Eknath Shinde : राज्याचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे हे अचानक आपल्या सातारा जिल्ह्यातील मूळ गावी, दरे येथे रवाना झाल्याने महाराष्ट्राच्या राजकीय वर्तुळात पुन्हा एकदा तर्क-वितर्कांना ऊत आला आहे. साधारणपणे विधिमंडळ अधिवेशनापूर्वी सर्व प्रमुख नेते आणि मंत्रिमंडळातील सदस्य मुंबईत उपस्थित राहून धोरणात्मक चर्चा आणि रणनीती आखण्याला प्राधान्य देतात. मात्र, अशा निर्णायक क्षणी शिंदे आपल्या गावी गेल्याने प्रशासकीय आणि राजकीय वर्तुळात आश्चर्य व्यक्त होत आहे. या दौऱ्याचे नेमके प्रयोजन काय, याबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत माहिती समोर आलेली नाही.
‘नाराजी’ आणि ‘दरे’ कनेक्शन-
राजकीय वर्तुळात असा एक संकेत रूढ झाला आहे की, जेव्हा जेव्हा उपमुख्यमंत्री शिंदे काही कारणास्तव नाराज होतात किंवा मोठ्या राजकीय निर्णयाच्या तयारीत असतात, तेव्हा ते शांततेच्या शोधात आपल्या गावी जातात. यापूर्वीच्या अशा दौऱ्यांनंतर राज्यात मोठ्या राजकीय घडामोडी घडल्याचा इतिहास असल्याने, सध्याच्या या दौऱ्याकडे केवळ ‘विश्रांती’ म्हणून पाहिले जात नाहीये. आगामी अधिवेशनाच्या पार्श्वभूमीवर विरोधक आक्रमक होण्याची शक्यता असतानाच, सत्ताधारी गोटात सर्व काही अलबेल आहे की नाही, याबाबत आता शंका उपस्थित केल्या जात आहेत.
या दौऱ्याबाबत अधिकृतपणे कोणतीही स्पष्टोक्ती देण्यात आली नसली, तरी साताऱ्याच्या निसर्गरम्य वातावरणात उपमुख्यमंत्री कोणत्या विषयावर मंथन करत आहेत, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. हा दौरा वैयक्तिक कारणांसाठी आहे की यामागे काही गुप्त राजकीय रणनीती दडली आहे, याचे उत्तर येणाऱ्या काही दिवसांतच स्पष्ट होईल.
सातारा जिल्हा परिषद अध्यक्षपदाचा पेच-
या दौऱ्याचे मुख्य कारण म्हणजे सातारा जिल्हा परिषद अध्यक्षपदाचा निर्माण झालेला जटील पेच असल्याचे बोलले जात आहे. नुकत्याच पार पडलेल्या जिल्हा परिषद आणि पंचायत समितीच्या निवडणुकांमध्ये कोणत्याही एका पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळालेले नाही. महायुतीमधील घटक पक्षांमध्येच त्रिशंकू परिस्थिती निर्माण झाल्याने सत्तेची सूत्रे नेमकी कोणाच्या हाती जाणार, याबाबत मोठी अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. सत्तेचे समीकरण जुळवण्यासाठी आणि अंतर्गत मतभेद दूर करण्यासाठी उपमुख्यमंत्री शिंदे यांनी थेट आपल्या कार्यक्षेत्रातून सूत्रे हलवण्याचे ठरवले असावे, असा कयास वर्तवला जात आहे.
जेव्हा जेव्हा राजकीय पेचप्रसंग निर्माण होतो किंवा महत्त्वपूर्ण धोरणात्मक निर्णय घ्यायचे असतात, तेव्हा उपमुख्यमंत्री शिंदे आपल्या गावी जाऊन शांतपणे विचारविनिमय करतात, असा आजवरचा अनुभव आहे. त्यामुळे सातारा जिल्हा परिषदेवर कोणाचे वर्चस्व राहणार आणि महायुतीमधील जागावाटपाचा तिढा ते कसा सोडवणार, याकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे.
या निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाने २७ जागा जिंकून सर्वांत मोठा पक्ष ठरण्याचा मान मिळवला आहे, तर राष्ट्रवादी काँग्रेसला २० आणि उपमुख्यमंत्री शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील गटाला १५ जागांवर यश मिळाले आहे. कोणत्याही एका पक्षाला सत्तेसाठी आवश्यक असलेला ३३ हा जादुई आकडा गाठता न आल्याने, सत्तेची समीकरणे आता पूर्णपणे युती आणि आघाड्यांवर अवलंबून आहेत.
सध्याच्या राजकीय परिस्थितीत, सत्तास्थापनेसाठी राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिंदे गट एकत्र येण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. या दोन पक्षांच्या जागांची बेरीज केल्यास तो आकडा ३५ वर पोहोचतो, जो बहुमतासाठी पुरेसा आहे. मात्र, दुसरीकडे भारतीय जनता पक्षानेही सर्वाधिक जागा जिंकल्याचा आधार घेत जिल्हा परिषद अध्यक्षपदावर आपला प्रबळ दावा ठोकला आहे. महायुतीमधील या तिन्ही प्रमुख पक्षांची भूमिका अद्याप स्पष्ट झालेली नसल्याने अध्यक्षपदाचा हा पेच अधिकच गहिरा झाला आहे.
उपमुख्यमंत्री शिंदे यांनी अशा पेचप्रसंगाच्या वेळी नेहमीच आपल्या गावी जाऊन शांतपणे विचारविनिमय करण्याची पद्धत अवलंबली आहे. त्यामुळेच, दरे येथील वास्तव्यात ते जिल्हा परिषदेच्या सत्तेचे कोणते सूत्र निश्चित करतात, याकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे. भाजपला सोबत घेऊन सत्ता स्थापन करायची की राष्ट्रवादीशी हातमिळवणी करून नवे समीकरण मांडायचे, याचा अंतिम निर्णय या दौऱ्यात होण्याची शक्यता आहे.
या ‘दरे’ दौऱ्यांचा इतिहास पाहता, प्रत्येक वेळी त्यांच्या या प्रवासांनंतर राज्याच्या राजकारणात मोठ्या घडामोडी घडल्याचे दिसून आले आहे. यापूर्वीच्या घटनाक्रमावर नजर टाकल्यास असे लक्षात येते की, ४ जानेवारी रोजी महानगरपालिका निवडणुकांच्या रणनीतीवरून पेच निर्माण झाला असतानाही शिंदे यांनी दरे गावी धाव घेतली होती. त्या वेळी त्यांनी मध्यरात्री ग्रामदैवत श्री उत्तेश्वर देवाचे भावपूर्ण दर्शन घेतले होते आणि शंभू महादेवाचा जलाभिषेक करून विशेष अनुष्ठान केले होते. आध्यात्मिक बळ आणि शांततेच्या शोधात घेतलेला तो निर्णय राजकीय वर्तुळात चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरला होता. तसेच, जानेवारीच्या शेवटच्या आठवड्यात जेव्हा मुंबई महानगरपालिकेतील महापौरपद आणि अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या स्थायी समिती अध्यक्षपदावरून रस्सीखेच शिगेला पोहोचली होती, तेव्हाही त्यांनी अशाच प्रकारे गावी जाणे पसंत केले होते.
केवळ महानगरपालिकाच नव्हे, तर राज्याच्या मंत्रिमंडळात उपमुख्यमंत्रीपद किंवा पालकमंत्रीपदाच्या वाटपावरून जेव्हा जेव्हा मतभेदांच्या चर्चा रंगल्या, तेव्हा उपमुख्यमंत्री शिंदे यांनी ‘नाराजी’ व्यक्त करत दरे गावी प्रस्थान केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत. सध्या सातारा जिल्हा परिषदेत निर्माण झालेली त्रिशंकू अवस्था—जिथे भाजपकडे २७, राष्ट्रवादीकडे २० आणि शिंदे गटाकडे १५ जागा आहेत—हा तिढा सोडवण्यासाठी ३३ चा आकडा गाठणे अनिवार्य आहे. या पार्श्वभूमीवर, सत्तेचे समीकरण जुळवण्यासाठी आणि अंतर्गत नाराजी दूर करण्यासाठीच त्यांनी पुन्हा एकदा ‘दरे’चा रस्ता धरल्याचे बोलले जात आहे. अधिवेशनाच्या गोंधळापूर्वी जिल्ह्याचा हा गुंता सोडवून ते मुंबईत परततील का, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
