Hapus Mango Crisis: एप्रिलचा महिना म्हणजे कोकणातील देवगड आणि रत्नागिरीच्या बागांमध्ये हापूस आंब्याचा दरवळणारा सुगंध. मात्र, यंदा चित्र पूर्णपणे पालटले आहे. ज्या बागा आंब्यांनी भरलेल्या असायच्या, तिथे आता फक्त रिकामे क्रेट्स दिसत आहेत. कोकणच्या अर्थव्यवस्थेचा कणा असलेल्या हापूस आंब्याचे उत्पादन यंदा ७० ते ९० टक्क्यांनी घटल्याने बागायतदार संकटात सापडले आहेत.
४० वर्षांतील सर्वात भीषण संकट
अनेकांच्या मते ४० वर्षांच्या अनुभवात त्यांनी असे संकट कधीच पाहिले नव्हते. वाढलेला मान्सून, कडाक्याची थंडी आणि कीटकनाशकांचा निष्प्रभ ठरणारा मारा यामुळे ही परिस्थिती ओढवली आहे.
उत्पादनातील घट आणि वाढते दर
सरकारी आकडेवारीनुसार, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात हापूसचे ८५ ते ९० टक्के नुकसान झाले आहे, तर रत्नागिरीत ७० टक्क्यांपर्यंत घट नोंदवण्यात आली आहे.
- वाशी मार्केटमधील स्थिती: वाशी एपीएमसीमध्ये दरवर्षी या काळात ५० ते ६० हजार क्रेट्सची आवक व्हायची, ती आता केवळ २० हजारांवर आली आहे.
- किमतीत वाढ: पुरवठा कमी असल्याने आंब्याच्या दरात २५ ते ३० टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. गेल्या वर्षी १००० ते ३००० रुपये मिळणारी पेटी आता २००० ते ४००० रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे.
शेतकऱ्यांचा संताप आणि तुटपुंजी मदत
या संकटामुळे कोकणातील शेतकरी रस्त्यावर उतरला आहे. राजू शेट्टी यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या आंदोलनात शेतकऱ्यांनी हेक्टरी ५ लाख रुपयांची मदत आणि कर्जमाफीची मागणी केली. सरकारने हेक्टरी २२,००० रुपयांची मदत जाहीर केली आहे, जी शेतकऱ्यांनी धुडकावून लावली आहे. बागायतदारांच्या मते, ही मदत म्हणजे एका झाडाला केवळ २२० रुपये इतकी आहे, जे मजुरांच्या पगारासाठीही पुरेसे नाहीत.
हवामान बदल ठरतोय कर्दनकाळ
हवामान बदल हे आता वास्तव बनले असून त्याचा थेट फटका फळबाग लागवडीला बसत आहे. भारताचा हापूस जगात नंबर १ आहे, मात्र त्याला वाचवण्यासाठी आता कडक कायद्याची आणि आर्थिक संरक्षणाची गरज आहे. अनेक बागायतदारांनी ७ ते ८ लाख रुपये खर्च केले असून, त्यांना १.५ लाख रुपयेही मिळणे कठीण झाले आहे.
कोकणचा राजा मानला जाणारा हापूस यंदा सर्वसामान्यांच्या ताटातूनच नाही, तर बागायतदारांच्या स्वप्नातूनही गायब होताना दिसत आहे.
हे देखील वाचा –
