Energy Drink FSSAI Notice: भारतातील अन्न सुरक्षा क्षेत्रावर नियंत्रण ठेवणारी सर्वोच्च संस्था ‘FSSAI’ ने देशातील ६ मोठ्या आणि अत्यंत लोकप्रिय पेये (बेव्हरेजेस) बनवणाऱ्या कंपन्यांना जोरदार झटका दिला आहे. बाजारात ‘एनर्जी ड्रिंक’ म्हणून विकल्या जाणाऱ्या उत्पादनांच्या लेबलवर चुकीची माहिती छापणे आणि जाहिरातींमध्ये दिशाभूल करणारे दावे करणे या प्रकरणी अन्न सुरक्षा नियामकाने या ब्रँड्सना कडक नोटिसा बजावल्या आहेत.
FSSAI ने आपल्या अधिकृत इन्स्टाग्राम आणि सोशल मीडिया अकाऊंटवरून या कारवाईची माहिती दिली. यामध्ये जागतिक स्तरावर प्रसिद्ध असलेल्या ब्रँड्सचा समावेश असल्याने खळबळ उडाली आहे.
नोटीस बजावण्यात आलेले ६ मोठे ब्रँड्स कोणते?
FSSAI ने ज्या ६ लोकप्रिय एनर्जी ड्रिंक्सवर थेट कारवाईचा बडगा उगारला आहे, त्यांची नावे खालीलप्रमाणे आहेत:
- रेड बुल एनर्जी ड्रिंक (Red Bull)
- पेप्सिको कंपनीचे अॅड्रेनालाईन रश एनर्जी ड्रिंक (Adrenaline Rush)
- रिलायन्स कन्झ्युमर प्रॉडक्ट्सचे कॅम्पा एनर्जी ड्रिंक गोल्ड बूस्ट (Campa Energy)
- स्टिंग एनर्जी ड्रिंक (Sting)
- हेल एनर्जी (Hell Energy)
- कोका-कोला समूहाचा पाठिंबा असलेले मॉन्स्टर एनर्जी (Monster Energy)
‘एनर्जी ड्रिंक’ नावालाच मुख्य आक्षेप; काय आहे नियम?
अन्न सुरक्षा प्राधिकरणाने या कंपन्यांच्या ब्रँडिंग आणि उत्पादन विक्रीच्या पद्धतीवर अत्यंत गंभीर कायदेशीर बोट ठेवले आहे:
- अशी कोणतीही श्रेणी नाही: FSSAI ने स्पष्ट केले आहे की, त्यांच्या अधिकृत अन्न नियमावलीत ‘एनर्जी ड्रिंक’ किंवा त्यासारख्या पेयांसाठी कोणताही स्वतंत्र मानक दर्जा किंवा विशिष्ट श्रेणी निश्चित केलेली नाही. असे असतानाही कंपन्यांनी आपल्या फायद्यासाठी हे नाव सर्रास वापरले आहे.
- केवळ वर्गीकरणासाठी नियम: सरकारी नियमांमधील ‘फूड कॅटेगरी सिस्टीम’ ही केवळ अन्नाचे वर्गीकरण करण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. कंपन्यांना त्यांच्या उत्पादनांचे नाव ठेवण्यासाठी किंवा लेबलिंग करण्यासाठी ही सिस्टीम वापरता येत नाही.
“मनाचा आणि शरीराचा विकास…”; जाहिरातींमधील ‘हे’ दावे बेकायदेशीर
किमती आणि नावाव्यतिरिक्त, या पेयांच्या सेवनाने शरीराला आणि मनाला होणाऱ्या फायद्यांबाबत जे दावे केले जातात, त्यावर नियामकाने तीव्र आक्षेप घेतला आहे.
अन्न सुरक्षा आणि मानके कायदा 2006 नुसार, कोणत्याही खाद्यपदार्थाबाबत खालील प्रकारचे दावे करणे पूर्णपणे बेकायदेशीर आहे:
- “शरीर आणि मनाला त्वरित ऊर्जा आणि चैतन्य देणे”.
- “कामावरील लक्ष किंवा एकाग्रता वाढवणे”.
- “ऊर्जेची पातळी झपाट्याने वाढवणे”.
- “शारीरिक थकवा किंवा सामान्य अशक्तपणा दूर करण्यास मदत करणे”.
या प्रकारच्या उपचारात्मक आणि आरोग्याशी संबंधित दाव्यांमुळे सामान्य ग्राहकांची दिशाभूल होते, असे FSSAI चे म्हणणे आहे. या नोटिशीवर अद्याप संबंधित ६ कंपन्यांकडून अधिकृत प्रतिक्रिया समोर आलेली नाही.
ग्राहकांच्या तक्रारींनंतर FSSAI अॅक्शन मोडमध्ये
गेल्या काही महिन्यांत FSSAI ने अन्नपदार्थांची चुकीची माहिती देणाऱ्या आणि दिशाभूल करणाऱ्या जाहिराती करणाऱ्या कंपन्यांविरोधात आपली मोहीम तीव्र केली आहे. अनेक सजग ग्राहकांनी केलेल्या थेट तक्रारींच्या आधारे ही कारवाई करण्यात आली आहे.
ग्राहकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्यासाठी आणि कंपन्यांनी अन्न सुरक्षेच्या नियमांचे कडक पालन करावे यासाठी, FSSAI आता अशा मोठ्या कारवायांची माहिती सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर थेट जाहीर करत आहे.
हे देखील वाचा – Maharashtra Politics: ‘ऑफर आली तर नक्कीच…’; अमोल कोल्हेंच्या विधानाने ऑपरेशन तुतारीची चर्चा
