V D Satheesan : गेल्या दहा दिवसांपासून केरळच्या राजकीय वर्तुळात आणि काँग्रेस पक्षामध्ये निर्माण झालेला मुख्यमंत्रिपदाचा पेच अखेर गुरुवारी सुटला आहे. काँग्रेस हायकमांडने प्रदीर्घ चर्चा आणि सखोल विचारमंथनानंतर व्ही. डी. सतीशन यांची केरळ काँग्रेस विधिमंडळ पक्षाचे (CLP) नेते म्हणून अधिकृत घोषणा केली आहे. या निर्णयामुळे व्ही. डी. सतीशन हे केरळचे पुढील मुख्यमंत्री म्हणून धुरा सांभाळतील, यावर आता शिक्कामोर्तब झाले आहे.
दिल्ली ते केरळ: सत्तास्थापनेचा नाट्यमय प्रवास-
केरळमधील विधानसभा निवडणुकीच्या निकालानंतर नेतृत्वाबाबत पक्षात मतभिन्नता दिसून येत होती. हे संभ्रमाचे वातावरण दूर करण्यासाठी काँग्रेसच्या वरिष्ठ नेत्यांनी तिरुवनंतपुरम ते दिल्ली अशा अनेक फेऱ्या केल्या. दिल्लीत पक्षश्रेष्ठींसोबत झालेल्या आठवड्याभराच्या प्रदीर्घ बैठका आणि स्थानिक आमदारांच्या मतांचा विचार केल्यानंतर हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला. व्ही. डी. सतीशन यांच्याकडे विधिमंडळ पक्षाचे नेतृत्व सोपवून पक्षाने राज्यात नव्या नेतृत्वाच्या युगाची नांदी केली आहे.
प्रभावी नेतृत्व आणि पक्षाचा विश्वास-
व्ही. डी. सतीशन यांची प्रतिमा एक अभ्यासू आणि आक्रमक नेता म्हणून ओळखली जाते. पक्षांतर्गत असलेल्या विविध गटांना एकत्र घेऊन चालण्याचे मोठे आव्हान त्यांच्यासमोर होते. मात्र, त्यांच्या कार्यपद्धतीवर विश्वास दर्शवत हायकमांडने त्यांच्या गळ्यात मुख्यमंत्रिपदाची माळ घातली आहे. त्यांच्या निवडीमुळे केरळ काँग्रेसमध्ये नवचैतन्य निर्माण होईल, अशी आशा पक्षवर्तुळातून व्यक्त केली जात आहे.
केरळ काँग्रेसमधील अंतर्गत सत्तासंघर्षाचा अध्याय समाप्त; प्रदीर्घ चर्चेअंती नेतृत्वाचा पेच सुटला-
केरळमध्ये सत्तास्थापनेच्या दिशेने पावले उचलणाऱ्या काँग्रेस पक्षातील गेल्या दहा दिवसांपासून सुरू असलेल्या अनिश्चिततेच्या वातावरणाला अखेर पूर्णविराम मिळाला आहे. राज्याच्या सर्वोच्च पदासाठी पक्षातील शीर्ष नेत्यांमध्ये सुरू असलेल्या अंतर्गत चढाओढ मुळे निर्माण झालेला पेच संपुष्टात आला असून, यामुळे पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी सुटकेचा नि:श्वास टाकला आहे. प्रदीर्घ चर्चा आणि केंद्रीय निरीक्षकांच्या सखोल अहवालानंतर पक्षाने नेतृत्वाचा निर्णय जाहीर केल्याने सरकार स्थापनेचा मार्ग आता प्रशस्त झाला आहे.
दिग्गज नेत्यांच्या शर्यतीला पूर्णविराम-
मुख्यमंत्रिपदाच्या या शर्यतीत काँग्रेसचे राष्ट्रीय सरचिटणीस के.सी. वेणुगोपाल आणि राज्याचे ज्येष्ठ नेते रमेश चेन्निथला यांची नावे आघाडीवर होती. या दोन्ही दिग्गज नेत्यांचा मोठा राजकीय अनुभव आणि प्रशासनावरील पकड लक्षात घेता, विधिमंडळ पक्षाचे नेते निवडणे पक्षश्रेष्ठींसाठी एक कठीण आव्हान ठरले होते. रमेश चेन्निथला यांच्यासारख्या अनुभवी नेत्याचा दावा आणि के.सी. वेणुगोपाल यांचे दिल्लीतील वजन यामुळे सत्तास्थापनेच्या प्रक्रियेत पेच निर्माण झाला होता. मात्र, हायकमांडने स्थानिक समीकरणे आणि भविष्यातील राजकीय गरजांचा विचार करून सतीशन यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब केल्याने या चर्चेला आता पूर्णविराम मिळाला आहे.
पक्षांतर्गत एकवाक्यता साधण्याचे मोठे आव्हान-
गेल्या आठवड्याभरापासून चाललेल्या या राजकीय नाट्यामुळे काँग्रेसमधील गटबाजी उघडपणे समोर आली होती. या पार्श्वभूमीवर, निवडीनंतर आता सर्व नेत्यांना एकत्र घेऊन चालणे हे नवीन नेतृत्वासमोरचे पहिले महत्त्वाचे कार्य असेल. प्रदीर्घ विचारमंथनानंतर झालेली ही निवड पक्षातील लोकशाही प्रक्रियेचा विजय मानली जात असली, तरी रमेश चेन्निथला आणि वेणुगोपाल यांच्या समर्थकांना विश्वासात घेणे ही आगामी काळातील तारेवरची कसरत ठरेल.
केरळमध्ये ‘यूडीएफ’चा झंझावात; व्ही. डी. सतीशन सलग सहाव्यांदा विजयी, आज राज्यपालांकडे मांडणार सत्तास्थापनेचा दावा-
केरळ विधानसभा निवडणूक २०२६ मध्ये संयुक्त लोकशाही आघाडीने (UDF) ऐतिहासिक आणि निर्णायक विजय संपादन केल्यानंतर, आता राज्यात सत्तास्थापनेच्या हालचालींना वेग आला आहे. या विजयाचे प्रमुख सूत्रधार आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते व्ही. डी. सतीशन यांच्या नेतृत्वाखाली काँग्रेस समिती आज राज्याचे राज्यपाल राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकर यांची भेट घेणार आहे. या भेटीदरम्यान युडीएफ आघाडीच्या वतीने अधिकृतपणे सत्तास्थापनेचा दावा सादर केला जाणार असून, केरळमध्ये नव्या पर्वाची सुरुवात होणार आहे.
विरोधी पक्षनेते ते मुख्यमंत्री: सतीशन यांचा यशस्वी प्रवास-
व्ही. डी. सतीशन यांनी या विजयापूर्वी केरळ विधानसभेत विरोधी पक्षनेते म्हणून अत्यंत प्रभावी कामगिरी बजावली होती. सत्ताधाऱ्यांच्या धोरणांवर प्रखर टीका करत त्यांनी जनमत आपल्या बाजूने वळवण्यात यश मिळवले. २०२६ च्या निवडणुकीत त्यांनी आपल्या हक्काच्या ‘परावूर’ मतदारसंघातून दणदणीत विजय मिळवला असून, सलग सहाव्यांदा आमदार म्हणून विधानसभेत प्रवेश करण्याचा बहुमान त्यांनी पटकावला आहे. त्यांच्या या प्रदीर्घ अनुभवाचा आणि जनसंपर्काचा फायदा आघाडीला या निवडणुकीत मोठ्या प्रमाणावर झाला.
युडीएफचे निर्विवाद वर्चस्व-
एकूण १४० सदस्य संख्या असलेल्या केरळ विधानसभेत बहुमताचा आकडा पार करत युडीएफ आघाडीने १०२ जागांवर विजय मिळवून आपले निर्विवाद वर्चस्व सिद्ध केले आहे. या विजयाने राज्यातील राजकीय समीकरणे पूर्णपणे बदलून टाकली आहेत. सतीशन यांच्या अभ्यासू आणि संयमी नेतृत्वावर विश्वास ठेवत मतदारांनी त्यांना कौल दिला असून, आता प्रशासकीय धुरा सांभाळण्याचे मोठे आव्हान त्यांच्यासमोर असणार आहे.
परावूरमध्ये व्ही. डी. सतीशन यांचा विजयाचा ‘षटकार’; सीपीआय उमेदवाराचा पराभव करत विधानसभेत गाजवले वर्चस्व-
केरळ विधानसभा निवडणूक २०२६ मध्ये काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते व्ही. डी. सतीशन यांनी आपल्या परावूर मतदारसंघात पुन्हा एकदा विजयाची पताका फडकवली आहे. अत्यंत चुरशीच्या ठरलेल्या या लढतीत सतीशन यांनी ७८,६५८ मते मिळवत भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचे (CPI) उमेदवार ई.टी. टायसन मास्टर यांचा २०,६०० मतांच्या मोठ्या फरकाने पराभव केला. या विजयासह सतीशन यांनी परावूर मतदारसंघाचे सलग सहाव्यांदा प्रतिनिधित्व करण्याचा मान मिळवला असून, राजकीय पटलावर आपली पकड किती मजबूत आहे, हे पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे.
परावूरचा बालेकिल्ला आणि २५ वर्षांचे सातत्य-
व्ही. डी. सतीशन यांचा परावूर मतदारसंघाशी असलेला स्नेहबंध गेल्या अडीच दशकांपासून अबाधित आहे. २००१ मध्ये त्यांनी या मतदारसंघातून पहिल्यांदा विजय संपादन केला होता, तेव्हापासून आजतागायत मतदारांनी त्यांच्यावर दाखवलेला विश्वास तसूभरही कमी झालेला नाही. सलग २५ वर्षे एकाच मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करणे ही बाब त्यांच्या जनसंपर्काची आणि कार्यपद्धतीची पावती मानली जाते. डाव्यांच्या बालेकिल्ल्यात आपला प्रभाव टिकवून ठेवण्यात सतीशन यांना मिळालेले हे यश ऐतिहासिक मानले जात आहे.
सरकारविरोधी संघर्षाचा खंबीर चेहरा-
२०२१ मध्ये केरळ विधानसभेच्या विरोधी पक्षनेतेपदी निवड झाल्यानंतर सतीशन यांनी ‘युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंट’च्या (UDF) मोहिमेचे नेतृत्व अत्यंत आक्रमकपणे केले. सत्ताधारी डाव्या लोकशाही आघाडीच्या (LDF) सरकारमधील त्रुटींवर बोट ठेवत त्यांनी भ्रष्टाचाराचे मुद्दे आणि प्रशासकीय दिरंगाईविरोधात विधिमंडळात रान पेटवले. विशेषतः सुशासनाचा अभाव आणि धोरणात्मक विसंगती यावरून त्यांनी राज्य सरकारला वारंवार धारेवर धरले. त्यांच्या या सातत्यपूर्ण संघर्षामुळेच ते केरळमधील सरकारविरोधी चळवळीचा सर्वात प्रमुख आणि विश्वासार्ह चेहरा म्हणून उदयास आले आहेत.
विद्यार्थी चळवळीतून मुख्यमंत्रिपदापर्यंत: व्ही. डी. सतीशन यांच्या राजकीय प्रवासाचा प्रेरणादायी पट-
केरळच्या राजकीय क्षितिजावर प्रस्थापित झालेले प्रगल्भ नेतृत्व व्ही. डी. सतीशन यांची जीवनगाथा एका निष्ठावान आणि अभ्यासू कार्यकर्त्याचा प्रवास अधोरेखित करते. कोचीजवळील नेटूर येथे १९६४ मध्ये जन्मलेले सतीशन हे केवळ एक मुरलेले राजकारणी नसून, पेशाने एक निष्णात वकीलही आहेत. त्यांच्या या व्यावसायिक पार्श्वभूमीमुळेच कायदेमंडळात आणि जनचळवळीत विविध मुद्दे मांडताना त्यांच्याकडे असणारी तार्किक सुसंगतता आणि आक्रमकता इतरांपेक्षा वेगळी ठरते.
चळवळीतून झालेली जडणघडण-
सतीशन यांच्या सार्वजनिक जीवनाचा पाया विद्यार्थी दशेतच रचला गेला. त्यांनी काँग्रेसची विद्यार्थी संघटना असलेल्या ‘केरळ स्टुडंट्स युनियन’च्या (KSU) माध्यमातून आपल्या राजकीय कारकिर्दीचा श्रीगणेशा केला. विद्यार्थी हितासाठी लढता लढता त्यांनी संघटनेत आपले स्थान निर्माण केले आणि त्यानंतर ‘युथ काँग्रेस’मध्ये सक्रिय होऊन तरुणांचे प्रश्न प्रभावीपणे मांडले. विद्यार्थी आणि युवक चळवळीतील हा अनुभव त्यांच्या पुढील राजकीय वाटचालीसाठी अत्यंत मोलाचा ठरला, ज्यातून त्यांना तळागाळातील कार्यकर्त्यांची नाडी ओळखण्याचे कौशल्य प्राप्त झाले.
पक्ष संघटनेतील महत्त्वाची पदे आणि विरोधी पक्षनेतेपद-
सतीशन यांनी केरळ प्रदेश काँग्रेस समितीचे (KPCC) उपाध्यक्ष म्हणूनही अत्यंत कार्यक्षमतेने जबाबदारी पार पाडली आहे. संघटनेवर असलेली त्यांची पकड आणि सर्वसमावेशक कार्यपद्धती लक्षात घेऊन, २०२१ च्या विधानसभा निवडणुकीनंतर पक्षाने त्यांच्यावर मोठी जबाबदारी सोपवली. ज्येष्ठ नेते रमेश चेन्निथला यांच्या जागी त्यांनी विरोधी पक्षनेतेपदाची धुरा स्वीकारली. या पदावर असताना त्यांनी आपल्या अभ्यासपूर्ण भाषणांनी आणि सडेतोड भूमिकेने सत्ताधारी डाव्या आघाडीला वेळोवेळी पेचात पकडले.
