China Fireworks Factory : मध्य चीनमधील हुनान प्रांतात एका फटाक्यांच्या कारखान्यात सोमवारी दुपारी झालेल्या भीषण स्फोटाने संपूर्ण परिसर हादरून गेला आहे. या दुर्दैवी घटनेत किमान २१ जणांचा जागीच मृत्यू झाला असून, अन्य ६१ जण गंभीररित्या जखमी झाले आहेत. चीनची अधिकृत वृत्तसंस्था ‘शिन्हुआ’ने मंगळवारी यासंदर्भातील सविस्तर वृत्त प्रसिद्ध केले आहे.
नेमकी घटना आणि मदतकार्य-
हुनान प्रांतातील चांगशा शहरात असलेल्या या फटाक्यांच्या कारखान्यात सोमवारी दुपारी अचानक स्फोट झाला. स्फोटाची तीव्रता इतकी प्रचंड होती की कारखान्याची इमारत जमीनदोस्त झाली आणि परिसरात आगीचे लोट पसरले. घटनेची माहिती मिळताच स्थानिक प्रशासन, अग्निशमन दल आणि आपत्कालीन वैद्यकीय पथके तातडीने घटनास्थळी दाखल झाली. सुमारे ५०० बचाव कर्मचाऱ्यांच्या साहाय्याने युद्धपातळीवर मदतकार्य राबवण्यात आले. कारखान्यात अडकलेल्या कर्मचाऱ्यांना ढिगाऱ्याखालून बाहेर काढून तात्काळ जवळच्या रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे.
मोठा अनर्थ टळला-
बचाव पथकाच्या तपासादरम्यान असे निदर्शनास आले की, कारखान्याच्या परिसरात ‘ब्लॅक पावडर’ (फटाक्यांसाठी लागणारी दारूगोळा) साठवलेली दोन मोठी गोदामे होती. स्फोटाची आग या गोदामांपर्यंत पोहोचली असती, तर जीवितहानीचा आकडा कित्येक पटीने वाढला असता. मात्र, अग्निशमन दलाच्या जवानांनी जीवाची बाजी लावून या गोदामांपर्यंत आग पोहोचण्यापूर्वीच त्यावर नियंत्रण मिळवले आणि संभाव्य मोठा अनर्थ टाळला.
तपास आणि सुरक्षा यंत्रणा-
या भीषण स्फोटाचे नेमके कारण अद्याप स्पष्ट होऊ शकलेले नाही. कारखाना प्रशासनाकडून सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन झाले होते का, किंवा साठवणुकीत काही तांत्रिक दोष होता का, यादृष्टीने तपास अधिकारी कसून चौकशी करत आहेत. चीनमध्ये सणासुदीच्या काळात फटाक्यांची मागणी वाढल्याने कारखान्यांमध्ये कामाचा ताण वाढतो, अशा वेळी सुरक्षेकडे दुर्लक्ष झाल्यामुळे अशा दुर्घटना घडत असल्याचे प्राथमिक स्तरावर बोलले जात आहे.
चीनमधील भीषण स्फोट: ‘हाऊशेंग’ कंपनीवर प्रतिबंधात्मक कारवाई; अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्याकडून उच्चस्तरीय तपासाचे आदेश-
मध्य चीनमधील हुनान प्रांतात झालेल्या भीषण स्फोटाने संपूर्ण देश सुन्न झाला असून, आता या प्रकरणाचे तीव्र पडसाद उमटत आहेत. साऊथ चायना मॉर्निंग पोस्टने दिलेल्या वृत्तानुसार, ज्या ‘हाऊशेंग’ फटाक्यांच्या कारखान्यात हा भीषण अपघात झाला, त्या कंपनीवर प्रशासनाने तातडीने प्रतिबंधात्मक उपाययोजना लागू केल्या आहेत. या कारखान्यातील कामकाज पूर्णपणे बंद करण्यात आले असून, सुरक्षेच्या कारणास्तव कठोर पावले उचलली जात आहेत.
सोशल मीडियावर अपघाताचे दाहक चित्रण-
या भीषण स्फोटाचे चित्रीकरण असलेले व्हिडिओ सध्या सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित झाले आहेत. या चित्रफितींमध्ये स्फोटाची तीव्रता इतकी भयावह दिसते की, आगीचे प्रचंड गोळे आणि काळ्या धुराचे लोट कित्येक किलोमीटर उंचावर हवेत जाताना दिसत आहेत. परिसरातील नागरिकांनी हा अनुभव एखाद्या भूकंपासारखा असल्याचे सांगितले. या स्फोटामुळे कारखान्याच्या आसपासच्या इमारतींच्या खिडक्यांच्या काचा फुटल्या असून परिसरात दहशतीचे वातावरण आहे.
अध्यक्ष शी जिनपिंग यांची गंभीर दखल-
या दुर्घटनेची व्याप्ती आणि झालेली मोठी जीवितहानी पाहता, चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली आहे. त्यांनी या प्रकरणाच्या उच्चस्तरीय तपासाचे आदेश दिले असून, दोषींवर कडक कारवाई करण्याचे निर्देश दिले आहेत. औद्योगिक क्षेत्रात अशा प्रकारच्या वारंवार होणाऱ्या चुका अक्षम्य असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. तसेच, भविष्यात अशा घटनांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी देशभरातील धोकादायक कारखान्यांच्या सुरक्षा नियमावलीचा फेरआढावा घेण्याच्या सूचनाही त्यांनी प्रशासनाला दिल्या आहेत.
चीन: औद्योगिक सुरक्षा यंत्रणा अधिक सक्षम करण्याचे शी जिनपिंग यांचे आदेश; फटाके निर्यातीत चीनचा जागतिक दबदबा-
चीनमधील फटाक्यांच्या कारखान्यात झालेल्या भीषण स्फोटाच्या पार्श्वभूमीवर, राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी देशातील औद्योगिक सुरक्षा व्यवस्थेत आमूलाग्र बदल करण्याचे संकेत दिले आहेत. त्यांनी सर्व प्रमुख औद्योगिक केंद्रे आणि उत्पादन घटकांमध्ये ‘धोक्याची पूर्वसूचना’ देणारी यंत्रणा (Early Warning System) कार्यान्वित करण्याचे कडक निर्देश दिले आहेत. अशा प्रकारच्या दुर्घटनांमुळे केवळ जीवितहानीच होत नाही, तर सार्वजनिक मालमत्तेचेही अतोनात नुकसान होते, हे लक्षात घेऊन नियंत्रण यंत्रणा अधिक मजबूत करण्यावर त्यांनी भर दिला आहे.
सार्वजनिक सुरक्षितता आणि कडक अंमलबजावणी-
अध्यक्ष जिनपिंग यांनी प्रशासनाला स्पष्ट आदेश दिले आहेत की, लोकांच्या जीविताचे रक्षण करणे ही सरकारची सर्वोच्च प्राथमिकता असली पाहिजे. उद्योगांमध्ये सुरक्षिततेचे नियम केवळ कागदावर न राहता, त्यांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी प्रभावीपणे व्हायला हवी. विशेषतः ज्वालाग्राही पदार्थांची निर्मिती करणाऱ्या कारखान्यांमध्ये देखरेख यंत्रणा अधिक कडक करण्याच्या सूचना त्यांनी दिल्या आहेत. सार्वजनिक सुरक्षितता वाढवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सर्व प्रतिबंधात्मक उपाययोजना तातडीने राबवण्याचे आदेशही त्यांनी यावेळी दिले.
फटाके निर्यातीत चीनची मोठी झेप-
‘ऑब्झर्व्हेटरी ऑफ इकॉनॉमिक कॉम्प्लेक्सिटी’ (OEC) या संस्थेने प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, जागतिक फटाके बाजारात चीनचे वर्चस्व अधोरेखित झाले आहे. गेल्या एका वर्षात चीनने जगभरात तब्बल १.१४ अब्ज डॉलर्स किमतीच्या फटाक्यांची निर्यात केली आहे. एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन आणि निर्यात होत असताना, कारखान्यांमधील सुरक्षेचा प्रश्न मात्र पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. आर्थिक नफ्यापेक्षा कामगारांच्या जीवाचे मोल अधिक असल्याची भावना आता व्यक्त केली जात आहे.
विदारक आठवणी: हाँगकाँगची ती भीषण आग-
चीनमधील या ताज्या स्फोटामुळे नोव्हेंबर महिन्यात हाँगकाँगमध्ये घडलेल्या एका भीषण दुर्घटनेच्या आठवणी पुन्हा ताज्या झाल्या आहेत. हाँगकाँगच्या वांग फुक कोर्ट संकुलात लागलेल्या त्या प्रलयंकारी आगीत १६८ निष्पाप नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला होता.
