ITR Filing Guide: आर्थिक वर्षाचा इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) भरण्याची प्रक्रिया सुरू झाली असून करदात्यांची धावपळ सुरू आहे. मात्र, घाईगडबडीत आयटीआर भरताना अनेकदा छोट्या चुका होतात, ज्या पुढे चालून मोठ्या अडचणींचे कारण बनतात. आयटीआर भरण्यास सुरुवात करण्यापूर्वी सर्व आवश्यक दस्तऐवज आपल्याजवळ गोळा करून ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
तुमच्याकडे तुमचे पॅन कार्ड, ओळखपत्र, फॉर्म 16, बँक स्टेटमेंट, वेगवेगळ्या गुंतवणुकीचे पुरावे, होम लोनचे डिटेल्स आणि व्याजाशी संबंधित प्रमाणपत्रे असणे आवश्यक आहे. जर तुम्ही हाऊस रेंट अलाउन्स (HRA) किंवा इतर कपातीचा दावा करत असाल, तर त्याशी संबंधित कागदपत्रेही तयार ठेवा. जर तुम्ही तुमच्या माता-पित्याला भाडे देत असाल, तर रेंट अॅग्रीमेंट आणि पेमेंटचे रेकॉर्ड असणे अनिवार्य आहे, तसेच त्यांनी मिळालेले हे भाडे स्वतःच्या उत्पन्नात दाखवणेही आवश्यक आहे.
AIS आणि Form 26AS ची तपासणी करणे का महत्त्वाचे?
आयटीआर भरण्यापूर्वी स्वतःच्या उत्पन्नाचा अचूक ताळमेळ लावणे ही सर्वात पहिली पायरी आहे. यासाठी खालील मुद्दे लक्षात ठेवा:
- माहितीचा ताळमेळ: रिटर्न भरण्यापूर्वी एनुअल इन्फॉर्मेशन स्टेटमेंट (AIS), टॅक्स इन्फॉर्मेशन स्टेटमेंट (TIS) आणि फॉर्म 26AS मधील आकडेवारी तुमच्या प्रत्यक्ष कमाईशी जुळवून पाहा.
- माहिती लपवू नका: अनेकदा करदाते बचत खात्यावरील व्याज, शेअर्सचा डिव्हिडंड किंवा टीडीएस (TDS) ची माहिती भरण्यास विसरतात. यामुळे इन्कम टॅक्स विभागाकडून ऑटोमेटेड नोटीस येण्याचा धोका वाढतो.
- चुका दुरुस्त करा: काही वेळा AIS मध्ये एकाच व्यवहाराची दुप्पट नोंद किंवा चुकीची माहिती असू शकते. अशी चूक आढळल्यास तुम्ही पोर्टलवर जाऊन फीडबॅकच्या माध्यमातून ती ऑनलाईन सुधारू शकता.
योग्य आयटीआर फॉर्म कसा निवडावा?
अनेक करदाते सर्वात मोठी चूक फॉर्म निवडतानाच करतात. चुकीचा फॉर्म निवडल्यास तुमचा रिटर्न बाद किंवा त्रुटीयुक्त मानला जाऊ शकतो.
- ITR-1 (सहज): जर तुमचे उत्पन्न केवळ पगार आणि एका घराच्या भाड्यातून असेल, तसेच तुमचे एकूण वार्षिक उत्पन्न 50 लाख रुपये किंवा त्यापेक्षा कमी असेल, तर तुमच्यासाठी हा फॉर्म योग्य आहे.
- ITR-2 किंवा ITR-3: जर तुम्ही स्वतःचा व्यवसाय किंवा व्यापार करत असाल, अथवा तुम्हाला शेअर बाजार किंवा म्युच्युअल फंडातून कॅपिटल गेन झाला असेल, तर तुम्हाला या फॉर्म्सचा वापर करावा लागेल.
टॅक्स सवलतींचा दावा करा आणि प्रीव्यू तपासा
योग्य फॉर्म निवडल्यानंतर तुमच्या उत्पन्नाची सविस्तर माहिती भरा. त्यानंतर कायद्यानुसार मिळणाऱ्या सर्व टॅक्स कपातीचा किंवा सवलतींचा योग्य दावा करा. यामध्ये पीपीएफ किंवा एलआयसीसाठीच्या सवलती तसेच मेडिकल इन्शुरन्सच्या सवलतींचा समावेश होतो.
सर्व माहिती भरून झाल्यावर थेट सबमिट न करता ‘प्रीव्यू’ बटणावर क्लिक करा. यामुळे तुमच्याकडून फॉर्ममध्ये एखादी स्पेलिंगची चूक किंवा आकड्यांची अदलाबदल झाली असल्यास ती वेळेत दुरुस्त करता येते.
ई-व्हेरिफिकेशन करणे का बंधनकारक आहे?
आयटीआर पोर्टलवर फक्त फॉर्म सबमिट करून तुमचे काम संपत नाही. रिटर्न सबमिट केल्यानंतर त्याचे ई-व्हेरिफिकेशन (e-Verify) करणे अत्यंत गरजेचे आणि बंधनकारक आहे.
तुम्ही तुमच्या रजिस्टर्ड मोबाईलवरील ओटीपी (OTP) किंवा नेट बँकिंगच्या माध्यमातून हे व्हेरिफिकेशन अवघ्या काही मिनिटांत पूर्ण करू शकता. लक्षात ठेवा, जोपर्यंत तुम्ही ई-व्हेरिफिकेशन करत नाही, तोपर्यंत तुमचा आयटीआर अपूर्ण मानला जातो आणि इन्कम टॅक्स विभाग त्यावर कोणतीही पुढील प्रक्रिया करत नाही.
