Ebola : डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगोच्या(Congo) पूर्वेकडील इटुरी प्रांतात इबोला (Ebola) विषाणूचा गंभीर उद्रेक झाला असून परिस्थिती चिंताजनक बनली आहे. आतापर्यंत ८० जणांचा मृत्यू झाला तर २४६ संशयित रुग्ण आढळले आहेत. या पार्श्वभूमीवर जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) जागतिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर केली आहे. मात्र, हा उद्रेक सध्या महामारीच्या श्रेणीत नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
काँगोचे आरोग्य मंत्री सॅम्युअल-रॉजर कंबा यांच्या माहितीनुसार, २४ एप्रिल रोजी मृत्यू झालेल्या एका परिचारिकेमुळे या साथीची सुरुवात झाल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे. तपासात इबोलाच्या ‘बुंडीबुग्यो’ (Bundibugyo) या दुर्मिळ उपप्रकाराची किमान ८ प्रकरणे निश्चित झाली आहेत. बुनिया, रवामपारा आणि मोंगवालू या भागांत संसर्ग वेगाने पसरत असून इटुरीची राजधानी बुनिया येथे भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
नवीन उपप्रकारामुळे वाढली चिंता
तज्ञांच्या मते, सध्याचा उद्रेक अधिक धोकादायक ठरू शकतो. कारण याआधी काँगोमध्ये प्रामुख्याने ‘झैरे’ उपप्रकार आढळत होता आणि उपलब्ध लसी व उपचार त्यावर आधारित होते. मात्र, ‘बुंडीबुग्यो’ उपप्रकारावर प्रभावी लस किंवा ठोस उपचार उपलब्ध नसल्याने आरोग्य व्यवस्थेसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. सुरुवातीच्या चाचण्यांमध्ये संसर्गाचा दर जास्त असल्याचे दिसून येत आहे.
शेजारी देशांमध्येही धोका
या उद्रेकाचा प्रभाव काँगोपुरता मर्यादित न राहता शेजारील देशांमध्येही पोहोचण्याची भीती व्यक्त होत आहे. युगांडामध्ये काँगोशी संबंधित एक रुग्ण आढळला असून १४ मे रोजी त्याचा मृत्यू झाला. त्याचा मृतदेह नंतर काँगोला परत पाठवण्यात आला. युगांडामध्ये अद्याप स्थानिक पातळीवरील संसर्गाची पुष्टी झालेली नसली तरी दक्षता वाढवण्यात आली आहे.
आफ्रिकेच्या सार्वजनिक आरोग्य संस्थांनी युगांडा आणि दक्षिण सुदानमध्ये संसर्ग पसरण्याचा धोका व्यक्त केला आहे. केनियानेही सीमांवर तपासणी कडक करत स्वतंत्र पथक नेमले आहे.
WHOचा इशारा
जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस अधानम घेब्रेयसस यांनी या परिस्थितीला “आंतरराष्ट्रीय चिंतेची बाब” संबोधत जागतिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर केली. मात्र, हा उद्रेक महामारीच्या निकषांमध्ये बसत नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. देशांनी घाबरून आंतरराष्ट्रीय सीमा बंद करू नयेत, तर तपासणी व नियंत्रण उपाय वाढवावेत, असा सल्लाही WHOने दिला आहे.
इबोला – अत्यंत घातक आजार
इबोला हा विषाणूजन्य संसर्ग असून संक्रमित व्यक्तीच्या रक्त, उलटी किंवा शरीरातील इतर द्रवांच्या संपर्कातून तो पसरतो. या आजारात मृत्यूदर २५ ते ९० टक्क्यांपर्यंत असू शकतो. रुग्णांमध्ये ताप, अशक्तपणा, उलट्या, रक्तस्त्राव अशी लक्षणे दिसतात.
इबोला विषाणूचा शोध १९७६ मध्ये लागला होता. काँगोमधील इबोला नदीच्या नावावरून या विषाणूचे नामकरण करण्यात आले. काँगोमध्ये याआधीही २० पेक्षा अधिक वेळा इबोलाचा उद्रेक झाला आहे.
इतिहासातील सर्वात मोठा उद्रेक
२०१४ ते २०१६ दरम्यान पश्चिम आफ्रिकेत झालेला इबोलाचा उद्रेक हा इतिहासातील सर्वात भीषण मानला जातो. या काळात ११ हजारांहून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता. त्यानंतर लसी आणि उपचार विकसित करण्यात आले असले तरी नव्या उपप्रकारांमुळे आजही हा आजार मोठे आव्हान ठरत आहे.
एकूणच, काँगोतील सध्याची परिस्थिती गंभीर आहे. त्यामुळे जागतिक स्तरावरही सतर्कता वाढवण्यात आली आहे. आरोग्य यंत्रणांसमोर नव्या उपप्रकाराचा मुकाबला करण्याचे मोठे आव्हान उभे ठाकले आहे.
