Tamil Nadu Political Crisis : तामिळनाडूच्या राजकीय पटलावर सध्या अभूतपूर्व घडामोडी घडत असून राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आणि द्रमुक (DMK) प्रमुख एम. के. स्टालिन यांनी सत्ताधारी पक्षाविरोधात आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. ‘तमिलगा वेत्री कळघम’ (TVK) पक्षाचे प्रमुख आणि नवनियुक्त मुख्यमंत्री जोसेफ विजय यांचे सरकार अत्यंत अस्थिर असून ते कोणत्याही क्षणी कोसळू शकते, असा खळबळजनक दावा स्टालिन यांनी केला आहे. या संभाव्य राजकीय अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी आपल्या कार्यकर्त्यांना मध्यावधी निवडणुकांसाठी सज्ज राहण्याचे आदेश दिले आहेत.
सत्ताधारी ‘टीव्हीके’ सरकारवर टीकास्त्र
विधानसभा निवडणुकीतील अनपेक्षित पराभवानंतर एम. के. स्टालिन यांनी द्रमुकच्या जिल्हा सचिवांची एक तातडीची आणि महत्त्वाची बैठक बोलावली होती. या बैठकीत त्यांनी राज्यातील सध्याच्या राजकीय स्थितीचा आढावा घेतला. स्टालिन म्हणाले की, “जोसेफ विजय यांच्या नेतृत्वाखालील विद्यमान सरकार अल्पायुषी ठरेल, अशी चिन्हे दिसत आहेत. प्रशासकीय अनुभवाचा अभाव आणि अंतर्गत विसंवादामुळे हे सरकार आपला कार्यकाळ पूर्ण करू शकणार नाही. त्यामुळे पराभवाचे शल्य बाजूला सारून आगामी निवडणुकांसाठी आतापासूनच कंबर कसा.”
द्रविडी वर्चस्वाला बसलेला धक्का
तामिळनाडूच्या राजकीय इतिहासात गेल्या ५९ वर्षांपासून द्रमुक (DMK) आणि अण्णा द्रमुक (AIADMK) या दोन प्रमुख द्रविडी पक्षांचे एकहाती वर्चस्व राहिले आहे. मात्र, चित्रपटसृष्टीतून राजकारणात प्रवेश केलेल्या जोसेफ विजय यांच्या ‘टीव्हीके’ पक्षाने या निवडणुकीत अनपेक्षित कामगिरी करत सर्वांनाच धक्का दिला आहे. प्रस्थापित पक्षांना मागे सारून सर्वात मोठा पक्ष म्हणून झेप घेत विजय यांनी सत्तेची सूत्रे हाती घेतली आहेत. या निकालामुळे दोन्ही पारंपरिक द्रविडी पक्षांना प्रथमच प्रभावी विरोधी पक्षाची भूमिका बजावावी लागत आहे.
मध्यावधी निवडणुकांसाठी रणशिंग
पक्षाच्या पदाधिकाऱ्यांना मार्गदर्शन करताना स्टालिन यांनी स्पष्ट केले की, राज्यातील राजकीय समीकरणे झपाट्याने बदलत आहेत. “जनतेचा कौल शिरसावंद्य असला तरी, सध्याच्या सरकारची धोरणे राज्याला अधोगतीकडे नेणारी आहेत. हे सरकार कधीही पडू शकते, ही शक्यता गृहीत धरून आपण निवडणुकीच्या रिंगणात उतरण्यास तयार असले पाहिजे,” अशा कडक सूचना त्यांनी जिल्हा सचिवांना दिल्या. या विधानामुळे राज्यातील राजकीय वातावरण अधिकच तापले असून सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये संघर्षाची ठिणगी पडली आहे.
जोसेफ विजय सरकारचे भवितव्य टांगणीला? आकड्यांच्या खेळात मित्रपक्ष आणि बंडखोर आमदारांची भूमिका निर्णायक-
तामिळनाडूच्या राजकीय वर्तुळात सध्या जोसेफ विजय यांच्या नेतृत्वाखालील सरकार किती काळ टिकणार, यावरून चर्चांना उधाण आले आहे. मुख्यमंत्री विजय यांनी सत्ता स्थापन केली असली तरी, विधानसभेतील संख्याबळाचे गणित अत्यंत क्लिष्ट असून, सरकारचे स्थैर्य प्रामुख्याने मित्रपक्ष आणि इतर गटांच्या बाह्य पाठिंब्यावर अवलंबून असल्याचे स्पष्ट होत आहे.
सत्तास्थापनेसाठी आवश्यक बहुमताची कसरत-
सध्याच्या विधानसभेतील आकडेवारीवर नजर टाकली असता, मुख्यमंत्री जोसेफ विजय यांच्या ‘तमिलगा वेत्री कळघम’ (TVK) पक्षाकडे स्वतःचे १०७ लोकप्रतिनिधी आहेत. सत्तेचा सोपान सर करण्यासाठी त्यांनी काँग्रेसशी हातमिळवणी केली असून, काँग्रेसच्या ५ आमदारांच्या पाठिंब्यामुळे हे संख्याबळ ११२ पर्यंत पोहोचले आहे. मात्र, तरीही बहुमताचा आकडा गाठण्यासाठी विजय सरकारला इतर पक्षांच्या कुबड्यांची आवश्यकता भासत आहे.
बाह्य पाठिंबा आणि राजकीय गणिते-
सरकारला स्थैर्य देण्यासाठी द्रमुकच्या (DMK) गोटातून फुटलेल्या चार मित्रपक्षांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. या चार पक्षांच्या प्रत्येकी दोन सदस्यांनी (एकूण ८ आमदार) सरकारला बाहेरून पाठिंबा जाहीर केला आहे. या पाठिंब्यामुळे जोसेफ विजय यांना विधानसभेत तात्पुरता दिलासा मिळाला असला, तरी हा पाठिंबा किती काळ टिकणार आणि त्या बदल्यात या पक्षांच्या काय अटी आहेत, यावर सरकारचे भवितव्य अवलंबून आहे.
अण्णाद्रमुकच्या बंडखोरांची ‘ढाल’-
गेल्या आठवड्यात पार पडलेल्या अत्यंत महत्त्वाच्या विश्वासदर्शक ठरावावेळी मुख्यमंत्री विजय यांनी आपले बहुमत सिद्ध केले. यावेळी अण्णाद्रमुक (AIADMK) या पारंपरिक विरोधी पक्षाला मोठा धक्का बसला, कारण त्यांच्या २५ बंडखोर आमदारांनी पक्षादेश झुगारून विजय सरकारच्या बाजूने मतदान केले. या अनपेक्षित पाठिंब्यामुळेच विजय यांचे मुख्यमंत्रीपद सध्या सुखरूप असल्याचे मानले जात आहे. मात्र, या बंडखोर आमदारांवरील संभाव्य अपात्रतेची कारवाई किंवा त्यांच्या राजकीय भूमिकांमधील बदल सरकारसाठी भविष्यात धोकादायक ठरू शकतो.
तामिळनाडूत राजकीय संघर्षाची ठिणगी; “२०२९ मध्ये लोकसभेसोबतच विधानसभेचा शंखनाद होईल”, एम. के. स्टालिन यांचा कार्यकर्त्यांना निर्धार-
तामिळनाडूच्या सत्तासंघर्षाने आता एक नवे वळण घेतले असून, माजी मुख्यमंत्री आणि द्रमुक (DMK) प्रमुख एम. के. स्टालिन यांनी सत्ताधारी जोसेफ विजय यांच्या सरकारवर जोरदार हल्लाबोल केला आहे. राज्यातील सध्याचे सरकार हे केवळ तात्पुरत्या कुबड्यांवर टिकून असून ते लवकरच कोसळेल, असा दावा करत स्टालिन यांनी २०२९ मध्ये लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुका एकत्रित होण्याची दाट शक्यता वर्तवली आहे.
मित्रपक्षांची साथ सुटण्याची भीती आणि अपात्रतेचे सावट-
द्रमुकच्या अंतर्गत गोटातून मिळालेल्या माहितीनुसार, मुख्यमंत्री जोसेफ विजय यांचे सरकार संख्याबळाच्या बाबतीत अत्यंत असुरक्षित आहे. सध्या या सरकारला VCK, CPI, CPM आणि IUML यांसारख्या मित्रपक्षांनी केवळ बाहेरून पाठिंबा दिला आहे. हे पक्ष कोणत्याही क्षणी आपली भूमिका बदलू शकतात आणि त्यांनी पाठिंबा काढून घेतल्यास सरकारची नौका भरसमुद्रात बुडण्याची चिन्हे आहेत.
तसेच, अण्णाद्रमुकच्या (AIADMK) ज्या २५ बंडखोर आमदारांनी विश्वासदर्शक ठरावावेळी विजय सरकारला साथ दिली, त्यांच्यावर सध्या अपात्रतेची टांगती तलवार आहे. विधानसभा अध्यक्ष किंवा न्यायालयाकडून या आमदारांना अपात्र ठरवण्यात आले, तर जोसेफ विजय यांचे सरकार तातडीने अल्पमतात येईल. या कायदेशीर आणि राजकीय पेचप्रसंगामुळे राज्यात मोठी अस्थिरता निर्माण होण्याची शक्यता स्टालिन यांनी बोलून दाखवली आहे.
“द्रविडी सूर्याचा अस्त कधीच होणार नाही”-
नुकत्याच झालेल्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवामुळे निराश झालेल्या कार्यकर्त्यांना संबोधित करताना स्टालिन यांनी त्यांना पुन्हा उभारी देण्याचा प्रयत्न केला. “हा पराभव म्हणजे केवळ एक तात्पुरती माघार आहे, अंत नाही,” असे म्हणत त्यांनी कार्यकर्त्यांना धीर दिला. सोमवारी पार पडलेल्या सभेत त्यांनी अत्यंत आत्मविश्वासपूर्वक विधान केले की, “तामिळनाडूच्या राजकीय क्षितिजावर ‘उगवत्या सूर्याचा’ (द्रमुकचे निवडणूक चिन्ह) अस्त होणे अशक्य आहे. आपली विचारसरणी आणि कामाची पद्धत जनतेच्या मनात खोलवर रुजलेली आहे.”
मध्यावधी निवडणुकीचे संकेत आणि रणनीती-
स्टालिन यांनी आपल्या भाषणात कार्यकर्त्यांना ‘गाफील’ न राहता निवडणुकीच्या तयारीला लागण्याचे आदेश दिले. त्यांच्या मते, २०२९ च्या सार्वत्रिक निवडणुकांसोबतच तामिळनाडू विधानसभेसाठी पुन्हा मतदान होईल. “राज्यातील सध्याची राजकीय परिस्थिती पाहता निवडणुका लांब नाहीत. आपण जोरदार पुनरागमन करू आणि पुन्हा एकदा सत्तेची सूत्रे आपल्या हाती घेऊ,” असा ठाम विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
स्वसंमत पराभवातून नव्या आव्हानांकडे; एम. के. स्टालिन यांच्याकडून नैतिक जबाबदारीचा स्वीकार आणि ‘डिजिटल द्रमुक’चा मंत्र-
तामिळनाडू विधानसभा निवडणुकीच्या निकालांनंतर निर्माण झालेल्या राजकीय स्थित्यंतराच्या पार्श्वभूमीवर, द्रमुक (DMK) प्रमुख एम. के. स्टालिन यांनी अत्यंत संयमी आणि प्रांजळ भूमिका मांडली आहे. या निवडणुकीत झालेला पक्षाचा पराभव आणि विशेषतः स्वतःच्या बालेकिल्ल्यात झालेली पिछेहाट मान्य करत, स्टालिन यांनी पराभवाची नैतिक जबाबदारी स्वीकारली आहे. त्याचबरोबर, बदलत्या काळाची पावले ओळखून पक्षाला ‘डिजिटल’ स्वरूपात अधिक सक्षम करण्याचे आवाहन त्यांनी कार्यकर्त्यांना केले आहे.
कोलाथूरमधील पराभवाचा धक्का आणि जबाबदारीची जाणीव-
या निवडणुकीतील सर्वात मोठा धक्का म्हणजे एम. के. स्टालिन यांचा त्यांच्या हक्काच्या कोलाथूर मतदारसंघात झालेला पराभव. वर्षानुवर्षे या मतदारसंघावर त्यांचे वर्चस्व राहिले होते, मात्र यावेळी जनतेने दिलेल्या कौलामुळे त्यांना पराभवाचा सामना करावा लागला. यावर भाष्य करताना स्टालिन म्हणाले, “पक्षाला मिळालेल्या या निकालाची आणि कोलाथूरमधील जनमताची मी पूर्ण नैतिक जबाबदारी स्वीकारतो. नेतृत्वाने पराजय स्वीकारूनच नव्या विजयाची पायाभरणी करायची असते.” त्यांच्या या प्रांजळ कबुलीमुळे राजकीय वर्तुळात त्यांच्या परिपक्वतेची चर्चा होत आहे.
पारंपारिक राजकारण आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा मेळ-
पक्ष कार्यकर्त्यांशी संवाद साधताना स्टालिन यांनी द्रमुकच्या प्रचाराच्या पद्धतीत आमूलाग्र बदल करण्याची गरज प्रतिपादित केली. पूर्वीचे राजकारण हे चहाच्या टपऱ्यांवर, कट्ट्यांवर आणि प्रत्यक्ष भेटीगाठींतून होत असे, याकडे त्यांनी लक्ष वेधले. “पूर्वी आपण ज्या सामाजिक आणि राजकीय चर्चा चहाच्या टपऱ्यांवर करायचो, त्या आता आभासी जगात स्थलांतरित झाल्या आहेत. त्यामुळे आपले विचार आता डिजिटल माध्यमांतून लोकांपर्यंत पोहोचवणे ही काळाची गरज आहे,” असे मत त्यांनी व्यक्त केले.
सोशल मीडियावरील वर्चस्वाचे नवे आव्हान-
अभिनेता जोसेफ विजय यांच्या ‘टीव्हीके’ पक्षाने सोशल मीडियाच्या माध्यमातून तरुणाईला मोठ्या प्रमाणावर आकर्षित केले, हे वास्तव स्टालिन यांनी अप्रत्यक्षपणे मान्य केले. नवीन पिढीच्या मतदारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी केवळ पारंपारिक सभा किंवा पदयात्रा पुरेशा नसून, पक्षाची डिजिटल उपस्थिती प्रभावी असणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले. “सोशल मीडिया हे केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून ते प्रभावी जनमत तयार करण्याचे शस्त्र आहे. आपल्याला या तंत्रज्ञानात पारंगत व्हावे लागेल,” असे सांगत त्यांनी ‘डिजिटल द्रमुक’ची संकल्पना मांडली.
तामिळनाडूत सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये ‘कलगीतुरा’; द्रमुककडून ३६ सदस्यीय समीक्षा समितीची घोषणा, तर ‘टीव्हीके’कडून स्थैर्याचा दावा-
तामिळनाडू विधानसभा निवडणुकीच्या निकालानंतर राज्यातील राजकीय वातावरण अधिकच तापले आहे. एकीकडे द्रमुक (DMK) प्रमुख एम. के. स्टालिन यांनी पराभवाच्या कारणांचा सखोल शोध घेण्यासाठी कंबर कसली आहे, तर दुसरीकडे मुख्यमंत्री जोसेफ विजय यांच्या नेतृत्वाखालील ‘तमिलगा वेत्री कळघम’ (TVK) पक्षाने विरोधकांचे सर्व दावे फेटाळून लावत आपल्या सरकारचे स्थैर्य अधोरेखित केले आहे.
पराभवाच्या कारणांचा ‘तळागाळात’ शोध: ३६ सदस्यीय समिती गठित-
निवडणुकीतील अनपेक्षित पराभवानंतर द्रमुकची संघटनात्मक बांधणी नेमकी कुठे कमकुवत पडली, याचा शोध घेण्यासाठी एम. के. स्टालिन यांनी एका विशेष ३६ सदस्यीय समितीची स्थापना केली आहे. ही समिती केवळ कागदोपत्री अहवाल तयार न करता, प्रत्यक्ष जमिनीवर उतरून काम करणार आहे. राज्यातील प्रत्येक जिल्ह्याचा आणि मतदारसंघाचा दौरा करून ही समिती सामान्य जनतेची मते जाणून घेईल. पक्षाची पकड नेमकी कोणत्या मुद्द्यांवर सैल झाली, मतदारांच्या नाराजीचे स्वरूप काय होते आणि पुढील वाटचालीसाठी कोणते बदल आवश्यक आहेत, याचा सविस्तर अभ्यास करून ही समिती आपला अहवाल पक्षाध्यक्षांना सादर करणार आहे.
“जनतेचा विश्वास पुन्हा संपादन करू”-
समितीच्या स्थापनेबाबत बोलताना स्टालिन यांनी स्पष्ट केले की, हा अभ्यास केवळ पराभवाचे विश्लेषण करण्यासाठी नाही, तर जनतेशी तुटलेला संवाद पुन्हा प्रस्थापित करण्यासाठी आहे. “आम्ही थेट जनतेच्या न्यायालयात जाणार आहोत. आमच्या चुका सुधारून पुन्हा एकदा लोकांचा विश्वास जिंकणे हेच आमचे ध्येय आहे,” असे त्यांनी कार्यकर्त्यांशी संवाद साधताना सांगितले. या समितीमध्ये अनुभवी नेत्यांपासून ते तरुण कार्यकर्त्यांचा समावेश असून, सर्वांगीण आढावा घेण्यावर भर दिला जाणार आहे.
‘टीव्हीके’चा पलटवार: “आमचे सरकार कार्यकाळ पूर्ण करेल”-
द्रमुककडून करण्यात आलेल्या ‘अस्थिरतेच्या’ दाव्यांवर सत्ताधारी ‘टीव्हीके’ पक्षाने अत्यंत संयमी मात्र सडेतोड प्रतिक्रिया दिली आहे. मुख्यमंत्री जोसेफ विजय यांच्या निकटवर्तीय सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, स्टालिन यांच्या विधानांमुळे सरकारला कोणताही फरक पडत नाही. “आमच्याकडे आवश्यक असलेले बहुमत असून, सरकार पूर्णपणे सुखरूप आहे. विरोधकांनी मध्यावधी निवडणुकीची स्वप्ने पाहण्यापेक्षा आपल्या पराभवाचे चिंतन करावे,” असा टोला सत्ताधारी पक्षाने लगावला आहे.
