Cockroach Janata Party : सर्वोच्च न्यायालयाच्या माननीय सरन्यायाधीशांनी केलेल्या एका महत्त्वपूर्ण वक्तव्यानंतर, देशातील तरुणाईच्या मनात समाजमाध्यमांवर (Social Media) उमटलेल्या तीव्र प्रतिक्रियेतून ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (CJP) या एका आगळ्यावेगळ्या डिजिटल चळवळीचा जन्म झाला आहे. या नवगठित पक्षाने आता केवळ चर्चेत न राहता प्रत्यक्ष कृती आराखडा तयार केला असून, आपल्या पहिल्या देशव्यापी मोहिमेची अधिकृत घोषणा केली आहे. ‘लाइफ ऑफ अ कॉकरोच’ (Life of a Cockroach – एका झुरळाचे आयुष्य) असे नाव असलेल्या या राष्ट्रीय मोहिमेअंतर्गत, देशातील सामान्य नागरिकांना त्यांच्या परिसरातील प्रशासकीय अनागोंदी, व्यवस्थापकीय त्रुटी आणि भ्रष्टाचाराविरोधात पुराव्यासह आवाज उठवण्याचे थेट आवाहन करण्यात आले आहे.
या नाविन्यपूर्ण मोहिमेची सविस्तर माहिती देणारा एक कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर (AI) आधारित विशेष व्हिडिओ पक्षाच्या अधिकृत ‘एक्स’ ) खात्यावर प्रसारित करण्यात आला आहे. या व्हिडिओमध्ये स्पष्ट करण्यात आले आहे की, “कॉकरोच जनता पार्टी केवळ घोषणा न करता आपल्या जाहीरनाम्यावर प्रत्यक्ष जमिनीवर कधी काम सुरू करणार, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले होते. याच पार्श्वभूमीवर, आज आपण जनआंदोलनाचे पहिले पाऊल म्हणून ही राष्ट्रीय मोहीम सुरू करत आहोत. ही मोहीम देशातील त्या प्रत्येक सामान्य नागरिकासाठी (ज्याला उपरोधाने कॉकरोच संबोधले गेले आहे) आहे, जो शासनाच्या अपयशामुळे, उदासीनतेमुळे आणि प्रशासकीय दुर्लक्षामुळे हलाखीचे जीवन जगण्यास विवश आहे. अनेकदा सामान्य जनतेचा आवाज दाबला जातो किंवा तो योग्य व्यासपीठापर्यंत पोहोचत नाही. वारंवार तक्रारी करूनही जेव्हा लोकप्रतिनिधी आणि अधिकारी जाणीवपूर्वक डोळेझाक करतात, तेव्हा जनतेमध्ये एक प्रकारची उद्विग्नता निर्माण होते. ‘लाइफ ऑफ अ कॉकरोच’ ही मोहीम अशा निष्क्रिय नेत्यांना आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना उत्तरदायी धरण्यासाठी आणि त्यांच्यावर कायदेशीर व नैतिक दबाव निर्माण करण्यासाठी काम करेल.”
या मोहिमेच्या कार्यपद्धतीबाबत पक्षाने अत्यंत सोपी आणि सुरक्षित डिजिटल नियमावली जाहीर केली आहे. या अंतर्गत प्रत्येक नागरिकाने आपल्या परिसरातील रस्ते, पाणी, आरोग्य किंवा शिक्षण या क्षेत्रातील कोणत्याही समस्येचे छायाचित्र (Photo) अथवा चलचित्र (Video) काढून ते समाजमाध्यमांवर प्रसारित करायचे आहे. यासाठी इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या ‘जीपीएस कॅमेरा’ (GPS Camera) सारख्या आधुनिक उपयोगांचा (Apps) वापर करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे, जेणेकरून त्या छायाचित्रावर अचूक वेळ, दिनांक आणि गुगल लोकेशन (Google Location) आपोआप अंकित होईल, ज्यामुळे पुराव्याची सत्यता सिद्ध होईल. विशेष म्हणजे, ज्या नागरिकांना सुरक्षेच्या कारणास्तव स्वतःची ओळख उघड करायची नसेल, त्यांनी आपला चेहरा न दाखवता केवळ समस्येवर प्रकाश टाकावा, भौगोलिक स्थान टॅग करावे आणि ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ला टॅग करून ‘#LifeOfACockroach’ किंवा ‘#कॉकरोचजिंदगी’ या हॅशटॅगचा वापर करावा. सीजेपी अशा प्रत्येक वैध तक्रारीला राष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्धी देऊन संबंधित प्रशासनाला धारेवर धरेल.
या मोहिमेच्या माध्यमातून गोळा होणाऱ्या माहितीचा वापर केवळ समाजमाध्यमांपुरता मर्यादित न ठेवता, व्यापक कायदेशीर लढाईसाठी केला जाणार आहे. ज्या समस्यांबाबत सर्वाधिक तक्रारी प्राप्त होतील, त्या विभागांमध्ये माहिती अधिकारांतर्गत (RTI) अर्ज दाखल करून भ्रष्टाचाराचा पर्दाफाश केला जाईल. मुख्य प्रवाहातील प्रसारमाध्यमांचे (Mainstream Media) लक्ष या गंभीर बाबींकडे वेधले जाईल आणि आवश्यकता भासल्यास न्यायालयीन लढाईसाठी निधी संकलन (Crowdfunding) करून जनहित याचिका (PIL) दाखल केल्या जातील. या मोहिमेच्या कक्षेत प्रामुख्याने खालील विषयांचा समावेश असेल:
शासकीय शाळा, महाविद्यालये आणि रुग्णालयांची दयनीय व जर्जर अवस्था.
सार्वजनिक ठिकाणी किंवा रहिवासी क्षेत्राबाहेर साचलेले कचऱ्याचे ढीग आणि अस्वच्छता.
रस्त्यांवरील जीवघेणे उघडे खड्डे, नाले आणि अरुंद रस्ते.
पिण्याच्या पाण्याची तीव्र टंचाई किंवा दूषित पाणीपुरवठा आणि वायू प्रदूषणाची भीषण समस्या.
दलित, आदिवासी, शेतकरी आणि महिलांवर होणारे सामाजिक व संस्थात्मक अत्याचार.
शासकीय कार्यालयांमध्ये सर्वसामान्यांची अडवणूक करून उघडपणे घेतली जाणारी लाच व भ्रष्टाचार.
पक्षाच्या रणनीतीकारांनुसार, जर या डिजिटल चळवळीला देशातील २ कोटींहून अधिक फॉलोअर्स आणि सजग नागरिकांची साथ मिळाली, तर सद्यस्थितीतील बलाढ्य शासकीय व्यवस्थेवर आणि राजकीय नेतृत्वावर जनतेचा प्रभावी दबाव निर्माण केला जाऊ शकतो. ‘लाइफ ऑफ अ कॉकरोच’ ही केवळ एक तात्पुरती सोशल मीडिया मोहीम नसून, ती लोकशाहीतील जनसहभागातून शासकीय उत्तरदायित्वाची आणि पारदर्शकतेची मागणी करणारी एक व्यापक शांततापूर्ण चळवळ आहे.
