Maharashtra Census : १ मे पासून राज्यभरात जनगणनेला सुरुवात; उद्यापासून घरी येणार जनगणनेचे अधिकारी- चुकीची माहिती देणं पडू शकतं महागात!

Maharashtra Census : देशाच्या विकासाचा आराखडा निश्चित करणाऱ्या १६ व्या राष्ट्रीय जनगणनेच्या प्रक्रियेला महाराष्ट्र राज्यात उद्या, १ मे पासून अधिकृतपणे सुरुवात होत आहे. २०२७ च्या मुख्य जनगणनेची पूर्वतयारी म्हणून ‘घर गणने’चा पहिला टप्पा राबवण्यात येत असून, संपूर्ण राज्यातील जिल्हा प्रशासनांनी यासाठी आपली यंत्रणा सज्ज केली आहे. हा अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा १५ मे २०२६ पर्यंत सुरू राहणार असून, याद्वारे राज्याच्या कानाकोपऱ्यातील घरांची स्थिती आणि कौटुंबिक संरचना यांचा सांख्यिकीय पाया रचला जाणार आहे.

३३ प्रश्नांच्या माध्यमातून संकलित होणार सविस्तर माहिती-
या जनगणना प्रक्रियेदरम्यान नागरिकांकडून अत्यंत सविस्तर माहिती संकलित करण्यात येणार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने घराचे स्वरूप, कुटुंबातील सदस्यांची एकूण संख्या, उपलब्ध असलेल्या पायाभूत सुविधा, आरोग्य आणि शिक्षणाची स्थिती तसेच मालमत्तेशी संबंधित एकूण ३३ प्रश्नांचा समावेश असेल. या माहितीच्या आधारे भविष्यातील सरकारी योजना आणि संसाधनांचे वाटप निश्चित केले जाणार आहे. घर गणनेचा हा प्राथमिक टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर, १६ मे ते १४ जून २०२६ या कालावधीत घरांची प्रत्यक्ष अधिकृत नोंदणी प्रक्रिया पार पडणार आहे.

‘डिजिटल इंडिया’चे प्रतिबिंब: प्रथमच ‘स्व-गणने’चा सुवर्णसंधी-
यंदाच्या जनगणनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ही संपूर्ण प्रक्रिया पूर्णतः ‘डिजिटल’ स्वरूपात पार पडणार आहे. भारताच्या जनगणनेच्या इतिहासात प्रथमच नागरिकांना ‘स्व-गणना’ (Self-Enumeration) करण्याचा पर्याय उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. जिल्हाधिकाऱ्यांनी जनतेला आवाहन केले आहे की, नागरिकांनी उपलब्ध अधिकृत संकेतस्थळाचा वापर करून आपली माहिती स्वतः नोंदवावी. ही सुरक्षित वेब-आधारित सुविधा असून, भाषेचा अडथळा दूर करण्यासाठी १६ विविध भारतीय भाषांमध्ये माहिती भरण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. यामुळे माहिती संकलनातील अचूकता वाढण्यास मदत होणार आहे.

मोबाईल ॲप आणि ३० लाख मनुष्यबळाचा ताफा-
देशव्यापी स्तरावर राबवल्या जाणाऱ्या या महाकाय मोहिमेसाठी ३० लाखांहून अधिक गणक (Enumerators), पर्यवेक्षक आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. पारंपरिक कागदपत्रांचा वापर टाळून, यंदा हे सर्व गणक ‘मोबाईल ॲप’च्या साहाय्याने थेट घटनास्थळावरून डिजिटल डेटा संकलित करतील. हा डेटा रिअल-टाइम स्वरूपात मुख्य सर्व्हरवर सादर केला जाणार असल्याने, जनगणनेच्या निष्कर्ष प्रक्रियेत कमालीची गतिमानता येईल.