Rahul Narwekar Letter : दक्षिण मुंबईतील ऐतिहासिक ‘गेट वे ऑफ इंडिया’ परिसरातील बेस्ट बसथांबा स्थलांतरित करण्याच्या प्रस्तावावरून सध्या राजकीय आणि प्रशासकीय वर्तुळात वादाची ठिणगी पडली आहे. विधानसभा अध्यक्ष ॲड. राहुल नार्वेकर यांनी पर्यटकांची गर्दी आणि परिसराचे नियोजन लक्षात घेऊन बसथांबा हलवण्याची सूचना केली होती. मात्र, बेस्ट समितीने (BMC BEST Committee) या सूचनेला कडाडून विरोध दर्शवत, हा प्रस्ताव सामान्य प्रवाशांच्या हिताविरोधात असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
नेमका प्रस्ताव काय होता?
विधानसभा अध्यक्षांच्या सूचनेनुसार, गेट वे ऑफ इंडिया येथील बस वाहतुकीचे मार्ग बदलून सध्याचा बसथांबा तिथून हटवून ‘छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालया’समोर स्थलांतरित करण्याचा प्रस्ताव बेस्ट समितीच्या बैठकीत सादर करण्यात आला होता. या प्रस्तावाचा मुख्य उद्देश परिसरातील वाहतूक कोंडी कमी करणे आणि पर्यटकांना मोकळी जागा उपलब्ध करून देणे हा होता. मात्र, प्रस्तावावर चर्चा सुरू होताच समिती सदस्यांनी त्यावर तीव्र आक्षेप नोंदवले.
सामान्य प्रवाशांच्या हिताला प्राधान्य
बेस्ट समितीच्या सदस्यांनी हा प्रस्ताव ‘प्रवासीविरोधी’ असल्याचे नमूद करत प्रशासनाकडे परत पाठवला आहे. सदस्यांच्या मते, गेट वे ऑफ इंडिया हे केवळ पर्यटन स्थळ नसून ते मुंबईतील नोकरदार आणि सामान्य नागरिकांच्या प्रवासाचे महत्त्वाचे केंद्र आहे. बसथांबा दूर नेल्यास दररोज प्रवास करणाऱ्या हजारो प्रवाशांना नाहक पायपीट करावी लागेल, ज्यामुळे सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेवरचा लोकांचा विश्वास कमी होईल, अशी भीती बैठकीत व्यक्त करण्यात आली.
खासगी वाहने आणि टॅक्सीचालकांसाठीच सवलत?
प्रस्तावाला विरोध करताना समिती सदस्यांनी प्रशासनावर गंभीर आरोप केले आहेत. “हा प्रस्ताव सार्वजनिक वाहतुकीचे सक्षमीकरण करण्याऐवजी खासगी वाहने आणि टॅक्सीचालकांना रस्ते मोकळे करून देण्यासाठीच तयार करण्यात आला आहे,” असा आरोप सदस्यांनी केला. बससारख्या मोठ्या सार्वजनिक वाहनाला हटवून तिथे खासगी गाड्यांच्या पार्किंगला किंवा वावराला वाव देणे, हे सामान्यांच्या हिताला धक्का देणारे आहे, असे मत यावेळी मांडण्यात आले.
वाहतूक कोंडीचा प्रश्न ऐरणीवर; विधानसभा अध्यक्षांच्या पत्राने गेट वे ऑफ इंडिया येथील बसथांब्याबाबत चर्चांना उधाण-
मुंबईतील ऐतिहासिक वारसा स्थळ असलेल्या ‘गेट वे ऑफ इंडिया’ परिसरातील वाढती वाहतूक कोंडी आणि नागरिकांची गैरसोय लक्षात घेऊन विधानसभा अध्यक्ष ॲड. राहुल नार्वेकर यांनी बेस्ट प्रशासनाला महत्त्वपूर्ण पत्र धाडले आहे. या पत्राद्वारे त्यांनी परिसरातील वाहतुकीचे नियोजन अधिक सुटसुटीत करण्यासाठी विद्यमान बसथांब्याचे स्थलांतर करण्याबाबत महत्त्वाची सूचना केली होती.
राहुल नार्वेकर यांच्या पत्रातील मुख्य मुद्दे-
राहुल नार्वेकर यांनी ११ मार्च २०२६ रोजी बेस्ट प्रशासनाला पाठवलेल्या पत्रात या परिसरातील सद्यस्थितीवर बोट ठेवले आहे. “गेट वे ऑफ इंडिया हा मुंबईतील सर्वात महत्त्वाचा पर्यटन केंद्रबिंदू असून, येथे दररोज देश-विदेशातील हजारो पर्यटक भेट देत असतात. पर्यटकांच्या या अलोट गर्दीमुळे पादचाऱ्यांच्या हालचालींवर मर्यादा येतात आणि वाहनांच्या रांगा लागतात,” असे त्यांनी पत्रात नमूद केले होते.
बसथांब्यामुळे निर्माण होणारी अडचण-
विद्यमान बसथांब्यामुळे या भागातील रस्ते अधिक अरुंद होत असल्याचे निरीक्षण विधानसभा अध्यक्षांनी नोंदवले आहे. बसथांब्यावर बस उभ्या राहिल्यामुळे आणि प्रवाशांच्या रांगांमुळे इतर वाहनांच्या वाहतुकीला अडथळा निर्माण होतो, ज्याचा परिणाम संपूर्ण परिसरातील वाहतूक व्यवस्थेवर होतो. या वाहतूक कोंडीमुळे केवळ पर्यटकांनाच नव्हे, तर स्थानिक नागरिकांना आणि प्रवाशांनाही नाहक मनस्ताप सहन करावा लागत असल्याची खंत त्यांनी व्यक्त केली.
नियोजनाची आवश्यकता आणि सूचना-
वाहतूक अधिक प्रवाही करण्याच्या दृष्टीने, सध्याचा बसथांबा तिथून हलवून तो जवळच्याच एखाद्या योग्य ठिकाणी स्थलांतरित करावा, अशी सूचना नार्वेकर यांनी केली होती. त्यांच्या मते, या बदलामुळे पादचाऱ्यांना चालण्यासाठी अधिक मोकळी जागा मिळेल आणि सार्वजनिक वाहतुकीसोबतच खासगी वाहनांची ये-जा सुलभ होईल. गेट वे ऑफ इंडिया परिसराचे सौंदर्य आणि सुरक्षितता राखण्यासाठी हे पाऊल उचलणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी पत्रात अधोरेखित केले होते.
गेट वे ऑफ इंडिया येथील वाहतूक कोंडीवर उपाय शोधण्याचे प्रयत्न; बसथांबा वस्तुसंग्रहालयासमोर नेण्याचा प्रस्ताव चर्चेत-
मुंबईचे भूषण असलेल्या ‘गेट वे ऑफ इंडिया’ परिसरातील पर्यटकांची वाढती संख्या आणि त्यामुळे निर्माण होणारी वाहतूक कोंडी सोडवण्यासाठी विधानसभा अध्यक्ष ॲड. राहुल नार्वेकर यांनी प्रशासनाकडे एक महत्त्वाचा प्रस्ताव मांडला आहे. या प्रस्तावानुसार, गेट वे ऑफ इंडिया येथील सध्याचा बेस्ट बसथांबा हटवून तो ‘छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालया’समोरील मोकळ्या जागेत स्थलांतरित करण्याची विनंती करण्यात आली आहे.
लोकप्रतिनिधी आणि स्थानिकांच्या मागणीचा आधार-
राहुल नार्वेकर यांनी स्पष्ट केले की, हा प्रस्ताव केवळ प्रशासकीय दृष्टिकोनातून मांडलेला नाही, तर त्याला स्थानिक नागरिक आणि लोकप्रतिनिधींच्या सातत्यपूर्ण मागणीचा आधार आहे. या परिसरातील रहिवाशांना आणि दररोज ये-जा करणाऱ्या पादचाऱ्यांना बसथांब्यामुळे होणाऱ्या गर्दीचा मोठा फटका बसतो. पर्यटकांच्या वाहनांची वर्दळ आणि बेस्ट बसच्या थांब्यामुळे या ऐतिहासिक वास्तूसमोर वारंवार होणारी कोंडी टाळण्यासाठी हा बदल अनिवार्य असल्याचे त्यांनी पत्रात नमूद केले आहे.
वाहतूक मार्गात बदलाची शक्यता-
प्रस्तावात केवळ बसथांबा हलवण्याचीच नाही, तर बसच्या सध्याच्या मार्गातही आवश्यक बदल करण्याची सूचना करण्यात आली आहे. गेट वे ऑफ इंडियाकडे जाणाऱ्या बसचा मार्ग वळवून, छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयासमोर प्रवाशांची चढ-उतार करण्याची सोय केल्यास मुख्य चौपाटीवरील ताण कमी होईल. यामुळे पर्यटकांना फिरण्यासाठी अधिक मोकळी जागा उपलब्ध होईल आणि परिसरातील सुरक्षिततेच्या दृष्टीनेही हे पाऊल फायदेशीर ठरेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला आहे.
ऐतिहासिक वारसा जतन करण्याचा प्रयत्न-
गेट वे ऑफ इंडिया आणि वस्तुसंग्रहालय ही दोन्ही ठिकाणे मुंबईच्या ऐतिहासिक वारशाचे प्रतीक आहेत. या भागातील वाहतूक अधिक शिस्तबद्ध झाल्यास परदेशी पर्यटकांवरही त्याचा सकारात्मक प्रभाव पडेल. बसथांबा वस्तुसंग्रहालयासमोर हलवल्यास, तो मध्यवर्ती ठिकाणी येईल आणि प्रवाशांना तिथून विविध दिशांना जाणे अधिक सुलभ होईल, असा तर्क या प्रस्तावामागे देण्यात आला आहे.
‘बेस्ट’ प्रवाशांच्या सोयीशी तडजोड नाही; गेट वे ऑफ इंडिया येथील बसथांबा स्थलांतरित करण्याचा प्रस्ताव समितीने फेटाळला-
दक्षिण मुंबईतील ऐतिहासिक ‘गेट वे ऑफ इंडिया’ परिसरातील वाहतूक नियोजनाच्या नावाखाली बेस्ट बसथांबा हलवण्याच्या हालचालींना सध्या खीळ बसली आहे. विधानसभा अध्यक्ष ॲड. राहुल नार्वेकर यांनी केलेल्या सूचनेनंतर बेस्ट प्रशासनाने हा प्रस्ताव मुंबई महानगरपालिकेच्या ‘बेस्ट’ समितीसमोर मान्यतेसाठी सादर केला होता. मात्र, प्रदीर्घ चर्चेनंतर समितीने हा प्रस्ताव सर्वसामान्य प्रवाशांच्या हितासाठी प्रतिकूल असल्याचे ठरवत तो प्रशासनाकडे पुनर्विचारासाठी परत पाठवला आहे.
प्रशासकीय प्रस्तावावर समितीचा आक्षेप-
विधानसभा अध्यक्षांच्या सूचनेचा मान राखून बेस्ट उपक्रमाने हा अधिकृत प्रस्ताव समितीच्या बैठकीत मांडला होता. या प्रस्तावामध्ये गेट वे ऑफ इंडिया येथील वर्दळ कमी करण्यासाठी सध्याचा बसथांबा छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयाकडे हलवण्याचे नियोजन होते. मात्र, समिती सदस्यांनी यावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली. लोकप्रतिनिधींच्या सूचना महत्त्वाच्या असल्या तरी, त्या राबवताना सार्वजनिक वाहतुकीचा कणा असलेल्या सामान्य प्रवाशांना नाहक त्रास होऊ नये, अशी भूमिका समितीने मांडली.
प्रवाशांच्या सोयीला सर्वोच्च प्राधान्य-
समितीने आपला निर्णय सुनावताना स्पष्ट केले की, गेट वे ऑफ इंडिया हा मुंबईचा एक अत्यंत महत्त्वाचा थांबा असून, तेथून हजारो नोकरदार, कष्टकरी आणि विद्यार्थी दररोज प्रवास करतात. हा थांबा वस्तुसंग्रहालयासमोर हलवल्यास प्रवाशांना लांबची पायपीट करावी लागेल. “सार्वजनिक वाहतूक ही नागरिकांच्या दारापर्यंत किंवा सोयीच्या ठिकाणापर्यंत असायला हवी, ती नागरिकांपासून लांब नेणे हे ‘बेस्ट’च्या मूळ धोरणाशी विसंगत आहे,” असे मत सदस्यांनी नोंदवले. यामुळेच हा प्रस्ताव सर्वसामान्यांसाठी अन्यायकारक ठरेल, असा निष्कर्ष काढून त्यास तात्काळ मान्यता देण्यास नकार दिला.
पुनर्विचारासाठी प्रशासनाकडे परत-
समितीने हा प्रस्ताव फेटाळताना तो पुन्हा एकदा प्रशासनाकडे सोपवला आहे. यामध्ये केवळ वाहतूक कोंडीचा विचार न करता, प्रवाशांचा वेळ आणि श्रम यांचाही विचार करावा, अशा सूचना देण्यात आल्या आहेत. जोपर्यंत प्रवाशांची गैरसोय टाळणारा कोणताही ठोस पर्याय समोर येत नाही, तोपर्यंत सध्याच्या स्थितीत कोणताही बदल करू नये, असे आदेशही समितीने दिले आहेत. प्रशासनाला आता या प्रस्तावावर पुन्हा एकदा सखोल अभ्यास करून नवीन अहवाल सादर करावा लागणार आहे.
