Iran US War : पश्चिम आशियातील वाढता भू-राजकीय तणाव आणि कच्च्या तेलाच्या भडकलेल्या किमतींमुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेसमोर मोठे संकट उभे राहिले आहे. आज, १८ मे रोजी, व्यापारी सत्राच्या सुरुवातीलाच भारतीय रुपया २१ पैशांनी घसरून ९६.१७ प्रति डॉलर या आतापर्यंतच्या सर्वात निचांकी पातळीवर पोहोचला. गेल्या सत्रात रुपया ९५.९६ वर बंद झाला होता, मात्र आज त्याने ९६ रुपयांची मानसिक पातळी ओलांडल्याने गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले आहे.
कच्च्या तेलाचा भडका आणि जागतिक परिस्थिती
संयुक्त अरब अमिरातीमधील (UAE) अणुऊर्जा प्रकल्पावर झालेला हल्ला आणि अमेरिका-इराण दरम्यानचे राजनैतिक संबंध कमालीचे ताणले गेल्याने जागतिक बाजारपेठेत अस्थिरता निर्माण झाली आहे. या घडामोडींमुळे ब्रेंट क्रूडच्या किमतीत १ टक्क्यांहून अधिक वाढ होऊन त्या १११ डॉलर प्रति बॅरलवर पोहोचल्या आहेत. तसेच, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यातील चर्चेतून कोणताही ठोस तोडगा न निघाल्याने जागतिक व्यापारातील अनिश्चितता अधिकच वाढली आहे.
शेअर बाजारात ‘ब्लॅक मंडे’; सेन्सेक्स-निफ्टी कोसळले
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील पडझडीचे सावट भारतीय शेअर बाजारावरही दिसून आले. आठवड्याच्या पहिल्याच दिवशी सेन्सेक्स आणि निफ्टीमध्ये मोठी घसरण झाली:
१. सेन्सेक्स: ८१४.१४ अंकांच्या घसरणीसह ७४,४२३.८५ वर व्यवहार करत आहे.
२. निफ्टी: २७१.९० अंकांनी पडून २३,३७१.६० च्या पातळीवर आला आहे.
अमेरिकेतील मजबूत आर्थिक आकडेवारीमुळे डॉलर अधिक बलवान झाला असून, त्याचा थेट फटका भारतीय रुपयासह इतर उदयोन्मुख देशांच्या चलनांना बसत आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांचा इशारा आणि इराणचे प्रत्युत्तर
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ‘ट्रुथ सोशल’ या माध्यमाद्वारे इराणला कठोर शब्दांत इशारा दिला आहे. “इराणसाठी आता वेळ संपत आली आहे, त्यांनी तातडीने करारासाठी पावले उचलली नाहीत तर त्यांचे अस्तित्व धोक्यात येईल,” असे विधान ट्रम्प यांनी केले. याला प्रत्युत्तर देताना इराणने अमेरिकेचा दबाव झुगारून दिला असून, कोणत्याही हल्ल्याची परिस्थिती निर्माण झाल्यास मध्य-पूर्वेतील अमेरिकन तळांना लक्ष्य करण्याची धमकी दिली आहे. या संघर्षामुळे ‘स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुझ’ हा महत्त्वाचा सागरी मार्ग बंद होण्याची शक्यता निर्माण झाली असून, तसे झाल्यास तेलाचा पुरवठा पूर्णपणे खंडित होऊ शकतो.
तज्ज्ञांचे मत: ‘फिनरेक्स ट्रेझरी अॅडव्हायझर्स’च्या विश्लेषणानुसार, जर युद्धाची परिस्थिती निवळली नाही आणि रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) डॉलरचा ओघ वाढवण्यासाठी तातडीने पावले उचलली नाहीत, तर रुपया नजीकच्या काळात प्रति डॉलर १०० रुपयांच्या पातळीला स्पर्श करण्याची दाट शक्यता आहे.
आशियाई आणि अमेरिकन बाजाराची स्थिती
केवळ भारतच नव्हे, तर संपूर्ण आशियाई बाजारपेठ आज तांबड्या निशाण्याखाली उघडली. जपानचा निक्केई ०.२% ने, तर दक्षिण कोरियाचा कोस्पी २% हून अधिक घसरला आहे.
