महाराष्ट्रातील विविध मतदारसंघांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या आणि तरुण रक्ताचे मानल्या जाणाऱ्या लोकप्रतिनिधींनी या कार्यक्रमाबाबत दाखवलेली उदासीनता चिंताजनक मानली जात आहे. ज्यांच्यावर मराठी भाषेचा वारसा जपण्याची आणि तो पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याची जबाबदारी आहे, अशा तरुण आमदारांनीच या कार्यक्रमाला उपस्थित राहणे टाळले. आपल्या मतदारांचे आणि राज्याच्या संस्कृतीचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या या लोकप्रतिनिधींनी दाखवलेली ही अनास्था म्हणजे मराठी भाषेचा अपमान असल्याची भावना सामान्य नागरिकांमधून व्यक्त होत आहे.
प्रशासकीय नियोजनावर उमटलेले प्रश्नचिन्ह-
एकीकडे सरकार मराठी भाषेला अभिजात दर्जा मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न करत असताना, दुसरीकडे विधिमंडळातच लोकप्रतिनिधींची ही मानसिकता दिसून आल्याने या सोहळ्याच्या आयोजनावर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
लोकप्रतिनिधींची मायबोलीप्रति अनास्था? मराठी भाषा गौरव दिनी आमदारांच्या ‘दांडी’मुळे नैतिकतेवर प्रश्नचिन्ह-
विधान भवनासारख्या राज्याच्या सर्वोच्च व्यासपीठावर जेव्हा या दिनाचे आयोजन केले जाते, तेव्हा महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून निवडून आलेल्या सर्व लोकप्रतिनिधींनी तिथे उपस्थित राहणे हे केवळ शिष्टाचाराचेच नव्हे, तर नैतिक जबाबदारीचे कर्तव्य मानले जाते. मात्र, यंदाच्या सोहळ्यात मराठी आमदारांनीच या कार्यक्रमाकडे पाठ फिरवल्याने राजकीय आणि सामाजिक वर्तुळातून “मराठीच्या कैवाऱ्यांची ही कसली अनास्था?” असा संतप्त सवाल उपस्थित केला जात आहे.
कार्यक्रमाचा उदात्त हेतू आणि वस्तुस्थिती-
विष्णू वामन शिरवाडकर ऊर्फ ‘कुसुमाग्रज’ यांच्या प्रतिभेला वंदन करण्यासाठी आणि मराठी भाषेची गौरवशाली परंपरा नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी या विशेष कार्यक्रमाचे नियोजन करण्यात आले होते. अभिजात मराठी साहित्याचा प्रचार करणे आणि महाराष्ट्राची ही समृद्ध ज्ञानभाषा जागतिक स्तरावर अधिक सक्षमपणे मांडणे, हा या आयोजनामागचा मूळ हेतू होता. दुर्दैवाने, ज्यांच्या खांद्यावर राज्याच्या धोरणनिर्मितीची आणि संस्कृती रक्षणाची धुरा आहे, अशा आमदारांनीच या साहित्यिक मेजवानीकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे या उपक्रमाच्या गांभीर्याला तडा गेला आहे.
अनुपस्थितीचे नेमके कारण काय?
मराठी भाषेच्या मुद्द्यावर विधिमंडळात तावातावाने बोलणारे आणि ‘मराठी अस्मिता’ हा आपल्या राजकारणाचा केंद्रबिंदू मानणारे लोकप्रतिनिधी प्रत्यक्ष सोहळ्याच्या वेळी कोठे होते, हा आता संशोधनाचा विषय ठरला आहे. अधिवेशन काळात मुंबईत उपस्थित असूनही आमदारांनी या कार्यक्रमाला उपस्थित राहण्याऐवजी इतर राजकीय गाठीभेटींना किंवा वैयक्तिक कामांना प्राधान्य दिल्याचे यावरून स्पष्ट होत आहे. मतदारांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या या आमदारांची ही वागणूक त्यांच्या मराठी भाषेप्रती असलेल्या निष्ठेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारी आहे.
राजकीय अनास्था की डिजिटल क्रांतीची ओढ? विधान भवनातील रिकाम्या खुर्च्या आणि राज ठाकरेंचा ‘डेटा-शक्ती’चा मंत्र-
विधान भवनात आयोजित ‘मराठी भाषा गौरव दिना’च्या सोहळ्याकडे ९० टक्के आमदारांनी पाठ फिरवल्याची घटना ताजी असतानाच, महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी मांडलेली भूमिका या उदासीनतेवर नेमके बोट ठेवणारी ठरली आहे. एकीकडे लोकप्रतिनिधींनी केवळ निमंत्रण स्वीकारून प्रत्यक्ष कार्यक्रमाला दांडी मारल्यामुळे त्यांच्या मराठी भाषेप्रती असलेल्या निष्ठेवर शंका उपस्थित केली जात आहे, तर दुसरीकडे राज ठाकरे यांनी मराठी भाषेला केवळ ‘औपचारिक सोहळ्यां’पुरते मर्यादित न ठेवता तिला ‘भविष्यातील जागतिक भाषा’ बनवण्याचे आवाहन केले आहे. लोकप्रतिनिधींची ही अनुपस्थिती मराठी भाषेच्या संवर्धनाबाबतची राजकीय पोकळी ठळक करत असतानाच, राज ठाकरेंनी या भाषेला ‘कृत्रिम बुद्धिमत्ते’च्या (AI) माध्यमातून सामर्थ्यवान बनवण्याचा जो मार्ग सुचवला आहे, तो मराठीच्या अस्तित्वासाठी अधिक आशादायी मानला जात आहे.
या दोन्ही घडामोडींचा धागा जोडताना असे प्रकर्षाने जाणवते की, मायमराठीचा सन्मान हा केवळ व्यासपीठावरील भाषणांतून किंवा रिकाम्या सभागृहात होणाऱ्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांतून होणार नाही. राज ठाकरे यांनी म्हटल्याप्रमाणे, ज्यावेळी मराठी माणूस नकारात्मक राजकारण आणि एकमेकांवरील टीका बाजूला सारून ‘डिजिटल डेटा’ निर्माण करेल, कोडिंगमध्ये मराठीचा वापर वाढवेल आणि ज्ञानाच्या कक्षा रुंदावेल, तेव्हाच खऱ्या अर्थाने मराठी भाषेचे सार्वभौमत्व टिकून राहील.
