LPG Cylinder Booking : घरगुती वापरापासून ते मोठ्या उपाहारगृहांपर्यंत (हॉटेल्स) अनिवार्य असलेल्या एलपीजी गॅस सिलिंडरच्या नियमांमध्ये १ मेपासून महत्त्वपूर्ण बदल होणार आहेत. मध्य-पूर्वेतील वाढत्या तणावामुळे एप्रिल महिन्यात गॅस पुरवठ्यावर परिणाम झाला होता. या पार्श्वभूमीवर, इंडियन ऑइल (इंडेन), भारत पेट्रोलियम (भारत गॅस) आणि हिंदुस्थान पेट्रोलियम (एचपी गॅस) यांसारख्या सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल कंपन्यांनी वितरणात पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि गैरप्रकार रोखण्यासाठी नवीन नियमावली तयार केली आहे.
बुकिंगच्या कालावधीत बदल आणि कडक निर्बंध-
१ मेपासून लागू होणाऱ्या नवीन नियमांनुसार, दोन सिलिंडरमधील बुकिंगच्या कालावधीत मर्यादा निश्चित करण्यात आली आहे. आता शहरी भागातील ग्राहकांना एक सिलिंडर बुक केल्यानंतर दुसरे बुकिंग करण्यासाठी किमान २५ दिवस प्रतीक्षा करावी लागेल. ग्रामीण भागासाठी ही मर्यादा ४५ दिवसांपर्यंत वाढवण्यात आली आहे. गॅस सिलिंडरची साठेबाजी आणि काळाबाजार रोखण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले असून, विहित कालावधीपूर्वी बुकिंग करण्याचा प्रयत्न केल्यास यंत्रणा संबंधित ग्राहकाला आपोआप अवरोधित (ब्लॉक) करेल.
किमतींमधील संभाव्य चढ-उतार-
जागतिक बाजारपेठेतील कच्चे तेल आणि वायूच्या दरातील अस्थिरतेचा परिणाम थेट भारतीय बाजारपेठेवर होताना दिसत आहे. नुकतीच १४.२ किलोच्या घरगुती सिलिंडरच्या दरात सुमारे ६० रुपयांची वाढ झाली असून, व्यावसायिक सिलिंडरचे दरही चढेच आहेत. १ मे रोजी तेल कंपन्यांकडून किमतींचा पुन्हा आढावा घेतला जाणार असल्याने, दरांमध्ये बदल होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. यामुळे सर्वसामान्यांच्या घरगुती बजेटवर परिणाम होऊ शकतो.
ओटीपी आधारित वितरण प्रणाली अनिवार्य-
सिलिंडर वितरणातील अचूकता वाढवण्यासाठी ‘डिलिव्हरी ऑथेंटिकेशन कोड’ (DAC) म्हणजेच ओटीपी प्रणाली आता अनिवार्य करण्यात आली आहे. ग्राहकांना आता केवळ नोंदणी करून चालणार नाही, तर सिलिंडर घरी आल्यावर नोंदणीकृत भ्रमणध्वनी क्रमांकावर (मोबाईलवर) आलेला ओटीपी वितरकाला सांगावा लागेल. सध्या ९४.५ टक्क्यांहून अधिक वितरणांमध्ये ही पद्धत वापरली जात असून, आता ती पूर्णपणे अनिवार्य केल्याने गॅसचा अनधिकृत वापर आणि डायव्हर्जन रोखण्यास मदत होणार आहे.
ई-केवायसी आणि पुरवठ्याची स्थिती
प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी आधार आधारित ‘ई-केवायसी’ प्रक्रिया पूर्ण करणे बंधनकारक आहे. ज्या ग्राहकांनी अद्याप ही प्रक्रिया पूर्ण केलेली नाही, त्यांना १ मेनंतर सिलिंडर मिळवताना अडचणी येऊ शकतात. दरम्यान, देशांतर्गत उत्पादनापेक्षा मागणी अधिक असल्याने (मागणी ८०,००० टन विरुद्ध उत्पादन ४६,००० टन) भारतीय कंपन्यांनी अमेरिकेकडून अतिरिक्त एलपीजीची मागणी केली आहे, ज्याचा पुरवठा जून-जुलैपर्यंत अपेक्षित आहे.
ग्राहकांसाठी महत्त्वाची सूचना-
कोणताही अडथळा टाळण्यासाठी ग्राहकांनी आपला भ्रमणध्वनी क्रमांक गॅस जोडणीशी लिंक ठेवावा आणि ‘MyLPG’ पोर्टलवर जाऊन आपल्या पुढील बुकिंगची तारीख तपासून घ्यावी. यामुळे नवीन नियमांनुसार नियोजन करणे सोपे जाईल.
