Vidhan Parishad Election 2026 : महाराष्ट्राच्या राजकीय वर्तुळातून एक अत्यंत मोठी आणि महत्त्वाची घडामोडी समोर येत आहे. राज्याच्या विधानपरिषदेवर स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या मतदारसंघांमधून निवडून जाणाऱ्या आमदारांच्या एकूण १७ जागांसाठी अत्यंत चुरशीची निवडणूक अधिकृतपणे जाहीर झाली आहे. या निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर राज्यातील दोन्ही प्रमुख राजकीय आघाड्यांनी आपापली रणनीती आखण्यास सुरुवात केली आहे. विरोधी पक्षात असलेल्या महाविकास आघाडीने (MVA) कोणत्याही परिस्थितीत ही निवडणूक बिनविरोध होऊ न देता सर्वच्या सर्व १७ जागांवर आपले उमेदवार उभे करून महायुतीला तगडे आव्हान देण्याचा निर्धार केला आहे. त्यानुसार महाविकास आघाडीने अत्यंत सलोख्याने आपले जागावाटप पूर्ण केले आहे. दुसरीकडे, सत्ताधारी महायुतीमध्येही (MY) जागावाटपाबाबत अत्यंत सकारात्मक चर्चा सुरू असून, एकूण १६ जागांवरील नावांवर शिक्कामोर्तब झाले आहे; तर केवळ एका जागेवरून अंतिम खल सुरू आहे.
या निवडणुकीतील जागावाटपाच्या गणिताचा विचार केला तर महाविकास आघाडीमध्ये काँग्रेस पक्षाला सर्वाधिक जागा मिळाल्या आहेत. त्यानुसार काँग्रेस पक्ष ८ जागांवर आपले नशीब आजमावणार आहे, तर उद्धव बाळासाहेब ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना पक्ष ६ जागांवर निवडणूक लढवणार आहे. तसेच शरदचंद्र पवार यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या वाट्याला ३ जागा आल्या आहेत. याच्या अगदी उलट चित्र सत्ताधारी महायुतीमध्ये पाहायला मिळत आहे. महायुतीत भारतीय जनता पक्ष (भाजप) सर्वाधिक १० जागांवर निवडणूक लढवणार असल्याचे निश्चित झाले आहे. उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना ४ जागांवर, तर उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांचा राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष २ जागांवर आपले उमेदवार उभे करणार आहे. सध्या महायुतीमध्ये केवळ छत्रपती संभाजीनगर-जालना या एकाच जागेवरून भाजप आणि एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेत चर्चा सुरू असून, लवकरच यावर तोडगा निघण्याची शक्यता आहे.
या जाहीर झालेल्या १७ जागांमध्ये सोलापूर, अहिल्यानगर, ठाणे, जळगाव, सांगली-सातारा, नांदेड, यवतमाळ, पुणे, भंडारा-गोंदिया, रायगड-रत्नागिरी-सिंधुदुर्ग, नाशिक, वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोली, अमरावती, धाराशिव-लातूर-बीड, परभणी-हिंगोली, नागपूर (पोटनिवडणूक) आणि छत्रपती संभाजीनगर-जालना या मतदारसंघांचा समावेश आहे. या सर्व जागांवर महायुती आणि महाविकास आघाडीचे उमेदवार एकमेकांसमोर उभे ठाकणार असल्याने अनेक ठिकाणी हायव्होल्टेज लढती पाहायला मिळतील. प्रामुख्याने सोलापूर, अहिल्यानगर, भंडारा-गोंदिया, वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोली आणि नागपूरच्या पोटनिवडणुकीत पारंपरिक प्रतिस्पर्धी असणारे भाजप आणि काँग्रेस थेट आमने-सामने येणार आहेत. जळगाव आणि नांदेड या दोन महत्त्वाच्या गडामध्ये भाजप विरुद्ध ठाकरेंची शिवसेना असा थेट सामना रंगणार आहे, तर सांगली-सातारा मतदारसंघात शरद पवारांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या उमेदवाराला भाजपच्या तगड्या आव्हानाचा सामना करावा लागेल.
या निवडणुकीत दोन्ही शिवसेनेमधील अंतर्गत संघर्ष आणि जुने हिशोब चुकते करण्याची मोठी संधी निर्माण झाली आहे. नाशिक आणि परभणी-हिंगोली या दोन मतदारसंघांमध्ये उद्धव ठाकरेंची शिवसेना आणि मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदेंची शिवसेना यांच्यात अत्यंत चुरशीची व प्रतिष्ठेची लढत होणार आहे. याशिवाय, ठाणे जिल्ह्यात शरद पवारांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचा सामना एकनाथ शिंदेंच्या शिवसेनेशी होईल, तर रायगड-रत्नागिरी-सिंधुदुर्ग या कोकणच्या पट्ट्यात ठाकरेंची शिवसेना आणि अजित पवारांची राष्ट्रवादी काँग्रेस एकमेकांच्या विरोधात शड्डू ठोकून उभे आहेत. पुणे जिल्ह्यामध्ये सर्वात रंजक चित्र पाहायला मिळणार असून, येथे शरद पवार गट आणि अजित पवार गट, म्हणजेच दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष आमने-सामने येणार असल्यामुळे येथील लढतीकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे. छत्रपती संभाजीनगर-जालना मतदारसंघात ठाकरेंच्या शिवसेनेविरुद्ध महायुतीतून नेमका कोणता पक्ष निवडणूक लढवणार, याचे चित्र अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.
या सर्व मतदारसंघांमधील स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे म्हणजेच जिल्हा परिषद, महापालिका आणि नगरपालिकेच्या सदस्यांचे संख्याबळ पाहता महायुतीचे पारडे अनेक ठिकाणी जड असल्याचे दिसून येत आहे. आकडेवारीनुसार, ठाणे जिल्ह्यात एकूण ९९७ मतांपैकी भाजपचे ४३१ आणि शिवसेनेचे ३०९ सदस्य आहेत. रायगड-रत्नागिरी-सिंधुदुर्गात एकूण ८२३ मतांपैकी महायुतीकडे मोठे संख्याबळ आहे. अहिल्यानगर (४५२ मते), जळगाव (६६७ मते), नाशिक (६०३ मते) आणि सोलापूर (६१७ मते) या ठिकाणी भाजप आणि त्यांच्या मित्रपक्षांची मते निर्णायक ठरतील अशी स्थिती आहे. सांगली-सातारा (८९८ मते), यवतमाळ (४४६ मते), भंडारा-गोंदिया (४३६ मते) आणि अमरावती (४४९ मते) येथेही महायुतीच्या पक्षांचे अंतर्गत संख्याबळ मजबूत आहे. पुण्यात एकूण ८७८ मतांपैकी अजित पवारांच्या राष्ट्रवादीकडे ३७५ आणि भाजपकडे ३३५ मते आहेत, ज्यामुळे येथे महायुती अत्यंत भक्कम स्थितीत आहे. याशिवाय धाराशिव-लातूर-बीड (९०४ मते), परभणी-हिंगोली (४७३ मते), छत्रपती संभाजीनगर-जालना (६४६ मते) आणि नागपूरच्या ७९४ मतांपैकी एकट्या भाजपकडे ५०१ मते असल्याने नागपुरात भाजपची बाजू अत्यंत बळकट मानली जात आहे.
याआधी या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या मतदारसंघांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या विद्यमान व माजी आमदारांचा इतिहास पाहिला, तर यातील बहुतांश जागांवर भाजप आणि अविभाजित शिवसेना व राष्ट्रवादीचे वर्चस्व होते. पूर्वी सोलापूरमधून प्रशांत परिचारक (भाजप), अहिल्यानगरमधून अरुणकाका जगताप (राष्ट्रवादी), ठाण्यातून रवींद्र फाटक (शिवसेना) आणि जळगावमधून चंदूभाई पटेल (भाजप) आमदार होते. सांगली-सातारा मतदारसंघात काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते मोहनराव कदम आणि नांदेडमधून अमर राजूरकर काँग्रेसचे प्रतिनिधित्व करत होते. यवतमाळमधून दुष्यंत चतुर्वेदी (शिवसेना), पुण्यातून अनिल भोसले (राष्ट्रवादी), भंडारा-गोंदियातून परिणय फुके (भाजप) आणि रायगड-रत्नागिरी-सिंधुदुर्गातून अनिकेत तटकरे (राष्ट्रवादी) विधानपरिषदेवर गेले होते. तसेच नाशिकमधून नरेंद्र दराडे (शिवसेना), वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोलीतून रामदास आंबटकर (भाजप), अमरावतीतून प्रवीण पोटे (भाजप), धाराशिव-लातूर-बीडमधून सुरेश धस (भाजप), परभणी-हिंगोलीतून विप्लव बाजोरिया (शिवसेना), छत्रपती संभाजीनगरमधून अंबादास दानवे (शिवसेना) आणि नागपूरमधून चंद्रशेखर बावनकुळे (भाजप) हे आमदार म्हणून कार्यरत होते. आता बदललेल्या राजकीय समीकरणांमुळे या जागांवर कोणत्या नव्या चेहऱ्यांना संधी मिळते आणि सत्तेचे हे पोरखेळ कोणाच्या बाजूने झुकतात, हे पाहणे उत्सुकतेचे ठरणार आहे.
