Vaishno Devi Temple : लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या जम्मू-काश्मीरमधील श्री माता वैष्णोदेवी मंदिराच्या खजिन्याबाबत एक अत्यंत खळबळजनक माहिती समोर आली आहे. भाविकांनी मोठ्या श्रद्धेने अर्पण केलेल्या चांदीच्या दागिन्यांची आणि वस्तूंची जेव्हा अधिकृत तपासणी करण्यात आली, तेव्हा त्यातील तब्बल ९५ टक्क्यांहून अधिक दागिने बनावट असल्याचे निष्पन्न झाले आहे. या तपासणी अहवालामुळे मंदिर प्रशासन आणि भाविकांमध्ये मोठी खळबळ उडाली असून, दागिन्यांच्या शुद्धतेवर आता प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे.
तपासणीतील धक्कादायक निष्कर्ष
मिळालेल्या माहितीनुसार, वैष्णोदेवी श्राइन बोर्डाकडे जमा झालेल्या चांदीच्या दागिन्यांचे मूल्यमापन आणि शुद्धता तपासण्याचे काम हाती घेण्यात आले होते. या प्रक्रियेत असे आढळले की, भाविकांनी ‘चांदी’ म्हणून जे दागिने किंवा अलंकार देवीच्या चरणी अर्पण केले होते, त्यामध्ये शुद्ध चांदीचे प्रमाण अत्यंत नगण्य आहे. बहुतेक दागिन्यांमध्ये चांदीऐवजी निकेल, तांबे किंवा इतर स्वस्त धातूंचे मिश्रण करून त्यावर चांदीचा मुलामा देण्यात आला होता. डोळ्यांना चांदीसारखे दिसणारे हे दागिने प्रत्यक्षात निकृष्ट दर्जाच्या धातूंचे असल्याचे प्रयोगशाळेतील चाचण्यांनंतर स्पष्ट झाले आहे.
भाविकांची फसवणूक की अनावधान?
या प्रकरणामुळे एक गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे की, भाविक स्वतःहून बनावट दागिने अर्पण करत आहेत की त्यांना सुवर्णकारांकडून फसवून हे दागिने विकले जात आहेत. अनेकदा भाविक प्रवासादरम्यान किंवा मंदिराच्या पायथ्याशी असलेल्या दुकानांमधून घाईघाईत दागिने खरेदी करतात. अशा वेळी दुकानदार चांदीच्या नावाखाली बनावट धातूंचे दागिने चढ्या दराने विकून भाविकांची आर्थिक फसवणूक करत असल्याची दाट शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. श्रद्धेपोटी घेतलेल्या या वस्तूंची शुद्धता तपासण्याची तसदी सामान्य भाविक घेत नाहीत, ज्याचा फायदा काही अनिष्ट प्रवृत्ती घेत आहेत.
वैष्णोदेवी मंदिराच्या चांदीच्या साठ्याबाबत टांकसाळीचा धक्कादायक अहवाल; २० टन दागिन्यांपैकी बहुतांश साठा अशुद्ध-
श्री माता वैष्णोदेवी मंदिर प्रशासनाने (श्राइन बोर्ड) संकलित झालेली सुमारे २० टन चांदी शुद्धीकरण आणि सुरक्षित साठवणुकीसाठी सरकारी टांकसाळीकडे पाठवली होती. मात्र, या चांदीच्या शुद्धतेबाबत टांकसाळीने जो अहवाल सादर केला आहे, तो पाहून मंदिर प्रशासनासह सर्वच स्तरांतून आश्चर्य व्यक्त होत आहे. भाविकांनी अर्पण केलेल्या या अफाट साठ्यामध्ये शुद्ध चांदीचे प्रमाण अत्यंत नगण्य असल्याचे या तांत्रिक तपासणीत सिद्ध झाले आहे.
अपेक्षेवर पाणी; कोट्यवधींच्या मूल्यांकनात घट-
मिळालेल्या माहितीनुसार, मंदिर प्रशासनाने गेल्या अनेक वर्षांत भाविकांकडून दान म्हणून प्राप्त झालेली २० टन चांदी वितळवून तिची बिस्किटे किंवा विटा बनवण्यासाठी सरकारी टांकसाळीकडे सुपूर्द केली होती. सध्याच्या बाजारभावाचा विचार करता, या साठ्याचे मूल्य साधारणपणे ५०० ते ५५० कोटी रुपयांच्या घरात असेल, अशी प्रशासनाची अपेक्षा होती. या निधीचा विनियोग मंदिराच्या विकासकामांसाठी आणि भाविकांच्या सोयीसुविधांसाठी करण्याचे नियोजन होते. मात्र, प्रत्यक्षात हा साठा अपेक्षेपेक्षा कितीतरी पटीने निकृष्ट दर्जाचा निघाला आहे.
शुद्धतेचे प्रमाण अवघे ५ ते ६ टक्के
सरकारी टांकसाळीने ही चांदी वितळवल्यानंतर आणि तिचे रासायनिक विश्लेषण केल्यानंतर एक धक्कादायक अहवाल दिला आहे. या २० टन साठ्यापैकी केवळ ५ ते ६ टक्के दागिनेच खऱ्या आणि शुद्ध चांदीचे असल्याचे आढळले. उर्वरित मोठ्या भागामध्ये चांदीऐवजी कॅडमियम आणि लोखंडाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यात आल्याचे निष्पन्न झाले. दागिन्यांचे वजन वाढवण्यासाठी आणि त्यांना चमक देण्यासाठी या धातूंचे मिश्रण करण्यात आले होते, ज्यामुळे वरून चांदीसारख्या दिसणाऱ्या या वस्तू तांत्रिकदृष्ट्या बनावट ठरल्या आहेत.
वैष्णोदेवी आधी सप्तशृंगी गडावर ‘चांदीचा’ अपहार; ४०६ किलोपैकी २२ किलो चांदी गायब, ‘एसीबी’मार्फत चौकशीचे आदेश-
वैष्णोदेवी आधी २ दिवस महाराष्ट्रातील साडेतीन शक्तीपीठांपैकी प्रमुख स्थान असलेल्या वणी येथील श्री सप्तशृंगी निवासिनी देवी ट्रस्टच्या कारभारातील एक अत्यंत धक्कादायक आणि संतापजनक प्रकार उघडकीस आला आहे. मंदिराच्या नक्षीकामासाठी वापरण्यात आलेल्या चांदीमध्ये तब्बल २२ किलोची मोठी तफावत आढळली असून, या कथित अपहार प्रकरणामुळे संपूर्ण राज्यभरात खळबळ उडाली आहे. लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या गडावरील या भ्रष्टाचारामुळे प्रशासकीय यंत्रणा खडबडून जागी झाली असून, या प्रकरणाची सखोल चौकशी करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
२२ किलो चांदीचे गूढ आणि मोजणीतील तफावत-
मिळालेल्या माहितीनुसार, सामाजिक कार्यकर्ते विठोबा लच्छिराम द्यानद्यान यांनी पुराव्यांसह केलेल्या तक्रारीमुळे या प्रकरणाला वाचा फुटली. मंदिराच्या जुन्या अधिकृत नोंदींनुसार, गाभाऱ्यातील नक्षीकामासाठी ४०६ किलो चांदीचा वापर करण्यात आला होता. मात्र, संशयावरून जेव्हा या चांदीची प्रत्यक्ष मोजणी करण्यात आली, तेव्हा केवळ ३८३ किलो ७०३ ग्रॅम चांदीच उपलब्ध असल्याचे निदर्शनास आले. म्हणजेच, सुमारे २२ किलो ४९० ग्रॅम चांदीचा साठा गायब असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. ही चांदी नेमकी कुठे गेली आणि ती गायब करण्यात कोणाचा हात आहे, याचा शोध आता घेतला जात आहे.
नियमांचे उल्लंघन आणि प्रशासकीय कारवाई-
या प्रकरणाची व्याप्ती आणि गांभीर्य लक्षात घेऊन नाशिक विभागीय आयुक्त कार्यालयाने हे प्रकरण नाशिकच्या लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाकडे (ACB) तसेच विभागीय भ्रष्टाचार निर्मूलन समितीकडे वर्ग केले आहे. अपर आयुक्त (महसूल) जितेंद्र वाघ यांनी यासंदर्भात लेखी आदेश निर्गमित केले आहेत. तसेच, जिल्हाधिकारी कार्यालयामार्फत निवासी उपजिल्हाधिकारी रोहितकुमार राजपूत यांनी कळवणचे सहाय्यक जिल्हाधिकारी, तहसीलदार आणि ट्रस्टच्या कार्यकारी अधिकाऱ्यांना या प्रकरणाचा सविस्तर अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत. विशेष म्हणजे, ट्रस्टच्या व्यवस्थापकांनी चौकशी समितीसमोर दिलेल्या कबुलीनुसार, चांदी काढताना पंचनामा करणे किंवा अधिकृत वजन करण्याची कोणतीही कायदेशीर प्रक्रिया पार पडली नाही, ज्यामुळे हा नियोजित कट असल्याचा संशय बळावला आहे.
